B GIO DC V O TO
I HC HU
TRNG I HC S PHM

Hồ THị TRà MY

Tỉ CHặẽC HOAT ĩNG DAY HOĩC
CHặNG DOèNG IN TRONG CAẽC MI TRặèNG VT LYẽ 11 NC
THEO B-LEARNING VẽI Sặ H TRĩ CUA PHIU HOĩC TP

Chuyờn ngnh: Lý lun v phng phỏp dy hc mụn Vt lý
Demo Version - Select.Pdf SDK

Mó s:

60140111

Luận văn thạc sĩ giáo dục học

NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.Ts. TRầN HUY HOàNG

Hu, Nm 2014

i


LÔØI CAM ÑOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số
liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các

sut thi gian thc hin lun vn.
Cui cựng, tỏc gi xin gi li cm n n gia ỡnh, bn bố ó
giỳp , ng viờn trong sut quỏ trỡnh hc tp v thc hin lun
vn.
Tỏc gi

Hồ Thị Trà My

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
Mục lục .........................................................................................................................................i
Danh mục các chữ viết tắt .........................................................................................................4
Danh mục các bảng, biểu và hình ảnh ......................................................................................5
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài .....................................................................................................6
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu ......................................................................................8
3. Mục tiêu nghiên cứu..............................................................................................11
4. Giả thuyết khoa học ..............................................................................................11
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................11
6. Đối tượng nghiên cứu............................................................................................12
7. Phạm vi nghiên cứu ...............................................................................................12

Demo
Version

1.6. Thực trạng của việc sử dụng CNTT và PHT trong dạy học vật lý ở trường
THPT ................................................................................................................37
1.6.1. Vấn đề thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học vật lý ....................................37
1.6.2. Vấn đề sử dụng CNTT của GV và HS trong dạy học vật lý ...........................39
1.7. Kết luận chương 1 ..............................................................................................41
Chƣơng 2. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHƢƠNG
“DÒNG ĐIỆN TRONG CÁC MÔI TRƢỜNG” VẬT LÝ 11 NC THEO
B-LEARNING VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA PHIẾU HỌC TẬP ..............................42

Demo
- Select.Pdf
SDK
2.1. Đặc điểm
và cấuVersion
trúc chương
“Dòng điện trong
các môi trường” Vật lý 11 NC ..42
2.1.1. Đặc điểm chương “Dòng điện trong các môi trường” Vật lý 11 NC .............42
2.1.2. Cấu trúc chương “Dòng điện trong các môi trường” Vật lý 11 NC ...............42
2.2. Thiết kế PHT trong dạy học chương chương “Dòng điện trong các môi
trường” Vật lý 11 NC .......................................................................................45
2.2.1. Thiết kế PHT thông thường ............................................................................45
2.2.2. Thiết kế PHT điện tử .......................................................................................47
2.3. Hệ thống e-Learning chương “Dòng điện trong các môi trường” Vật lý 11 NC ...49
2.3.1. Giới thiệu hệ thống ..........................................................................................49
2.3.2. Vận dụng mô hình b-Learning trong dạy học vật lý......................................51
2.4. Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học chương “Dòng điện trong các môi
trường” Vật lý 11 NC theo b-Learning với sự hỗ trợ của PHT ........................53
2.4.1. Thiết kế tiến trình dạy học bài 17 “Dòng điện trong kim loại” ......................53


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết đầy đủ

Viết tắt
CNTT

Công nghệ thông tin

DH

Dạy học

ĐC

Đối chứng

GV

Giáo viên

HĐDH

Hoạt động dạy học

HS

Học sinh

HTTCDH


THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK

4


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU VÀ HÌNH ẢNH
Trang
Bảng
Bảng 2.1. Nội dung kiến thức cơ bản chương “Dòng điện trong các môi trường” ...........43
Bảng 3.1. Phân bố điểm của hai nhóm ĐC và TN sau khi TN ............................................81
Bảng 3.2. Phân phối tần suất điểm của hai nhóm ĐC và TN sau khi TN ..........................82
Bảng 3.3. Phân phối tần suất lũy tích hội tụ lùi của hai nhóm ĐC và TN sau khi TN ......82
Bảng 3.4. Tổng hợp các tham số.............................................................................................84
Biểu đồ
Biểu đồ 1.1. Vấn đề thiết kế PHT trong DH..........................................................................37
Biểu đồ 1.2. Vấn đề sử dụng PHT trong DH.........................................................................38
Biểu đồ 1.3. Vấn đề sử dụng CNTT trong DH của GV .......................................................39

trở thành điểm tựa cho sự đột phá về tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục,
chính trị, an ninh - quốc phòng… Trong đó việc ứng dụng CNTT vào giáo dục đã
trở thành mối ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia.
CNTT mà trước hết là máy vi tính (MVT), mạng vi tính được xem như là
một trong những phương tiện hiện đại như chỉ thị 29/2001/CT-BDG&ĐT của Bộ
trưởng Bộ Giáo Dục –Đào tạo đã nêu: “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục
và đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như
là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở

Demo
SDK
tất cả các môn
học”,Version
“CNTT có- Select.Pdf
tác động mạnh
mẽ, làm thay đổi nội dung, phương
pháp, phương thức dạy và học. CNTT là phương tiện tiến tới xã hội học tập…” [2]
Xã hội học tập là mục tiêu của các nền giáo dục trên thế giới nhằm tạo cơ hội
học tập cho nhiều người với các trình độ khác nhau, tạo ra sự bình đẳng và dân chủ
trong học tập. Giáo dục dân trí ngày càng đóng vai trò quyết định trong sự phát triển
xã hội dựa trên 4 trụ cột: “học để biết”, “học để làm”, “học để cùng chung sống với
nhau”, “học để làm người”. Do đó việc áp dụng những thành tựu của CNTT nhằm
tiến tới một xã hội học tập là một vấn đề cấp thiết như trong văn kiện Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ XI đã nêu: “Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển
khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là
đầu tư phát triển. Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu
phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá,
xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng

6

nhận thức rõ rằng công nghệ không thể điều khiển sư phạm mà nó chỉ hỗ trợ cho sư
phạm, giúp thực hiện tốt các giải pháp sư phạm.
Theo số liệu của trang web giáo dục Schoolwires (Hoa Kỳ) [40], ngày càng
nhiều GV tìm thấy câu trả lời ở hình thức dạy học b-Learning. Đây là hướng ứng
dụng còn khá mới mẻ ở nước ta, đã có một số công trình nghiên cứu mô hình này
tuy nhiên vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc sử dụng nó vào QTDH. Đặc biệt,
trong quá trình tổ chức dạy học theo b-Learning, việc giao và nhận nhiệm vụ của
GV và HS còn gặp nhiều khó khăn.
Vật lý là bộ môn khoa học thực nghiệm (TN), kiến thức vật lý gắn kết một
cách chặt chẽ với thực tế đời sống. Trong đó, chương “Dòng điện trong các môi

7


trường” Vật lý 11 nâng cao (NC) là chương bao gồm nhiều kiến thức thực tế và
giúp ích cho HS trong việc giải thích các hiện tượng xảy ra trong cuộc sống hằng
ngày. Tuy nhiên trong QTDH chương này, GV và HS gặp phải một số khó khăn:
phần lớn kiến thức của chương được xây dựng bằng con đường thực nghiệm trong
khi điều kiện cơ sở vật chất của trường phổ thông chưa đáp ứng được, ngoài ra HS
khi đến lớp đã mang sẵn những quan niệm của bản thân về những hiện tượng xung
quanh nên phần nào ảnh hưởng đến việc lĩnh hội kiến thức mới trên lớp của nhiều em.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Tổ chức hoạt động
dạy học chƣơng “Dòng điện trong các môi trƣờng” Vật lý 11 NC theo bLearning với sự hỗ trợ của phiếu học tập”.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Vào những năm 70 của thế kỷ XX vai trò của việc tổ chức hoạt động dạy học
(HĐDH) đã được các nhà giáo dục học trên thế giới nghiên cứu. Từ kết quả nghiên
cứu của các tác giả Guy Brousseau, Claude Comiti...thuộc Viện Đại học đào tạo
giáo viên IUFM ở Grenoble (Pháp) người ta đã đề nghị đưa thêm yếu tố môi trường
vào trong cấu trúc QTDH. Sự xuất hiện thành tố môi trường đã làm thay đổi cả hình


Trong tất cả các hình thức DH có sử dụng MVT, b-Learning đang chứng tỏ
được sự ưu việt của mình. Điều này được thể hiện trong các nghiên cứu được công
bố của The Office for Domestic Preparedness, ODP Approach for Blended
Learning (Mỹ, 2003); Các tác giả Hisham Dzakiria, Che Su Mustafa & Hassan Abu
Bakar, Moving Forward with Blended Learning (BL) as a Pedagogical Alternative
to Traditional Classroom Learning, Malaysian Online Journal of Instructional
Technology (MOJIT) (Malaysia, 2006); Han Seung Lock và Yong Hyun Jung, The
Effect of an Offline Class Model for Blended Learning in Lowability College School
Students, International Journal for Education Media and Technology (Hàn Quốc,
2008); Said HADJERROUIT, Towards a Blended Learning Model for Teaching

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
and Learning
Computer
Programming:
A Case
Study, Informatics in Education
(Na Uy, 2008) [32] … Kết quả các công trình nghiên cứu đều cho thấy hiệu quả của
mô hình b-Learning trong việc truyền thụ tri thức, phát triển tư duy, rèn luyện kỹ
năng thực hành, ôn tập, KTĐG... Tuy nhiên, các tác giả chủ yếu nghiên cứu đối với
sinh viên trong các trường đại học nước ngoài.
Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, việc ứng dụng CNTT vào DH theo
mô hình b-Learning đã được một số tác giả nghiên cứu theo những góc độ, khía
cạnh khác nhau. Trong số những luận án nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong DH
vật lý, đã có công trình đề cập đến việc tổ chức HĐDH với sự hỗ trợ của e-Learning
như “Tổ chức hoạt động dạy học Vật lý đại cương trong các trường đại học theo
học chế tín chỉ với sự hỗ trợ của e-Learning” của Lê Thanh Huy (ĐHSP Huế,

từ đó đề xuất được quy trình thiết kế và xây dựng mô hình b-Learning trong DH
chương “Điện tích – Điện trường” Vật lý 11 THPT [32]. Tuy nhiên đề tài chỉ mới
tập trung hỗ trợ cho GV trong quá trình dạy chứ chưa định hướng nhiệm vụ cụ thể
cho HS khi học theo mô hình này.
Luận văn “Tổ chức hoạt động tự học cho HS phần Quang hình học Vật lý 11
THPT theo mô hình b-Learning” (2013) của Th.S Nguyễn Thị Lan Ngọc đã nghiên
cứu đề xuất tiến trình hoạt động tự học cho phần Quang hình học Vật lý 11 THPT
theo mô hình b-Learning nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, kích thích hứng
thú qua đó nâng cao chất lượng DH vật lý THPT [23]. Đề tài đã tập trung khai thác
được thế mạnh của e-Learning tuy nhiên chưa phát huy được những ưu thế của DH
giáp mặt.
Về vấn đề thiết kế và sử dụng phiếu học tập (PHT) trong DH, có một số bài
viết trên các tạp chí khoa học chuyên ngành như:

10


Bài báo “Thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học hợp tác” của tác
giả Đặng Thành Hưng đăng trên tạp chí Phát triển Giáo dục số 8, tháng 8/2004 [18].
Tác giả đã nêu định nghĩa, chức năng của một số dạng PHT, nêu cách thiết kế và
quy trình sử dụng PHT trong DH hợp tác.
Trong bài viết “Phiếu học tập – phương pháp dạy học có sử dụng phiếu học
tập” của tác giả Nguyễn Thị Dung được đăng trên Tạp chí khoa học giáo dục số
45/1994 [6]; “Phương pháp sử dụng phiếu học tập trong dạy học Địa lí lớp 10
nhằm phát huy tính tích cực và độc lập của HS” của tác giả Đậu Thị Hòa, Tạp chí
giáo dục số 195/2008 [12], cho biết: Phiếu học tập là công cụ để GV tổ chức hoạt
động khai thác và lĩnh hội kiến thức theo hướng định trước của GV.
Luận văn “Thiết kế và sử dụng phiếu học tập trong dạy học phần Nhiệt học
Vật lý 10 nâng cao với sự hỗ trợ của máy vi tính” của Th.S Lê Thu Hảo đã nghiên
cứu nguyên tắc và quy trình xây dựng PHT trong DH trên lớp với sự hỗ trợ của

 Nghiên cứu ứng dụng phần mềm Moodle vào xây dựng mô hình bLearning trong DH vật lý THPT.
 Nghiên cứu xây dựng tiến trình tổ chức HĐDH chương “Dòng điện trong
các môi trường” Vật lý 11 NC theo b-Learning với sự hỗ trợ của PHT .
 Tiến hành thực nghiệm sư phạm (TNSP) để đánh giá tính hiệu quả của đề tài.
 Xử lý số liệu để đánh giá tính khả thi của đề tài.
6. Đối tƣợng nghiên cứu
Hoạt động dạy và học chương “Dòng điện trong các môi trường” của GV và
HS lớp 11 NC.
7. Phạm vi nghiên cứu
 Về kiến thức: tập trung nghiên cứu việc tổ chức HĐDH chương “Dòng
điện trong các môi trường” Vật lý 11 NC theo b-Learning với sự hỗ trợ của PHT.

Demo Version - Select.Pdf SDK

 Về địa bàn: TNSP tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố Huế.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết
 Nghiên cứu các văn kiện của Đảng và nhà nước, các chỉ thị của Bộ Giáo
dục và Đào tạo về đổi mới PPDH hiện nay, luật Giáo dục, các tạp chí Giáo dục, các
tài liệu về lý luận DH, tâm lý học...
 Nghiên cứu tài liệu và một số công trình khoa học đã công bố có liên quan
đến các nội dung trong đề tài.
 Nghiên cứu công cụ và phương tiễn hỗ trợ DH qua mạng Internet như
phần mềm và những ứng dụng trên mạng Internet.
 Nghiên cứu nội dung, chương trình sách giáo khoa (SGK), sách giáo viên
và các tài liệu tham khảo liên quan đến nội dung chương “Dòng điện trong các môi
trường”.

12


theo b-Learning với sự hỗ trợ của phiếu học tập
Chƣơng 2: Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học chương “Dòng điện trong
các môi trường” Vật lý 11 NC theo b-Learning với sự hỗ trợ của phiếu học tập
Chƣơng 3: Thực nghiệm sư phạm

13