BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ HÀ

CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÍ HÀNH CHÍNH KHÁC
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Hành chính
Mã số: 60 38 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Hiền

HÀ NỘI - 2011


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên của luận văn, em xin chân thành cảm ơn T.S
Trần Thị Hiền – Phó chủ nhiệm khoa Hành chính- Nhà nước, Đại
học Luật Hà nội, người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo,
giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành luận văn này.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô giáo
trong khoa Hành chính- Nhà nước, Thầy trưởng tiểu ban chuyên
ngành Luật hành chính cùng các thầy cô giáo khoa Sau đại họcTrường đại học Luật Hà nội, những người đã tâm huyết, dày công
dạy bảo, truyền thụ tri thức, giúp đỡ cho em trong suốt thời gian
qua.

khác……………………………………………………………………. 38
2.1.4 Thủ tục áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác………… 41
2.2.Thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác ở Việt
Nam……………………………………………………………………..45
2.2.1. Thực tiễn về việc xử lí các đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lí
hành chính khác…………………………………………………… . 45


2.2.2. Thực tiễn tổ chức và thực hiện quyết định áp dụng các biện pháp xử
lí hành chính khác…………………………………………… ….. 48
2.2.3. Những tồn tại, bất cập và nguyên nhân……………………....... 50
Chương III.
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÍ HÀNH CHÍNH
KHÁC NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG……….. 53
3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện các biện pháp xử lí hành chính khác và
phương hướng hoàn thiện………………………………………….... 53
3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện các biện pháp xử lí hành chính khác
3.1.2. Phương hướng hoàn thiện…………………………………….. 54
3.2. Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về các biện pháp xử lý
hành chính khác……………………………………………………… 56
3.2.1. Về hệ thống các biện pháp xử lí hành chính khác……………. 56
3.2.2 Về đối tượng áp dụng…………………………………………. 59
3.2.3. Về thẩm quyền áp dụng………………………………………. 61
3.2.4. Về thủ tục áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác……... 63
3.2.5. Cần xây dựng Luật riêng quy định về các biện pháp xử lí hành chính
khác…………………………………………………………….66
3.3. Các kiến nghị đối với việc áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác
ở Việt Nam. …………………………………………………..... 63
PHẦN KẾT LUẬN………………………………………………….. 71
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

dục tại xã, phường, thị trấn; Đưa vào trường giáo dưỡng; Đưa vào cơ sở
giáo dục; Đưa vào cơ sở chữa bệnh) có vai trò to lớn trong việc đấu tranh
phòng chống vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, bảo vệ và bảo đảm các
quyền, lợi ích chính đáng của công dân. Tuy nhiên trong điều kiện mới của
nước ta hiện nay, các quy định pháp luật và áp dụng pháp luật về các biện
pháp xử lý hành chính khác đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế, ảnh hưởng
quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp 1992 ghi nhận, một số quy
định không tương thích với các Công ước quốc tế mà Việt nam là thành
viên, có ảnh hưởng tới lộ trình hội nhập quốc tế. Vì vậy, cần phải nhanh
chóng nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật về các biện
pháp xử lý hành chính khác để nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp


2

trong xử lí hành chính, đảm bảo tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân, quyền con người, đảm bảo tính dân chủ đồng thời phù hợp với Hiến
pháp, tinh thần của chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống Pháp luật
Việt nam đến năm 2010, định hướng 2020 và chiến lược cải cách tư pháp “
Phát triển và hoàn thiện hệ thống Pháp luật, trong đó có Pháp luật về các chế
tài hành chính phù hợp với chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền, với
xu hướng hội nhập quốc tế, đảm bảo tốt hơn quyền công dân”.
Mặc dù các biện pháp xử lý hành chính khác đóng vai trò quan trọng,
nhưng vẫn chưa được quan tâm và đánh giá đúng mức, thiết nghĩ cần phải
có nghiên cứu toàn diện để phát huy thế mạnh và áp dụng đúng, hiệu quả
hơn nữa các biện pháp xử lí hành chính khác. Hơn nữa, việc nghiên cứu đề
tài này là một nội dung mới sẽ là cơ sở khoa học đóng góp cho việc nghiên
cứu xây dựng Luật xử lí vi phạm hành chính đang được tiến hành. Trước
yêu cầu bức thiết và nhiệm vụ quan trọng đang đặt ra ở trên, trong tình hình
mới của đất nước và xu thế hội nhập toàn cầu hóa, đặc biệt là trong bối cảnh

