BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Long Toàn

PHÁT TRIỂN KINH TẾ HUYỆN
TÂN THẠNH TỈNH LONG AN
GIAI ĐOẠN 2005 - 2015

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Long Toàn

PHÁT TRIỂN KINH TẾ HUYỆN
TÂN THẠNH TỈNH LONG AN
GIAI ĐOẠN 2005 - 2015
Chuyên ngành : Địa lí học
Mã số

: 60 31 05 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐÀM NGUYỄN THÙY DƯƠNG


các anh chị đồng nghiệp đã giúp đỡ cả về vật chất và tinh thần cho tác
giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài.
Trong quá trình thực hiện luận văn, dù đã có nhiều cố gắng nhưng
do thời gian và kiến thức còn hạn chế cũng như cách nhìn nhận vấn đề
chưa thực sự sâu sắc nên không tránh khỏi những sai sót nhất định. Vì
vậy, tác giả kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy, Cô
và bạn đọc để luận văn được hoàn thiện với nội dung tốt hơn.
Tác giả trân trọng cảm ơn!
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2017
Tác giả

Nguyễn Long Toàn


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các biểu, bảng
Danh mục các bản đồ
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ .... 10
1.1. Cơ sở lí luận về phát triển kinh tế ........................................................................... 10
1.1.1. Các khái niệm .................................................................................................. 10
1.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế ................................................. 13
1.1.3. Các tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế ........................................................... 18
1.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển kinh tế ....................................................................... 21
1.2.1. Ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long ............................................................... 21

3.2. Quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển kinh tế huyện Tân Thạnh............106
3.2.1. Quan điểm phát triển kinh tế ........................................................................106
3.2.2. Mục tiêu phát triển .......................................................................................108
3.2.3. Định hướng phát triển .......................................................................................111
3.3. Các giải pháp cụ thể ..............................................................................................118
3.3.1. Về phát triển các nhóm ngành kinh tế ..........................................................118
3.3.2. Về vốn đầu tư ...............................................................................................120
3.3.3. Về phát triển nguồn nhân lực .......................................................................122
3.3.4. Hợp tác phát triển .........................................................................................123
3.3.5. Thúc đẩy ứng dụng thành tựu mới của khoa học - công nghệ .....................123
3.3.6. Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và an ninh - quốc phòng
trên địa bàn huyện Tân Thạnh ......................................................................124
Tiểu kết chương 3 ......................................................................................................126
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................................127
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................129
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CN

:

Công nghiệp

CNH – HĐH

:

Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa


:

Tổng sản phẩm quốc nội

GTSX

:

Giá trị sản xuất

GTVT

:

Giao thông vận tải

HTX

:

Hợp tác xã

KCN

:

Khu công nghiệp

KH – CN


:

Vị trí địa lí


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Diện tích các nhóm và loại đất ở huyện Tân Thạnh .................................. 36

Bảng 2.2.

Hiện trạng sử dụng đất huyện Tân Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 ............ 39

Bảng 2.3.

Dân số các năm 2005, 2010 và 2015 của huyện Tân Thạnh ..................... 45

Bảng 2.4.

Dân số và gia tăng dân số huyện Tân Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 ........... 46

Bảng 2.5.

Cơ cấu giới tính huyện Tân Thạnh, năm 2005 và 2015............................. 46

Bảng 2.6.

Nguồn lao động huyện Tân Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 ...................... 47

Bảng 2.19. GTSX và cơ cấu GTSX ngành công nghiệp – xây dựng của huyện
Tân Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 (giá thực tế) ........................................ 79


Bảng 2.20. GTSX và cơ cấu GTSX các ngành công nghiệp huyện Tân Thạnh
năm 2005 và 2015 (giá thực tế) ................................................................. 80
Bảng 2.21. Các sản phẩm chính ngành công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp
huyện Tân Thạnh năm 2005, 2010, 2015 .................................................. 82
Bảng 2.22. Các chỉ tiêu nhà ở huyện Tân Thạnh năm 2005, 2010, 2015 .................... 84
Bảng 2.23. Hệ thống các chợ trên địa bàn huyện Tân Thạnh năm 2015 ..................... 86
Bảng 2.24. Khối lượng vận chuyển và khối lượng luân chuyển hàng hóa huyện
Tân Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 ............................................................ 89
Bảng 2.25. Hệ thống hạ tầng ngành bưu chính viễn thông huyện Tân Thạnh ............. 90
Bảng 2.26. Các chỉ tiêu ngành ngân hàng, năm 2005, 2010, 2015 ............................. 90
Bảng 3.1.

