MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TRONG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ
TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1. Những hạn chế trong áp dụng pháp luật về tuyển dụng công
chức hiện nay
Năm 2008, Luật cán bộ, công chức đã được thông qua nhằm thể chế
hóa quan điểm, đường lối của Đảng về cải cách nền công vụ, trong đó có
vấn đề tuyển dụng công chức. Sự ra đời của Luật cán bộ, công chức năm
2008 cùng với các văn bản hướng dẫn đã tạo ra sự đổi mới mạnh mẽ trong
hoạt động tuyển dụng công chức ở nước ta trong thời gian qua. Nhiều địa
phương đã tiến hành việc tuyển dụng công chức theo nguyên tắc khách
quan, minh bạch, công bằng và tuân thủ pháp luật để lựa chọn những người
đủ phẩm chất, trình độ, năng lực bổ sung cho nền công vụ. Tuy nhiên, hoạt
động tuyển dụng công chức hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất
cập.
Thứ nhất, trong áp dụng các quy định về điều kiện của người dự
tuyển công chức
Luật cán bộ, công chức năm 2008 đã quy định những điều kiện đối
với người tham gia dự tuyển công chức tại Điều 361. Tuy nhiên, thực tế áp
Điều 36 Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định các điều kiện như sau: “1. Người có đủ các
điều kiện sau đây không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo được
đăng ký dự tuyển công chức:
a) Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam;
b) Đủ 18 tuổi trở lên;
c) Có đơn dự tuyển; có lý lịch rõ ràng;
d) Có văn bằng, chứng chỉ phù hợp;
đ) Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt;
1

1


đại học một trong các chuyên ngành Tài chính, Tài chính – ngân hàng, Kế toán, Khoa học kinh
tế, Kinh tế học”.

2


các chuyên ngành gắn với các vị trí việc làm cần tuyển dụng để tránh sự
tùy tiện của các địa phương, cơ quan trong tuyển dụng công chức.
Về quy định các loại chứng chỉ như chứng chỉ tin học, ngoại ngữ
trong điều kiện tuyển dụng công chức cùng chưa có hướng dẫn thống nhất.
Nhiều địa phương, cơ quan quy định yêu cầu về chứng chỉ tin học, ngoại
ngữ thường là chứng chỉ A tin học, A ngoại ngữ hoặc chứng chỉ B tin học,
B ngoại ngữ. Điều này dẫn đến việc người dự tuyển có trình độ ngoại ngữ
đạt chuẩn IETLS, TOEIC, TOEFL3,… hoặc tốt nghiệp đại học ở nước
ngoài, có bằng đại học chuyên ngành ngoại ngữ cũng không được cơ quan
tuyển dụng công chức chấp nhận hồ sơ dự tuyển vì không đúng yêu cầu về
điều kiện ngoại ngữ4.
Bên cạnh đó, hiện nay ở một số địa phương, cơ quan, tổ chức đã tự
đặt ra thêm một số điều kiện trong tuyển dụng công chức như: quy định
người tham gia tuyển dụng phải có hộ khẩu thường trú tại địa phương, dẫn
đến những hạn chế, tiêu cực trong quản lý dân cư liên quan đến hộ khẩu5.
Mặc dù Nghị định 24/2010/NĐ-CP ngày 15/3/2010 của Chính phủ về
tuyển dụng, quản lý, sử dụng công chức đã trao thẩm quyền cho cơ quan sử
dụng công chức “xác định các điều kiện khác theo yêu cầu của vị trí dự
Các chứng chỉ IETLS, TOEIC, TOEFL… hiện nay được sử dụng khá phổ biến và được xem là
những chứng chỉ có giá trị về chứng nhận trình độ ngoại ngữ.
4 Ví dụ: Tại TP. Hồ Chí Minh trong kỳ tuyển dụng công chức năm 2014 đã xảy ra việc, trong
thông báo tuyển dụng công chức của UBND TP. Hồ Chí Minh quy định người dự tuyển phải có
chứng chỉ A, B tin học, ngoại ngữ, vì vậy nhiều người có chứng chỉ IETLS, TOEIC, TOEFL…
không được chấp nhận. Sau đó, UBND TP. Hồ Chí Minh cũng ban hành văn bản quy đổi tương

6 Xem: Điều 4 Nghị định 24/2010/NĐ-CP ngày 15/3/2010 của Chính phủ.
7 Ví dụ: ngành ngoại giao tuyển dụng công chức có yêu cầu về chiều cao, giọng nói,

trình độ
tiếng Anh… thì quy định này có thể được xem là điều kiện khác theo yêu cầu vị trí dự tuyển.

4


việc ra đề thi, coi thi, chấm thi ở các địa phương, cơ quan 8. Việc thi tuyển
chưa thật sự đánh giá đúng năng lực, trình độ của người dự tuyển.
Bên cạnh đó, việc thực hiện quy định về xét tuyển đối với những
người cam kết tình nguyện làm việc từ 05 năm trở lên ở miền núi, biên
giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện
kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn cũng còn hạn chế, bất cập. Nghị định
24/2010/NĐ-CP ngày 15/3/2010 của Chính phủ quy định nội dung xét
tuyển công chức bao gồm: xét kết quả học tập của người dự tuyển, phỏng
vấn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của người dự tuyển 9. Kết quả học
tập của người dự tuyển được tính từ điểm học tập và điểm tốt nghiệp. Tuy
nhiên, hiện nay trong quy định của hệ thống giáo dục quốc dân có hai loại
hình điểm học ứng với hai hình thức đào tạo. Đó là điểm học theo tín chỉ
và điểm học theo học phần10. Do đó, nhiều cơ quan tuyển dụng công chức
rất lúng túng và gặp khó khăn trong xác định điểm số là căn cứ xét tuyển.
Mặt khác, thông thường bảng điểm do các trường cấp cho người tốt nghiệp
bao gồm điểm học tập tất cả các môn của khóa học và điểm bảo vệ đồ án,

8 Ví

dụ như trường hợp ở Hà Tĩnh, Thông báo kết luận Thanh tra số 240/TB-TTHNV ngày
06/5/2015 của Thanh tra Bộ Nội vụ về việc thông báo két luận của thanh tra việc thực hiện các

này có thể dẫn đến tình trạng người tham gia kỳ thi tuyển công chức mặc
dù trúng tuyển nhưng vẫn không được cơ quan sử dụng ra quyết định tuyển
dụng. Vì vậy, cần có quy định cụ thể để khắc phụ tình trạng này.

Ở bậc đại học, công trình mà sinh viên bảo vệ khi tốt nghiệp gọi là khóa luận hoặc đồ án chứ
không phải luận văn. Còn luận văn là côn trình mà học viên cao học bảo vệ cuối khóa học. Thiết
nghĩ, quy định về cách tính điểm trong xét tuyển công chức tại khoản 2 Điều 13 Nghị định
24/010/NĐ-CP nên gọi là điểm bảo vệ đồ án, khóa luận.
12 Ví dụ như trường hợp ở Đắk Nông, Thông báo kết luận thanh tra số 267/TB-TTBNV ngày
14/5/2015 của Thanh tra Bộ Nội vụ về việc thông báo kết luận thanh tra việc thực hiện pháp luật
về tuyển dụng công chức của UBND tỉnh Đắk Nông: “việc tiếp nhận không qua thi tuyển đối với
2 trường hợp đặc biệt trong tuyển dụng về công tác tại cơ quan nhà nước khi chưa có ý kiện
thống nhất với Bộ Nội vụ là không đúng quy định”.
11

6


2. Một số kiến nghị
Từ những phân tích nêu trên, để góp phần nâng cao hiệu quả tuyển
dụng công chức ở nước ta hiện nay, chúng tôi có một số kiến nghị sau:
Một là, cần có hướng dẫn áp dụng thống nhất các điều kiện của
người dự tuyển công chức
Bộ Nội vụ cần có hướng dẫn việc áp dụng thống nhất Điều 36 Luật
cán bộ, công chức năm 2008 về điều kiện tuyển dụng công chức. Theo đó,
khẳng định việc không phân biệt giới tính, dân tộc, đặc biệt không phân
biệt hộ khẩu thường trú của người dự tuyển công chức trong tuyển dụng 13.
Theo chúng tôi, không nên đặt ra quy định về hộ khẩu thường trú trong
tuyển dụng công chức, bửi việc đặt ra quy định này sẽ hạn chế quyền của
người dự tuyển.

chúng. Thậm chí, để đảm bảo tính công khai, tập trung, thống nhất có thể
yêu cầu các địa phương, cơ quan, tổ chức gửi thông tin tuyển dụng công
chức về Bộ Nội vụ. Qua đó, Bộ Nội vụ có thể đăng tải công khai thông tin
tuyển dụng này hoặc kiểm tra thông báo tuyển dụng theo Luật cán bộ, công
chức năm 2008 cũng như các văn bản hướng dẫn của Chính phủ, Bộ Nội
vụ. Chính phủ cũng có thể giao Bộ Nội vụ xây dựng trang thông tin điện tử
đăng tải tất cả thông tin tuyển dụng công chức của các Bộ, ngành, các địa
phương và cùng với đó là yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương phải kịp thời
gửi thông báo tuyển dụng về Bộ Nội vụ16.
Hiện

nay,

trang

thông

tin

về

tuyển

dụng

công

chức

tuyendungcongchuc.vn đã được lập ra và tập hợp rất nhiều thông tin tuyển

chức coi thi và chấm thi cũng cần xem xét đổi mới. Theo chúng tôi, cần có
Hội đồng tuyển dụng độc lập để thực hiện có hiệu quả. Hội đồng này ngoài

9


đại diện của địa phương, cơ quan tuyển dụng công chức còn có đại diện
của Bộ Nội vụ để kiểm tra, giám sát việc tuyển dụng.
Mặt khác, khi tiến hành các kỳ thi tuyển, các cơ quan, địa phương
cần đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kỳ thi (thi tuyển
qua máy tính, lắp đặt camera quan sát ở các địa điểm tổ chức thi tuyển
công chức…) để các kỳ thi tuyển thật sự diễn ra công khai, minh bạch,
đúng pháp luật.
Đối với việc chấm thi cũng cần có Hội đồng chấm thi độc lập. Cần
có quy định thống nhất về thành lập Hội đồng chấm thi. Ngoại đại diện của
địa phương còn có các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý có kiến thức,
kinh nghiệm về các lĩnh vực hành chính, quản lý nhà nước, các lĩnh vực
chuyên ngành tham gia Hội đồng.
Ngoài ra, Bộ Nội vụ cần nghiên cứu thực hiện kỳ thi công chức quốc
gia, theo đó, tất cả những ai muốn dự tuyển làm công chức phải trải qua kỳ
thi sát hạch do Bộ Nội vụ thống nhất tổ chức. Sau đó, cơ quan sử dụng
công chức có thể tiến hành phỏng vấn, cho xử lý tình huống thực tế… 17
Bốn là, cần thực hiện công tác kiểm tra việc ban hành quyết định
tuyển dụng công chức
Cơ quan có thẩm quyền cần tiến hành kiểm tra việc ban hành quyết
định tuyển dụng công chức. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền yêu cầu cơ
quan sử dụng công chức báo cáo kết quả ban hành quyết định tuyển dụng

Để đảm bảo tính khách quan, Hội đông này cũng cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà
khoa học, nhà quản lý,… thậm chí cả đại diện của Bộ Nội vụ.

11


Trước mắt, nghiên cứu quy định cho phép các cơ quan hành chính được ký
hợp đồng lao động có thời hạn tối đa là 1 năm đối với một số vị trí để đáp
ứng ngay yêu cầu của hoạt động công vụ. Về lâu dài, cần nghiên cứu sử
Luật cán bộ, công chức theo hướng có chế độ công chức hợp đồng”19. Vì
vậy, Bộ Nội vụ cần sớm tham mưu Chính phủ triển khai thực hiện.

Xem điểm d, khoản 3, Điều 1 Quyết định số 1557/QĐ-TTg ngày 18/10/2012 của Thủ tướng
Chính phủ về phê duyệt Đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức
19

12