niên và bảo vệ quyền và lợi ích của người chưa thành niên.
Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Đình Thảo “ Trách nhiệm hành
chính trong lĩnh vực an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội”, chủ yếu nói
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cụ thể và “ Thẩm quyền xử lí
vi phạm hành chính” luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Thị Thủy nhấn
mạnh đến vấn đề thẩm quyền xử lí vi phạm hành chính ... những đề tài trên
nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng chỉ mới dừng lại ở đề cập
khái quát hoặc gợi mở vấn đề về các biện pháp xử lí hành chính khác, chưa
nghiên cứu chuyên sâu, cụ thể, toàn diện về nhóm các biện pháp này.
Trực tiếp đề cập nội dung các biện pháp xử lí hành chính khác, có thể
kể đến một số bài viết, chuyên đề và công trình nghiên cứu của một số tác
giả. Đầu tiên phải kể đến đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Bộ Tư pháp,
“Các biện pháp xử lý hành chính khác và việc bảo đảm quyền con người”,
2009 do Ths Đặng Thanh Sơn làm chủ nhiệm đề tài cùng nhóm nghiên cứu.
Đây là công trình có tính quy mô và khá chi tiết về các biện pháp pháp xử lí
hành chính khác, nhưng chủ yếu nhìn nhận, phân tích quy định pháp luật và


4

thực tiễn áp dụng dưới góc độ đối chiếu pháp luật quốc tế và bảo đảm quyền
con người. Ngoài ra có một số bài viết trên các tạp chí chuyên ngành như:
“Về các biện pháp xử lí hành chính khác: Thực tiễn và giải pháp” của
Hoàng Thị Kim Quế đăng trên tạp chí khoa học Đại học Quốc Gia Hà nội;
“Hoàn thiện các biện pháp xử lý hành chính khác theo Pháp luật Việt Nam”
của Lê Ngọc Thạch đăng trên tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 1/2006; “
Những vấn đề đổi mới pháp luật về vi phạm hành chính ở nước ta” của tác
giả Nguyễn Cửu Việt ( Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 1-2009); “ Quyền
công dân, quyền con người và chỗ đứng của các biện pháp xử lí hành chính
khác trong pháp luật về vi phạm hành chính” của Trần Thanh Hương (Tạp

thực trạng pháp luật, tìm ra những mặt ưu điểm, những điểm hạn chế, bất
cập. Qua đó, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật
nước ta về các biện pháp xử lí hành chính khác để các quy định pháp luật có
tính khả thi cao, phát huy hiệu lực, hiệu quả hữu hiệu trong đời sống xã hội,
đồng thời đảm bảo tính dân chủ, bảo vệ quyền công dân, quyền con người
đồng thời phù hợp với điều kiện hội nhập quốc tế.
Để đạt được mục đích trên, luận văn phải hoàn thành các nhiệm vụ:
- Nghiên cứu những vấn đề lí luận về các biện pháp xử lí hành chính khác
nhằm xây dựng khái niệm mang tính khoa học về các biện pháp xử lí hành
chính khác, tìm ra các đặc trưng riêng và vai trò các biện pháp xử lí hành
chính khác trong việc đấu tranh xử lí hành chính và bảo vệ trật tự xã hội, an
ninh đất nước.
- Xác định các yêu cầu cơ bản trong việc quy định và áp dụng các biện pháp
xử lí hành chính khác nhằm đạt hiệu quả cao nhất, đồng thời bảo đảm quyền
tự do, quyền con người, phù hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành
viên.
- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn tổ chức thực hiện qua
việc phân tích các khảo sát, báo cáo và số liệu thực tế, đưa ra những nhận
xét về những điểm tích cực, những mặt hạn chế.


