SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

**********

MÃ SKKN

S¸NG KIÕN KINH NGHIÖM
Đề tài:
mét sè biÖn ph¸p d¹y häc to¸n 5
theo ®Þnh h-íng tÝch cùc ho¸
ho¹t ®éng cña häc sinh

Môn : Toán
Cấp học: Tiểu học

Năm học: 2015 - 2016


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

MỤC LỤC
Trang
Phần I : Mở đầu
Những vấn đề chung
I. Lý do chọn đề tài
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu
1. Mục đích nghiên cứu
2. Phương pháp nghiên cứu
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu
2. Phạm vi nghiên cứu

4
4
4
4
5
6
6
6
7
10
10
10
11
11
12
12
13
14


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

II. Khuyến nghị và đề xuất:

14

Phần I: Mở đầu
Những vấn đề chung
I. Lý do chọn đề tài:
- Bậc tiểu học là bậc học không chỉ là nền móng trong giáo dục phổ thông mà


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

trọng nhất đó là việc khơi gợi động cơ ý thức học tập cho học sinh, trong quá
trình dạy học, người giáo viên cần gây được hứng thú cho học sinh; tổ chức tốt
các hoạt động học tập để giờ học diễn ra nhẹ nhàng, thoải mái mà vẫn đem lại
hiệu quả cao. Học sinh hào hứng tham gia vào các hoạt động dạy học của giáo
viên để tìm ra những kiến thức mới một cách nhẹ nhàng và dễ nhất đối với học
sinh. Xuất phát từ suy nghĩ đó, đã nhiều năm nay tôi rất coi trọng việc đổi mới
phương pháp, đổi mới các hình thức dạy học và tôi đã áp dụng một số biện
pháp dạy học theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh và bước
đầu đã thu được kết quả như mong muốn.
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu
1. Mục đích nghiên cứu.
Từ việc nghiên cứu thực trạng học toán của học sinh và tầm quan trọng
của môn Toán đối với sự phát triển của học sinh. Từ đó tìm ra biện pháp dạy học
theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh cho học sinh tiểu học nói
chung và học sinh lớp 5 mà tôi chủ nhiệm trong năm học 2015- 2016 nói riêng.
2. Phương pháp nghiên cứu.
Một số phương pháp được áp dụng khi thực nghiệm nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra nghiên cứu thực tế.
- Phương pháp quan sát, trực quan.
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là một số biện pháp dạy học theo định
hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh còn khách thể là toàn bộ học sinh
của lớp tôi chủ nhiệm năm học 2015 - 2016.
2. Phạm vi nghiên cứu.
Học sinh Tiểu học nói chung và cụ thể hóa bằng chất lượng học tập môn

+ Gia đình chưa quan tâm sâu sát, kèm cặp con cái.
+ Học sinh chưa thực sự hứng thú với môn học, học bài và làm bài còn bị
ép buộc đối phó với thầy cô.
Để khắc phục thực trạng trên, tôi đã áp dụng một số biện pháp dạy học
theo hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh với mong muốn nâng cao chất
lượng dạy môn toán nói riêng và chất lượng dạy học nói chung, giúp các em có
một tâm thế hứng thú khi học môn Toán lớp 5. Qua các bài giảng của thầy cô
4/15