Cơ cấu kinh tế huyện Tân Thạnh, năm 2020 và năm 2030 (dự báo).......109

Bảng 3.2.

Dự kiến vùng lúa chất lượng cao huyện Tân Thạnh ................................112

Bảng 3.3.

Các chỉ tiêu vật chất ngành chăn nuôi đến năm 2020 (Dự báo) ..............113

Bảng 3.4.

Nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội đến 2020 (Dự báo) ................................120


Biểu đồ 2.7.

Cơ cấu GTSX ngành nông nghiệp huyện Tân Thạnh, năm 2005
và 2015(%) ............................................................................................ 68

Biểu đồ 2.8.

Cơ cấu GTSX ngành công nghiệp – xây dựng của huyện Tân
Thạnh, giai đoạn 2005 – 2015 ............................................................... 79

Biểu đồ 2.9.

Cơ cấu GTSX các ngành công nghiệp chủ yếu

của huyện

Tân Thạnh(%) ........................................................................................ 81
Biểu đồ 3.1.

Dự báo cơ cấu kinh tế huyện Tân Thạnh, năm 2020 và năm
2030 (%) ..............................................................................................110


DANH MỤC BẢN ĐỒ
Bản đồ hành chính huyện Tân Thành ............................................................................ 33
Bản đồ Hiện trạng phát triển kinh tế Huyện Tân Thành .............................................. 64
Bản đồ Nguồn lực phát triển kinh tế Huyện Tân Thành ............................................ 104


1

nghiệp, các vấn đề về môi trường, cũng như các vấn đề chính trị, xã hội khác. Với một


2

huyện có dân cư phân bố không đồng đều, việc phát triển KT – XH với cơ cấu kinh tế
cũ khó có thể đáp ứng được yêu cầu sản xuất và đời sống nhân dân trong tình hình
mới.
Đứng trước xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, trước yêu cầu về sự phát triển của
huyện, trước những khó khăn của nền kinh tế huyện do chịu tác động từ những khó
khăn kinh tế trong nước và thế giới, tác động bởi biến đổi khí hậu, thì đẩy mạnh phát
triển KT – XH, ứng phó biến đổi khí hậu một cách toàn diện không chỉ là xu hướng
tích cực mà còn là vấn đề tất yếu, mang tính quyết định đến sự phát triển bền vững của
huyện Tân Thạnh trong tương lai.
Với mục đích phân tích, đánh giá quá trình phát triển kinh tế của huyện Tân
Thạnh theo hướng CNH – HĐH trong thời gian 10 năm (2005 – 2015), nhận thức
được xu hướng, mô hình phát triển KT – XH trong thời gian tới, có những kiến nghị
kịp thời cho các hoạch định chính sách, cho chính quyền huyện Tân Thạnh nói riêng
và tỉnh Long An nói chung trong quản lý vĩ mô, xây dựng và lựa chọn mô hình phát
triển kinh tế hợp lý cũng như xác định bước chuyển dịch kinh tế tích cực. Qua đó khai
thác tối ưu những thế mạnh vốn có, phát huy lợi thế so sánh trong từng ngành, từng
vùng, chủ động, hạn chế tối đa những tác động tiêu cực do những khó khăn của tình
hình trong nước và thế giới, tác động của biến đổi khí hậu đảm bảo phát triển kinh tế
bền vững của huyện, gắn liền với việc nâng cao đời sống người dân cũng như giải
quyết các vấn đề chính trị, văn hóa, xã hội khác.
Từ những lí do nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Phát triển kinh tế huyện Tân
Thạnh tỉnh Long An giai đoạn 2005 – 2015” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt
nghiệp của mình.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ và giới hạn của đề tài
2.1. Mục tiêu nghiên cứu

“Phát triển kinh tế vùng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, hai
đồng chủ biên Nguyễn Xuân Thu và Nguyễn Văn Phú, Nxb Chính trị Quốc gia, 2006.
Đã phân tích, đánh giá các lợi thế so sánh của các loại vùng khác nhau, lựa chọn
phương hướng phát triển phù hợp và đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển
các vùng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
“Một số định hướng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam giai
đoạn 2001 – 2010”, TS Nguyễn Xuân Dũng, Nxb khoa học xã hội, 2002. Công trình


4

đã đánh giá tình hình thực hiện CNH - HĐH từ năm 1986 đến nay ở Việt Nam, phân
tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nêu xu hướng phát triển kinh tế chủ yếu của thế giới,
quan điểm cơ bản về lựa chọn và thực thi chiến lược CNH – HĐH ở Việt Nam.
“Đánh giá tổng thể tình hình KT – XH Việt Nam sau 5 năm gia nhập tổ chức
thương mại thế giới” của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, Nxb Tài chính,
2013. Công trình đã đánh giá chung về tình hình kinh tế xã hội Việt Nam, về các mặt
lao động, giáo dục, xã hội, môi trường, kinh tế của Việt Nam trong thời kì 2002 đến
2011.
Nghiên cứu “Kinh tế và phát triển” chủ yếu là những vấn đề về lý luận của tác
giả Ngô Đình Giao (1995), Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Nghiên cứu về
“Quan niệm và thực tiễn phát triển KT – XH tốc độ nhanh, bền vững chất lượng cao ở
Việt Nam”. Bài nghiên cứu về “Kinh tế Việt Nam giai đoạn 2001 – 2005 và kế hoạch
phát triển KT – XH giai đoạn 2006 – 2010” của tác giả Đinh Văn Ân (2005), Nxb
Thống kê, Hà Nội.
Nghiên cứu về kinh tế còn có “Bàn về phát triển kinh tế” do Ngô Doãn Vịnh
(chủ biên), đưa ra hệ thống cơ sở lý luận chung về phát triển kinh tế, đồng thời cũng
phân tích, làm rõ hệ thống khái niệm và các chỉ tiêu đánh giá về phát triển ở cấp
vĩ mô.
3.2. Ở Đồng bằng sông Cửu Long

Mười” tổ chức tại Đồng Tháp ngày 18.08.2012 nội dung về sự thay đổi tích cực và trở
thành một trong những vựa lúa lớn nhất cả nước. Đồng thời, nêu ra một số tiêu cực,
những mặt chưa phát huy được của vùng trong quá trình phát triển kinh tế, từ đó đưa
ra một số giải pháp cụ thể cho phát triển vùng.
3.4. Ở huyện Tân Thạnh
Đến năm 2015, trên địa bàn huyện Tân Thạnh chưa có công trình nào nghiên cứu
về vấn đề “Phát triển kinh tế huyện Tân Thạnh tỉnh Long An giai đoạn 2005 – 2015”.
Do đó, đây là điều kiện tốt để tác giả đánh giá các nguồn lực, thực trạng và đưa ra các
giải pháp phát triển kinh tế huyện Tân Thạnh giai đoạn 2005 – 2015.
Về nghiên cứu tình hình phát triển kinh tế địa phương cấp huyện đã có một số đề
tài:
“Phát triển kinh tế huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre: Hiện trạng và giải pháp”,
Luận văn Thạc sĩ Địa lí học của Nguyễn Văn Thắng (Trường Đại học Sư phạm
TP.HCM, 2013).


6

“Phát triển kinh tế huyện Tam Bình (tỉnh Vĩnh Long): Hiện trạng và giải pháp”,
Luận văn Thạc sĩ Địa lí học của Trần Thị Bích Trang (Trường Đại học Sư phạm
TP.HCM, 2013).
“Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An”, Luận văn
Thạc sĩ Địa lí học của Trần Hồng Thấm (Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, 2013).
Các báo cáo về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT – XH của huyện đã
nêu bật được những thành tựu và nhìn nhận những tồn tại trong phát triển kinh tế địa
phương qua từng năm.
4. Các quan điểm và phương pháp nghiên cứu
4.1. Quan điểm nghiên cứu
4.1.1. Quan điểm hệ thống
Đối tượng nghiên cứu được coi là một hệ thống, gồm nhiều phân hệ có mối quan

hướng phát triển của nền KT – XH là cơ sở để đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy
sản xuất phát triển trong giai đoạn tiếp theo.
4.1.4. Quan điểm phát triển bền vững
Quan điểm phát triển bền vững đòi hỏi phải đảm bảo sự bền vững về cả ba mặt
kinh tế, xã hội và môi trường, nghiên cứu phát triển KT – XH phải đặt trong mối quan
hệ giữa ba bộ phận cấu thành phát triển bền vững.
Điều đó đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ, sử dụng hợp lý
tài nguyên, chống ô nhiễm môi trường. Phát triển kinh tế phục vụ nhu cầu hiện tại
không được làm ảnh hưởng đến lợi ích phát triển của thế hệ tương lai. Kết hợp hài hòa
phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống dân
cư.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
4.2.1. Phương pháp thu thập, xử lí tài liệu, số liệu
Việc phân tích, đánh giá thực trạng nền kinh tế theo khía cạnh ngành và lãnh thỗ
là công việc phức tạp, các tiêu chí đánh giá có liên quan đến nhiều lĩnh vực. Để thực
hiện đề tài này, tác giả đã thu thập dữ liệu bằng cả số (thống kê), bằng văn bản và dữ
liệu không gian (bản đồ) từ nhiều nguồn khác nhau, có thống nhất về thời gian (2005 –
2015). Sau đó tiến hành tổng hợp, phân tích chọn lọc để có những tài liệu thực sự cần
thiết, đáp ứng yêu cầu của đề tài.


8

4.2.2. Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh
Trên cơ sở số liệu đã thu thập, bằng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh
các mối quan hệ về không gian giữa các xã trong huyện, giữa huyện Tân Thạnh với
các huyện khác trong tỉnh Long An, về thời gian phát triển theo các ngành, các lĩnh
vực KT, đặc biệt là các mối liên hệ về tự nhiên và nhân văn, các mối quan hệ giữa hình
thức và bản chất,… Qua đó làm rõ được những thuận lợi và khó khăn của các nguồn
lực phát triển KT và những thành tựu đạt được cũng như những hạn chế trong phát

để vận dụng vào nghiên cứu ở huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An.
- Làm rõ được những lợi thế và cơ hội phát triển; các hạn chế và thách thức của
các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển KT của huyện Tân Thạnh.
- Nhận diện thực trạng nền KT của huyện Tân Thạnh giai đoạn 2005 – 2015 dưới
góc độ địa lí học.
- Đưa ra định hướng và đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm phát triển KT
huyện Tân Thạnh đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030.
6. Cấu trúc luận văn
Đề tài: “Phát triển kinh tế huyện Tân Thạnh tỉnh Long An giai đoạn 2005 –2015”
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, phụ lục.
Nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn về phát triển kinh tế.
Chương 2. Các nhân tố ảnh hưởng và thực trạng phát triển kinh tế huyện Tân
Thạnh giai đoạn 2005 – 2015.
Chương 3. Định hướng và giải pháp phát triển kinh tế huyện Tân Thạnh đến năm
2020, tầm nhìn đến 2030.


10

Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1.1. Cơ sở lí luận về phát triển kinh tế
1.1.1. Các khái niệm
1.1.1.1. Tăng trưởng kinh tế
Tăng trưởng kinh tế là một phạm trù kinh tế diễn tả động thái biến đổi về mặt
lượng của nền kinh tế một quốc gia. Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về tăng
trưởng KT.
“Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng tổng sản phẩm quốc nội, tổng thu nhập quốc
gia hoặc mức tăng của tổng sản phẩm quốc nội và tổng thu nhập quốc gia tính theo

kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh tế, chất lượng cuộc
sống” [10].
Tăng trưởng KT là sự vận động theo chiều hướng tiến lên, bao hàm trong đó sự
thay đổi về lượng lẫn sự chuyển hóa về chất của một sự vật hiện tượng trong một thời
gian và không gian cụ thể.
Phát triển kinh tế biểu hiện:
Một là, sự tăng lên của GNI , GDP hoặc GNI và GDP/ người.
Hai là, sự thay đổi của cơ cấu kinh tế theo hướng tỉ trọng của ngành công nghiệp
và dịch vụ trong GDP tăng lên còn tỉ trọng của ngành nông nghiệp giảm xuống, nhưng
giá trị tuyệt đối của các ngành đều tăng lên.
Ba là, chất lượng cuộc sống của đại bộ phận dân cư được cải thiện, tăng lên.
Phát triển kinh tế không chỉ là sự gia tăng qui mô nền kinh tế mà còn bao hàm cả
sự thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ và đảm bảo cho mọi người được bình
đẳng về cơ hội tham gia vào các quá trình phát triển.
Phát triển kinh tế bao gồm các yêu cầu cụ thể là:
+ Mức tăng trưởng kinh tế phải lớn hơn mức tăng dân số.
+ Sự tăng trưởng KT phải dựa trên cơ cấu KT hợp lý, tiến bộ để đảm bảo tăng
trưởng bền vững.
+ Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội, tạo điều kiện cho mọi
người có cơ hội ngang nhau trong đóng góp và hưởng thụ kết quả của tăng trưởng KT.
+ Chất lượng sản phẩm ngày càng cao, phù hợp với sự biến đổi nhu cầu của con
người và xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái.
Như vậy, phát triển KT có nội dung và ý nghĩa khá toàn diện, là mục tiêu và ước
vọng của các dân tộc trong mọi thời đại. Phát triển KT bao hàm trong nó mối quan hệ


12

biện chứng giữa tăng trưởng KT và công bằng xã hội. Tăng trưởng và phát triển KT là
điều kiện tiên quyết và cơ bản để giải quyết công bằng xã hội, công bằng xã hội vừa là

+ Cơ cấu thành phần kinh tế là tương quan theo tỉ lệ giữa các thành phần kinh tế
tham gia vào các ngành, lĩnh vực hay các bộ phận hợp thành nền kinh tế. Là dạng cơ


13

cấu phản ánh tính chất xã hội hóa về tư liệu sản xuất và tài sản của nền kinh tế. Ở Việt
Nam hiện nay tồn tại 6 thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước; kinh tế tập thể; kinh tế cá
thể, tiểu chủ; kinh tế tư bản tư nhân ; kinh tế tư bản nhà nước và thành phần kinh tế có
vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, là động lực
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
+ Cơ cấu lãnh thổ của nền kinh tế là tương quan tỉ lệ giữa các vùng trong phạm
vi quốc gia được sắp xếp một cách tự phát hay tự giác có chủ định. Cơ cấu lãnh thổ và
cơ cấu ngành có mối quan hệ qua lại với nhau. Cơ cấu lãnh thổ được hình thành và gắn
liền với cơ cấu ngành và cùng thể hiện trong vùng kinh tế. Trong cơ cấu lãnh thổ có sự
biểu hiện của cơ cấu ngành trên một không gian cụ thể. Xu thế phát triển của cơ cấu
lãnh thổ thường là tổng hợp, đa dạng với sự ưu tiên của một vài ngành có ưu thế trội,
liên quan đến phân bố dân cư, phù hợp với điều kiện cụ thể của vùng. Trong cơ cấu
ngành cũng có bóng dáng của cơ cấu lãnh thổ. Sự phát triển và phân bố các ngành
không thể ở ngoài lãnh thổ được. Tiêu chuẩn đánh giá cơ cấu lãnh thổ là hiệu quả về
các mặt kinh tế, xã hội, môi trường.

 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình phát triển của các bộ phận kinh tế, dẫn
đến sự tăng trưởng khác nhau giữa chúng và làm thay đổi mối quan hệ tương quan
giữa chúng so với một thời điểm trước đó. Sự tăng trưởng của các bộ phận dẫn đến
thay đổi cơ cấu trong mỗi nền kinh tế. Cho nên chuyển dịch cơ cấu kinh tế xảy ra như
là kết quả của quá trình phát triển. Đó là qui luật tất yếu từ xưa đến nay trong hầu hết
mọi nền kinh tế.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự phát triển không đều giữa các ngành, các lĩnh

quy mô tài nguyên thiên nhiên được huy động vào sản xuất càng lớn. Tuy nhiên, tài
nguyên thiên nhiên chỉ trở thành sức mạnh kinh tế khi con người biết cách khai thác và
sử dụng một cách hợp lí và hiệu quả. Tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận. Vì
thế bên cạnh việc sử dụng tiết kiệm cần phải khai thác một cách có hiệu quả trên cơ sở
bảo vệ, tái tạo tài nguyên thiên nhiên tiến tới phát triển bền vững.
1.1.2.3. Nhóm nhân tố kinh tế - xã hội
Các nhân tố kinh tế - xã hội rất đa dạng, bao gồm: Dân cư và nguồn lao động,
vốn, thị trường, khoa học kỹ thuật, chính sách và xu thế phát triển kinh tế.

 Dân cư và nguồn lao động
* Dân cư vừa đóng vai trò là nguồn lao động tạo ra của cải vật chất cho xã hội,
vừa là thị trường tiêu thụ hàng hóa do con người sản xuất ra, tạo cơ sở thúc đẩy phát