6

- Đề xuất được những kiến nghị, những giải pháp xác đáng, khoa học có tính
khả thi cho việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả việc tổ
chức thực hiện pháp luật về các biện pháp xử lí hành chính.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa
Mác - Lê nin, vận dụng tổng hợp các phương pháp duy vật biện chứng, duy
vật lịch sử để thấy sự hình thành, phát triển của pháp luật về các biện pháp

pháp xử lí hành chính, chỉ ra những điểm chưa hợp lí trong quy định pháp
luật, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng các biện pháp. Từ
đó, tác giả đưa ra được các giải pháp mang tính khả thi sẽ góp phần vào việc
hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam về các biện pháp xử lí hành chính
khác tiến tới dân chủ, hiệu quả hơn, đáp ứng quyền công dân và xu thế hội
nhập. Kết quả nghiên cứu trong luận văn có thể được sử dụng cho việc xây
dựng Luật về xử lí vi phạm hành chính đang được tiến hành.
Đề tài nghiên cứu trung thực, nghiêm túc có thể làm tài liệu tham khảo
phục vụ cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập, đồng thời giúp ích phần
nào cho cán bộ làm công tác thực tiễn trong việc tìm hiểu và áp dụng các
biện pháp xử lí hành chính.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và mục lục,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Những vấn đề lí luận chung về các biện pháp xử lí hành chính
khác
Chương 2. Pháp luật hiện hành về các biện pháp xử lí hành chính khác
và thực tiễn áp dụng
Chương 3. Hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lí hành chính khác
nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng.


8

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ BIỆN PHÁP
XỬ LÍ HÀNH CHÍNH KHÁC

1.1. Khái quát về các biện pháp xử lí hành chính khác

chính. Hoạt động xử lí vi phạm hành chính không đơn thuần chỉ là việc áp
dụng hai nhóm biện pháp trên mà có thể áp dụng nhiều biện pháp cưỡng chế
khác nhau như các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn
và bảo đảm việc xử lí vi phạm hành chính; các biện pháp cưỡng chế quyết
định xử phạt vi phạm hành chính để quá trình giải quyết công việc đạt hiệu
quả. [29, tr 22] Như vậy, biện pháp xử lí hành chính chính là nhóm các biện
pháp được các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền áp dụng trong quá trình xử lí
hành chính đối với cá nhân, tổ chức có hành vi trái pháp luật trong quản lí
Nhà nước theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Trong đó, biện pháp xử
phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lí hành chính khác được xem
là những biện pháp cưỡng chế chính, trung tâm.
Nhóm các biện pháp xử lí hành chính khác quy định trong pháp lệnh
xử lí vi phạm hành chính 2002 được xem là biện pháp xử lí hành chính vì nó
mang đầy đủ các đặc điểm của một biện pháp xử lí hành chính, thứ nhất nó
là biện pháp cưỡng chế được áp dụng đối với các cá nhân thực hiện hành vi
trái pháp luật trong quản lí Nhà nước, thứ hai các biện pháp đó do các chủ
thể có thẩm quyền trong quản lí Nhà nước tiến hành và thứ ba nó được tiến
hành theo thủ tục hành chính nhằm mục đích xử lí nghiêm khắc những đối
tượng vi phạm giữ vững trật tự quản lí Nhà nước.

 Biện pháp xử lí hành chính khác là một loại biện pháp cưỡng chế
hành chính.
Xét về phương diện lí luận: “ Cưỡng chế hành chính là biện pháp
cưỡng chế Nhà nước do các cơ quan và người có thẩm quyền áp dụng đối
với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính hoặc đối với một số cá
nhân, tổ chức nhất định với mục đích ngăn chặn hay phòng ngừa, vì lí do
quốc phòng hoặc vì lợi ích quốc gia” [16, tr131] hay theo như quan niệm
của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt: “ Cưỡng chế hành chính là tổng hợp các
biện pháp do luật hành chính quy định mà Nhà nước áp dụng để tác động


xử phạt chỉ được áp dụng khi có vi phạm hành chính trên các lĩnh vực khác
nhau của quản lí hành chính nhà nước, trong khi đó biện pháp xử lí hành