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

các em có thể lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, có hiệu quả hơn việc dạy
học yêu cầu các em tiếp thu một cách gò bó, thụ động.
C. Biện pháp thực hiện:
I. Biện pháp chung:
* Chủ động lập kế hoạch dạy học từng tuần lễ, từng học kì, cả năm học
sao cho về cơ bản phải thực hiện đủ, đúng chương trình. (tối thiểu phải được các
yêu cầu nêu trong chuẩn kiến thức và kĩ năng của môn toán lớp 5)
* Chuẩn bị chu đáo kế hoạch bài học (từng tiết dạy học toán), thường
xuyên trao đổi ý kiến với các giáo viên trong cùng tổ chuyên môn để hoàn thiện
kế hoạch bài học.
* Dạy học trên cơ sở tổ chức và hướng dẫn học sinh hoạt động học tập
tích cực, chủ động, sáng tạo, khuyến khích học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh kiến
thức, kĩ năng mới, dành thời lượng cần thiết cho thực hành luyện tập, củng cố,
kiểm tra kiến thức có liên quan. Luôn tạo bầu không khí thân thiện, hợp tác giữa
giáo viên và học sinh, học sinh và học sinh, giúp học sinh có niềm vui, hứng thú
trong học tập toán; khuyến khích sự tham gia của nhiều đối tượng học sinh trong
lớp không tập trung vào một nhóm đối tượng học sinh.
* Cuối mỗi tiết học, giáo viên ghi chép lại những vấn đề nảy sinh khi thực

thức thích hợp đã biết từ đó tìm cách giải quyết vấn đề.
Ví dụ: Khi dạy bài “So sánh số thập phân” Giáo viên hướng dẫn học sinh tự
phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học. Việc đó được tiến hành như sau:
+ Giáo viên nêu ví dụ: So sánh 8,1m và 7,9m.
+ Hỏi: Khi so sánh hai số đo độ dài 8,1m và 7,9m về thực chất ta phải
so sánh hai số nào? (Đây chính là vấn đề cần giải quyết)
Học sinh có thể tự nêu cách giải quyết:
+ Để so sánh 8,1m và 7,9m ta so sánh 8,1 và 7,9 .
+ Mà 8,1 >7,9 (vì trong hai số thập phân có phần nguyên khác nhau,
số thập phân nào có phần nguyên lớn hơn thì số đó lớn hơn.
 Do đó : 8,1m > 7,9m.
* Tổ chức cho học sinh thực hành, vận dụng kiến thức mới ngay trong dạy
học bài mới để học sinh “học qua làm”, học bằng cách “động não”. Sau khi học
sinh tự làm bài tập áp dụng trực tiếp kiến thức mới học, giáo viên nêu lên một số
câu hỏi để khi học sinh trả lời, học sinh được ôn tập, củng cố nắm vững hơn kiến
thức mới học. Việc làm này góp phần giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức mới
ngay trong quá trình dạy học bài mới.
Ví dụ: Dạy bài cộng hai số thập phân.
+ Ví dụ1: Giáo viên nêu bài toán để hình thành phép tính:
1,84 +2,45 = ....? m

6/15


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

- Hướng dẫn học sinh tự tìm cách thực hiện phép cộng trên bằng cách
chuyển về phép cộng hai số tự nhiên rồi chuyển đổi kết quả để tìm kết quả phép
cộng hai số thập phân
Đổi 1,84m = 184cm.


Quá trình học sinh tìm tòi khám phá, giáo viên biết được mức độ nắm
kiến thức của học sinh từ bài học cũ, vốn kiến thức, trình độ tư duy để phát hiện
năng lực của học sinh để có kế hoạch kèm cặp học sinh còn chậm, bồi dưỡng
học sinh có năng lực.
b. Đối với dạy học các bài luyện tập, luyện tập chung, ôn tập, thực hành:
- Giáo viên giúp học sinh tự phát hiện ra mối liên hệ giữa vấn đề (tình
huống có vấn đề) trong bài tập và các kiến thức được tích luỹ từ đó học sinh biết
lựa chọn những kiến thức thích hợp để giải bài tập. Nếu học sinh nào chưa nhận
ra được dạng bài tương tự hoặc các kiến thức đã học trong bài trước thì giáo
viên gợi ý (hoặc tổ chức cho học sinh khác giúp bạn trong hợp tác nhóm) để học
sinh tự nhớ lại kiến thức, cách làm. Điển hình là: Nội dung trọng tâm của dạy
học toán ở học kì I của lớp 5 là dạy học số thập phân và các phép tính với số
thập phân. Thực chất nội dung này là sự mở rộng những hiểu biết về số tự nhiên
và các phép tính với số tự nhiên. Vì vậy hầu hết các bài tập về số thập phân đều
có dạng tương tự như các bài về số tự nhiên. Khi làm các bài tập về số thập
phân, giáo viên có thể giúp học sinh nhớ lại:
+ Cách làm dạng bài tập tương tự đã có khi học số tự nhiên.
+ Kiến thức mới học về số thập phân có liên quan trực tiếp đến việc làm
bài tập đó.
+ Từ đó học sinh biết vận dụng những kiến thức đã được học từ số tự
nhiên để áp dụng làm các dạng bài về số thập phân.
+ Giáo viên lưu ý học sinh về cách viết để các em không bị nhầm lẫn khi
viết số thập phân (viết thiếu dấu phẩy)
Đây là cơ hội để học sinh củng cố các kiến thức và kĩ năng cơ bản về đọc,
viết, so sánh cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên và số thập phân đồng thời cũng
giúp học sinh nhớ lâu một số đặc điểm riêng của việc làm bài tập với số thập
phân.
Ví dụ: khi làm các bài tập dạng “Sắp xếp các số thập phân theo thứ tự từ
bé đến lớn”

Học sinh có thể tính bằng một số cách khác nhau:
Cách1: 4,2 + 3,5 + 4,5 + 6,8 = 4,2 +(3,5 +4,5) +6,8
= 4,2

+ 8

+ 6,8

= (4,2 + 6,8 ) + 8
=

11

=

19

+

8

Cách2: 4,2 +3,5 + 4,5 + 6,8 = (4,2 + 6,8) + (3,5 + 4,5 )
=

11

=

19


Ví dụ: Khi dạy thực hiện phép tính trên số đo thời gian, sau khi hướng
dẫn học sinh giải bài toán mẫu, giáo viên nên để học sinh tự làm bài ứng dụng
để phát triển năng lực cá nhân. Giáo viên chỉ nên giúp đỡ học sinh khi các em
không thể có khả năng tự giải quyết được vấn đề.
b. Đối với hình thức dạy học theo nhóm: tuỳ theo tính chất và nội dung của
bài học, tiết học để có thể chia nhóm: nhóm theo sở trường, nhóm theo trình độ
hay nhóm hỗn hợp.
Hoạt động chủ yếu: theo hướng dẫn của giáo viên, các tổ trưởng tổ chức
các hoạt động của nhóm để giải quyết vấn đề được phân công. Từng thành viên
trong nhóm đều có điều kiện bày tỏ ý kiến, các nhóm thống nhất ý kiến - báo
cáo kết quả. Nhóm khác nhận xét, đánh giá. Giáo viên tổng kết chốt lại những
điểm quan trọng, động viên khen ngợi các nhóm hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhắc
nhở các nhóm và các cá nhân chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ.
10/15


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

Khi làm việc theo nhóm, giáo viên nên khuyến khích học sinh tìm tòi,
sáng tạo, phê phán, đánh giá… để phát triển khả năng cá nhân và chuẩn bị sẵn
các phiếu giao việc; tài liệu, đồ dùng học tập, thường xuyên liên kết với các
nhóm để giúp đỡ các nhóm hoạt động có hiệu quả. Các thành viên trong nhóm
phải có điều kiện phát biểu ý kiến của cá nhân và các bạn trong nhóm sẽ cùng
trao đổi để tìm ra cách giải bài toán.
Ví dụ: Khi tổ chức cho học sinh giải bài tập 3-tiết 109 "Một hình lập
phương có cạnh là 4, nếu gấp cạnh của hình lập phương lên 3 lần thì diện tích
xung quanh và diện tích toàn phần của nó gấp lên bao nhiêu lần? Tại sao?", giáo
viên có thể giao cho học sinh trao đổi theo nhóm để tìm ra 2 cách giải khác nhau
và tạo không khí thi đua giữa các nhóm. Khi nhóm trả lời đúng và nhanh, giáo
viên có biện pháp khen ngợi động viên kịp thời để giúp học sinh hứng thú hơn