11

chính khác áp dụng cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự
an toàn xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong
nhiều trường hợp, hành vi vi phạm pháp luật của những đối tượng này chưa
đủ dấu hiệu để cấu thành vi phạm hành chính.
Biện pháp xử lí hành chính khác cũng được phân biệt với các biện pháp
cưỡng chế khác, thứ nhất nó là biện pháp cưỡng chế hành chính được luật
hành chính quy định, áp dụng chủ yếu bởi các cơ quan hành chính Nhà nước
theo thủ tục hành chính; khác cưỡng chế tư pháp, nghĩa là không thông qua
xét xử của tòa án nhân nhân; khác cưỡng chế kỉ luật, vì người bị áp dụng
cưỡng chế không có quan hệ công vụ, quan hệ trực thuộc với cơ quan, người
có thẩm quyền áp dụng. [17, tr482]

 Các biện pháp xử lí hành chính khác được xem là biện pháp cưỡng
chế hành chính đặc biệt, sỡ dĩ được xem là đặc biệt vì nó khác các biện pháp
cưỡng chế hành chính thông thường khác như đã phân tích trên và nó mang
những đặc trưng về mức độ nghiêm khắc cao hơn so với các biện pháp
cưỡng chế hành chính thông thường. Về thực chất biện pháp xử lí hành
chính khác hạn chế quyền tự do cá nhân trong một giai đoạn nhất định với
hình thức như đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục, đưa vào
cơ sở chữa bệnh, không thua kém các biện pháp tư pháp hình sự về tính chất
khắc nghiệt, trừng phạt; hoặc biện pháp có tính chất tác động xã hội cao như
giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Nhóm biện pháp này có đặc trưng là thời
gian cưỡng chế dài từ ba tháng đến hai năm, người bị áp dụng phải chịu sự
giám sát và quản lí chặt chẽ của các cơ quan hành chính Nhà nước, tổ chức

nhưng vì mục đích ngăn chặn, phòng ngừa, giáo dục. Nhóm biện pháp
cưỡng chế hành chính bao gồm nhiều loại biện pháp khác nhau như nhóm
biện pháp phòng ngừa hành chính, nhóm các biện pháp ngăn chặn hành
chính và các biện pháp trách nhiệm hành chính…áp dụng khi có vi phạm
pháp luật hoặc vì lí do ngăn chặn, phòng ngừa, vì lí do an ninh quốc phòng,
vì lợi ích Quốc gia, nhằm bảo đảm pháp chế và kỉ luật trong lĩnh vực quản lí
Nhà nước.
+ Các biện pháp xử lí hành chính khác được áp dụng theo thủ tục hành
chính chặt chẽ, công khai, minh bạch do các quy phạm thủ tục hành chính


13

quy định. Thủ tục này được pháp luật hành chính quy định một cách chặt
chẽ qua nhiều khâu, quy trình khác nhau tuy nhiên ngắn gọn và đơn giản
hơn so với thủ tục áp dụng biện pháp cưỡng chế hình sự, cưỡng chế dân sự
được áp dụng theo thủ tục tư pháp.
- Các biện pháp xử lí hành chính khác có các đặc điểm riêng:
Thứ nhất: Đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác là
cá nhân - công dân Việt Nam có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh trật
tự, an toàn xã hội trên lãnh thổ Việt Nam nhưng chưa đến mức phải xử lí
hình sự, nhằm giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, ngăn ngừa nguy cơ tái
phạm và tạo điều kiện cho họ trở thành công dân có ích. Các biện pháp xử lí
hành chính khác hạn chế quyền nhân thân của cá nhân, vì vậy không thể áp
dụng với tổ chức vi phạm pháp luật.
Các biện pháp xử lí hành chính khác chỉ có thể áp dụng với cá nhân là
công dân Việt Nam, trong khi đó các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính
được áp dụng đối với cả cá nhân hoặc tổ chức Việt Nam, cá nhân tổ chức
nước ngoài vi phạm hành chính trên các lĩnh vực khác nhau của quản lí hành
chính Nhà nước.

quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khác nhau. Bởi việc áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính khác đối với các đối tượng vi phạm pháp luật ảnh
hưởng trực tiếp đến quyền, tự do của mỗi cá nhân. Vì vậy, pháp luật cần
phải quy định chính xác, minh bạch trong quá trình xử lí để vừa đảm bảo xử
lí nghiêm những hành vi phạm pháp luật, đồng thời đảm bảo được quyền tự
do dân chủ của công dân.
Thứ tư: Kết quả áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác được thể
hiện bằng quyết định áp dụng các biện pháp xử lí và đối tượng bị áp dụng
chịu sự quản lí và hạn chế trực tiếp một số quyền tự do nhất định. Thực chất
việc áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác là quá trình xem xét, truy
cứu trách nhiệm hành chính nhằm xác định những hậu quả pháp lí bất lợi mà
các cá nhân vi phạm phải gánh chịu trước Nhà nước. Những hậu quả pháp lí
này cần ghi nhận một cách chính thức, rõ ràng trong một quyết định xử lí, và
không dừng tại đó, quyết định này phải được tổ chức thực hiện một cách
nghiêm túc trên thực tế. Kết quả, các đối tượng vi phạm phải chịu sự quản lí,


15

giáo dục, giám sát, chữa bệnh…của các cơ quan có thẩm quyền trong một
thời gian nhất định. Đó là nét đặc thù của các biện pháp xử lí hành chính
khác.
Xuất phát từ lập luận trên, có thể định nghĩa về các biện pháp xử lí hành
chính khác như sau:
Biện pháp xử lí hành chính khác là một loại biện pháp cưỡng chế
hành chính đặc biệt được áp dụng đối với công dân Việt Nam có hành vi
vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến
mức phải xử lí hình sự, theo thẩm quyền, thủ tục được pháp luật hành
chính quy định.
1.1.2. Cơ sở áp dụng của các biện pháp xử lí hành chính khác

pháp luật khi bị truy cứu các dạng trách nhiệm pháp lí đòi hỏi phải hội tụ
đầy đủ các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật tương ứng về mặt
khách quan, mặt chủ quan, khách thể, chủ thể. Có bốn loại vi phạm pháp
luật cơ bản: Vi phạm hình sự ( tội phạm), vi phạm hành chính, vi phạm dân
sự và vi phạm kỉ luật. Ở đây, hành vi vi phạm pháp luật bị áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính khác không phải là vi phạm dân sự và vi phạm kỉ luật,
đồng thời ta thấy hành vi bị áp dụng các biện pháp xử lí hành chính không
phải là vi phạm hình sự, bởi các hành vi đó chưa đủ yếu tố cấu thành vi
phạm hình sự về mặt chủ thể họ thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội
phạm nhưng chưa đến tuổi truy cứu trách nhiệm hình sự - chưa đủ năng lực
trách nhiệm hình sự hoặc hành vi đó chưa đến mức truy cứu trách nhiệm
hình sự.
Vậy, hành vi bị áp dụng biện pháp xử lí hành chính khác có phải là vi
phạm hành chính hay không. Có hai trường hợp xảy ra: Thứ nhất, những
hành vi đó là hành vi vi phạm hành chính, nhưng do vi phạm quá nhiều lần,
các biện pháp xử phạt không phát huy tác dụng, cần phải áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính khác nhằm răn đe và giáo dục ý thức tuân thủ pháp
luật ở họ. Trường hợp thứ hai, hành vi vi phạm pháp luật của những đối
tượng này chưa đủ dấu hiệu để cấu thành vi phạm hành chính (về chủ thể
thực hiện hành vi vi phạm dưới 14 tuổi) song vì tính chất nguy hiểm của
hành vi, vì mục đích ngăn chặn, phòng ngừa chung và phòng ngừa riêng họ


17

vẫn bị áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác theo quy định của pháp
luật.
Từ sự phân tích trên, thấy rằng cơ sở áp dụng các biện pháp xử lí hành
chính khác là phải có hành vi vi phạm pháp luật đó là hành vi khách quan
của đối tượng được thể hiện thông qua hành động của người vi phạm các