Học sinh tiến hành trò chơi dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Đại diện các đội trình bày kết quả - đối chiếu với đáp án giáo viên đưa ra
cùng tham gia đánh giá kết quả thi đua của các đội với giáo viên.

e. Tổ chức các hoạt động ngoại khoá về toán:
Hoạt động chủ yếu: tổ chức các nhóm bồi dưỡng học sinh có năng lực,
giúp đỡ các học sinh học chậm qua các buổi sinh hoạt chung của lớp. Tổ chức
các cuộc thi: giải toán, đố vui về toán, tìm hiểu về khả năng ứng dụng của toán
vào đời sống.
3. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán 5
Thiết bị dạy học là những yếu tố rất quan trọng trong dạy học ở tiểu học,
nó không chỉ thực hiện chức năng minh họa mà còn là nguồn tri thức để học
sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập. Việc ứng dụng công nghệ
12/15


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

thông tin trong dạy học là một hình thức dạy học mới và là một trong những
hình thức nhằm thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực. Với hình thức
này, học sinh được hấp dẫn, lôi cuốn vào các hoạt động học thu lượm kiến thức
với sự giúp đỡ sư phạm của giáo viên, còn giáo viên có điều kiện thuận lợi để tổ
chức phong phú các hoạt động dạy học, tận dụng được tối đa thời gian trong
việc truyền đạt kiến thức, tập trung thời lượng cho hoạt động thực hành. Trên cơ
sở đó học sinh chủ động vận dụng kiến thức vào thực hành sẽ hiểu sâu, nhớ lâu
kiến thức bài học.
Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán 5 (đặc biệt là nội dung
hình học) sẽ nâng cao hiệu quả bài dạy. Ngoài những ưu điểm nêu trên, khi sử
dụng phần mềm PowerPoint sẽ tạo ra được những hình ảnh động, đẹp mắt, có


16 ( 29% )

32 ( 58% )

Các mặt
Hứng thú trong các
tiết học Toán

13/15


Một số biện pháp dạy học toán 5 theo định hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh

Hào hứng tham gia vào các
hoạt động ngoại khóa về
môn Toán

30 ( 55,5%)

Điểm 10 Điểm 9

50 ( 90,2%)

Điểm 8 Điểm 7 Điểm 6 Điểm 5

Cuối năm lớp 4

12


4

0

0

( 31%)

( 37%)

( 24%)

( 8%)

( 0%)

( 0%)

Cuối học kì I
( Sau thực nghiệm)

Kết quả kiểm tra cuối kì I năm học 2015- 2016 so với kết quả của bài kiểm tra
môn Toán cuối năm học 2014-2015.

Phần III: Kết luận chung, khuyến nghị và đề xuất
I. Kết luận chung:
- Người thầy cần yêu nghề, mến trẻ nâng cao tinh thần trách nhiệm trong
việc giáo dục thế hệ trẻ - Những chủ nhân tương lai của đất nước; thấm nhuần
sâu sắc với lời dạy của Đảng “ trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”. Khi người
giáo viên có tâm huyết với nghề sẽ là động lực để họ có những bài giảng hay.

động học sinh hứng thú hơn với của hoạt động học tập, các em sẽ có tâm thế học
tập tốt. Việc áp dụng CNTT trong giảng dạy cũng đòi hỏi giáo viên cũng phải
thường xuyên trau dồi, học tập các kiến thức về CNTT để có thể soạn những bài
giảng có ứng dụng CNTT có hiệu quả cao trong việc giúp học sinh lĩnh hội kiến
thức mới một cách tích cực, chủ động.
Trên đây tôi mạnh dạn trình bày những suy nghĩ nhỏ của mình. Đề tài của
tôi chắc hẳn còn nhiều hạn chế và thiếu sót, mong được các bạn đồng nghiệp và
các cấp lãnh đạo góp ý bổ sung để kinh nghiệm dạy học của tôi thêm phong phú,
góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Tôi xin cam đoan SKKN này là của tôi, tôi không sao chép của ai dưới
bất kì hình thức nào.

15/15