dụng đạt hiệu quả răn đe, ngăn ngừa vi phạm đồng thời đem lại hiệu quả
giáo dục, hạn chế việc áp dụng một cách độc đoán, tùy tiện của người có
thẩm quyền. Phần này sẽ được nghiên cứu kĩ lưỡng hơn ở mục 1.2
Bên cạnh đó, mối quan hệ giữa các giai cấp, quan điểm của Nhà
nước, các giai cấp thay đổi cũng sẽ ảnh hưởng đến bản chất của nhóm các
biện pháp xử lí hành chính khác. Quan niệm của các giai cấp trong xã hội
đối với các đối tượng bị áp dụng các biện pháp, về các tệ nạn, hiện tượng
trong xã hội sẽ quy định nội dung các biện pháp khác nhau, trình tự, thủ tục
và thẩm quyền áp dụng cũng khác nhau. Lấy ví dụ, sự nhìn nhận của xã hội
về các đối tượng nghiện ma tuý là người vi phạm pháp luật bị áp dụng các
biện pháp xử lí hành chính hay họ là nạn nhân của xã hội cần phải được hỗ
trợ biện pháp chữa bệnh. Từ đó sẽ hình thành quy định pháp luật về biện
pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh có phải là biện pháp xử lí hành chính hay là
biện pháp hỗ trợ chữa bệnh. Như vậy, ta có thể khẳng định rằng mối quan hệ
giữa các giai cấp và quan niệm các giai cấp trong xã hội quy định đến bản
chất các biện pháp cũng như trình tự, thủ tục, thẩm quyền áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính khác.
Cách thức tổ chức quyền lực Nhà nước cũng có ảnh hưởng đến pháp
luật về các biện pháp xử lí hành chính khác. Điều 2 Hiến Pháp 1992 quy
định: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa
các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp,
tư pháp" Khác với các nước tổ chức quyền lực Nhà nước theo nguyên tắc
phân quyền, quyền lực nhà nước ta tập trung thống nhất vào Quốc Hội. Tuy
nhiên, giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp có sự phân công, phối
hợp hài hòa với nhau. Các biện pháp hạn chế quyền tự do công dân quy định
tại Điều 22 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính 2002 đều là những biện
pháp hành chính, thuộc thẩm quyền xử lí của các cơ quan hành chính Nhà


19



20

sống và tư tưởng của con người, đặc biệt là giới trẻ. Rõ ràng, cơ chế thị
trường tạo ra những biến động nhất định đối với vi phạm pháp luật cả về
phạm vi, số lượng, tính chất đa dạng, phức tạp và mức độ cũng nghiêm
trọng hơn. Ngoài ra nhiều hiện tượng tiêu cực nảy sinh từ nền kinh tế hàng
hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường như ma túy, mại
dâm, cờ bạc tăng lên một cách đáng kể, tình hình gây rối trật tự, an ninh trật
tự an toàn xã hội... Đáng nói là đối tượng vi phạm những hiện tượng này chủ
yếu là người chưa thành niên nhưng sớm bị ảnh hưởng và làm quen với
những tệ nạn trên. Trước tình hình đó, pháp luật cần phải có những quy định
phù hợp và kịp thời, đúng đắn để nhanh chóng xử lí có hiệu quả và ngăn
ngừa vi phạm ngày càng đa dạng, phức tạp do ảnh hưởng tiêu cực của nền
kinh tế thị trường. Việc quy định các biện pháp xử lí hành chính khác có ý
nghĩa quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay để đấu tranh có hiệu
quả hơn nữa các vi phạm pháp luật, giáo dục ý thức chấp hành nghiêm minh
pháp luật, ngăn ngừa tội phạm. Đồng thời, sự tác động của các biện pháp xử
lí hành chính khác sẽ đảm bảo ổn định nền kinh tế- xã hội, thúc đẩy tạo điều
kiện nền kinh tế phát triển mạnh, đúng hướng.
Thứ hai, nền kinh tế mở cửa theo xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập cũng
tác động sâu sắc đến quy định của pháp luật nói chung, pháp luật về các biện
pháp xử lí hành chính khác nói riêng. Yêu cầu hội nhập toàn cầu hoá đòi hỏi
pháp luật phải không ngừng hoàn thiện để phù hợp với lộ trình hội nhập
quốc tế, sẵn sàng các điều kiện chủ động hội nhập. Nền kinh tế mở cửa đòi
hỏi Pháp luật nước ta không chỉ quy định về các biện pháp xử lí hành chính
khác phù hợp với nền kinh tế- xã hội của đất nước mà còn quan tâm những
điều kiện, ảnh hưởng bên ngoài.
* Các yếu tố khác từ bên ngoài: