PHÒNG GD&ĐT HUYỆN YÊN KHÁNH
TRƯỜNG THCS XÃ KHÁNH LỢI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG THCS KHÁNH LỢI

Người thực hiện: Bùi Việt Bách
Chức vụ: Phó hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường THCS Khánh Lợi

Khánh Lợi, tháng 5 năm 2017
0


A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất nước đang chuyển mình trong công cuộc đổi mới Công nghiệp hóa, Hiện
đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, khi xu thế toàn cầu hoá, hội nhập với thế giới,
mở ra cho nước ta những thời cơ, vận hội mới. Nền kinh tế đã có những bước phát
triển vượt bậc, đời sống nhân dân được nâng lên. Sự ảnh hưởng của một đất đổi
mới trong xu thế hội nhập quốc tế rất lớn đến đời sống xã hội và con người Việt
Nam. Chúng ta có nhiều thành tựu to lớn rất đáng tự hào về phát triển Kinh tế - Xã
hội, Văn hóa - Giáo dục. Song cũng có nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp
giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn tác động đến
đại đa số thanh thiếu niên rất nhiều. Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo Nghị
quyết TW 2 khóa VIII nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học
sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối
sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và
đất nước. Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức
công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh…tổ chức
cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, văn hoá, thể thao phù hợp với lứa

(GDĐĐHS) ở trường THCS”.

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ:
1. Khái niệm về đạo đức:
Đạo đức là một hệ thống những quy tắc, những chuẩn mực mà qua đó con
người tự nhận thức và điều chỉnh hành vi của mình vì hạnh phúc của cá nhân, lợi
ích của tập thể và cộng đồng.
2


2. Giáo dục đạo đức:
2.1 Mục tiêu giáo dục đạo đức
Chuyển hóa những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội thành những
phẩm chất đạo đức nhân cách cho học sinh, hình thành ở học sinh thái độ đúng đắn
trong giao tiếp, y thức tự giác thực hiện các chuẩn mực của xã hội, thói quen chấp
hành các quy định của pháp luật.
2.2. Chức năng giáo dục đạo đức:
Làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác-Lênin, tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh, chủ trương, chính sách của Đảng, sống và làm việc theo
pháp luật, sống có kỷ cương, nền nếp, có văn hóa trong các mối quan hệ giữa con
người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với nhau.
2.3. Giáo dục đạo đức cho học sinh THCS:
- Mục đích: Giúp học sinh nhận thức được các chuẩn mực đạo đức của xã
hội, rèn luyện kỹ năng, hành vi theo các chuẩn mực đó và hình thành thái độ, y
thức trong học sinh về đạo đức.
- Nội dung: Giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu hoà bình, có
tinh thần cộng đồng và quốc tế, có tinh thần lao động sáng tạo, có thái độ xây
dựng và bảo vệ môi trường...
- Phương pháp: Có nhiều phương pháp để GDĐĐHS:

Trường THCS Khánh Lợi hiện nay có 10 lớp với 337 học sinh. Từ khi được
thành lập trường đã đạt được nhiều thành tích rất đáng tự hào. Học sinh phần lớn
chăm ngoan, có y thức học tập tốt. Tuy nhiên trong những năm gần đây, tình trạng
đạo đức học sinh xuống cấp tuy không nhiều học sinh cá biệt nhưng cũng có những
lớp, những học sinh, những hành vi đạo đức của học sinh khiến phu huynh và thầy
cô phiền lòng. Hiện tượng học sinh đánh nhau, vỗ lễ với thầy cô giáo, học đòi bắt
chước, bỏ học chơi games tuy không nhiều nhưng cũng là mối lo lắng cho mỗi gia
đình và nhà trường. Phần lớn những học sinh này đều có hoàn cảnh đặc biệt: Bố
mẹ mải mê làm ăn, chỉ lo kiếm tiền, đi làm ăn xa, bỏ con ở lại cho ông bà, anh chị
em nuôi dạy vì thế các em thiếu thốn tình cảm của cha mẹ, không có sự quản ly
chặt chẽ nên thường lêu lỏng, chơi bời đua đòi theo bạn bè. Có những gia đình cha
4


mẹ sống không gương mẫu, cha mẹ ly hôn; hay buông lỏng giáo dục, phó mặc cho
xã hội, cho nhà trường “trăm sự nhờ thầy” …
Công tác quản ly và giáo dục đạo đức của nhà trường đã gặp những khó
khăn. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xuống cấp về đạo đức của một số bộ phận
học sinh do những nguyên nhân sau:
Về nhà trường, có lúc, có nơi uy tín người thầy bị sa sút, các giá trị truyền
thống “Tôn sư trọng đạo bị nhìn nhận một cách méo mó, vật chất hóa, thực dụng;
có trường hợp người thầy không giữ được tư thế đáng kính trọng trong quan hệ
thầy trò; tình trạng vi phạm dạy thêm, học thêm đã tác động xấu đến uy tín của
người thầy trong suy nghĩ học sinh và không ít phụ huynh.
Về gia đình, thiếu sự quan tâm, buông lỏng con cái, phó mặc cho nhà
trường và thầy cô.
Về xã hội, những hạn chế, tác động xấu từ môi trường của thời kỳ mở cửa,
hội nhập, mặt trái của cơ chế thị trường có cơ hội xâm nhập làm cho học sinh suy
thoái về đạo đức. Các tệ nạn đánh bài, chơi games, nghiện hút…đã tác động xấu
tới ảnh hưởng trực tiếp đến công tác GDĐĐ học sinh.

.
2.1.Ý thức thực hiện nội quy của học sinh.
Kết quả khảo sát như sau:
- 75,7% học sinh chăm chỉ, chuyên cần học tập, y thức chấp hành nội quy
của nhà trường tốt.
- 23,2% học sinh có y thức học tập, chấp hành nội quy nhà trường nhưng
thỉnh thoảng vẫn vi phạm những lỗi như: quên vở bài tập, nói chuyện riêng, đi học
muộn…
- 1,1 % nghỉ học, trốn tiết, lười học bài cũ, gian lận trong kiểm tra thi cử,
nói chuyện riêng trong giờ học, dùng điện thoại di động, nói năng giao tiếp với
thầy cô chưa đúng mức, vô lễ, phá hại tài sản của công, lấy cắp tài sản cá nhân,
đánh nhau, vi phạm luật giao thông.
Nguyên nhân dẫn tới việc học sinh vi phạm đạo đức là do sự quản ky của gia
đình chưa chặt chẽ, còn nuông chiều con cái hoặc các em thiếu sự quan tâm của gia

6


đinh. Học sinh không có sự rèn luyện. Mặt khác, do tác động tiêu cực của bạn bè
và sự ảnh hưởng của khoa học công nghệ: điện thoại, internet, games.
2.2. Thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh của nhà trường.
Trong những năm gần đây nhà trường luôn quan tâm đến công tác GDĐĐ
HS. Nhà trường đã làm tốt công tác tuyên truyền đến cán bộ giáo viên, phụ huynh
và các lực lượng khác trong và ngoài nhà trường. Phối hợp chặt chẽ với các lực
lượng giáo dục để GDĐĐHS. Hàng năm nhà trường xây dựng các nội dung kế
hoạch công tác giáo dục đạo đức, tổ chức chỉ đạo và thực hiện tương đối tốt.
Tuy nhiên công tác giáo dục đạo đức của trường còn những tồn tại như:
Việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức của giáo viên chưa cụ thể, chưa phù
hợp với đặc điểm tình hình của từng lớp, từng học sinh. Nội dung, phương pháp
giáo dục đạo đức chưa được tốt, học sinh chưa thấy được tác dụng hiệu quả của

Nhà trường, nội quy, Điều lệ Đội thiếu niên để học sinh thực hiện. Phổ biến về tiêu
chuẩn đánh giá hạnh kiểm của học sinh để từ đó học sinh có y thức phấn đấu rèn
luyện.
- Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức cho học sinh, đặc biệt chú
trọng đến cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
Biện pháp 2 : Xây dựng kế hoạch công tác GDĐĐ học sinh.
1- Đối với Ban giám hiệu:
- Hàng năm Hiệu trưởng phải xây dựng được kế hoạch công tác GDĐĐ
học sinh, triển khai đến toàn thể Cán bộ giáo viên, phụ huynh, học sinh
trong toàn trường.
- Kế hoạch được cụ thể hóa từng công việc trong từng tuần, từng tháng, và
cần chỉ rõ.
2- Đối với giáo viên:
Mỗi giáo viên phải xây dựng hoạch GDĐĐ học sinh trong môn dạy, lớp dạy,
có biện pháp giáo dục học sinh cá biệt. Nhất là GVCN cần có kế hoạch cụ thể về
công tác GDĐĐ học sinh lớp mình chủ nhiệm. Kế hoach phải cụ thể từng đối
tượng học sinh, hoàn cảnh học sinh trên lớp.
3- Đối với các lực lượng giáo dục khác

8


Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường cần phải xây dựng kế hoạch phối hợp
các lực lượng giáo dục. Trong kế hoạch cần thể hiện rõ sự phối hợp giữa Công
đoàn nhà trường với Đội thiếu niên, Đoàn thanh niên xã, các thôn xóm…
Biện pháp 3: Nâng cao vai trò của các lực lượng giáo dục đạo đức.
Hiệu trưởng phân công Phó Hiệu trưởng trực tiếp quản ly chất lượng giáo
dục đạo đức, các hoạt động phong trào đoàn thể thông qua bộ môn đặc biệt là môn
giáo dục công dân và các môn xã hội khác, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài
giờ cụ thể hoá kế hoạch, tổ chức các hoạt động ngoài giờ, tổ chức các buổi giao

các em vi phạm, là một phần trách nhiệm của mình…..
- Khi xử ly tình huống phải có lòng kiên trì, cần có sự nghiêm khắc, lòng vị
tha như một người cha đối với con cái; thông cảm chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, giúp
đỡ các em vượt qua khó khăn, dành thời gian để tâm sự và cho các em những lời
khuyên bảo chân tình; tạo được niềm tin động lực cho học sinh phấn đấu hoàn
thiện.
- Giáo viên chủ nhiệm cần chủ động tiếp xúc với gia đình học sinh đặc
biệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn. Qua đó tạo sự gần gũi,
thân thiện, giúp học sinh tự tin và yên tâm hơn trong học tập và rèn luyện.
- Kết hợp với giáo viên bộ môn, Đội, các đoàn thể khác để nắm bắt tâm tư,
tình cảm, nguyện vọng của các em để có hướng xử lí và giúp đỡ những học sinh
khó khăn, tạo điều kiện để các em hòa nhập với tập thể và phát huy năng lực của
mình.
- Mỗi thầy cô giáo chủ nhiệm phải thật sự là tấm gương sáng về tác phong,
tư cách đạo đức; chuẩn mực trong trang phục, lời nói, cách ứng xử
- Bản thân mỗi GVCN không những cần năng lực chuyên môn mà cần có
các năng lực, tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao, văn hóa văn nghệ, các hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm cuốn hút học sinh tích cực học tập, tạo sự
mối quan hệ gần gũi, thân thiện giữa cô và trò.
- Biết phối hợp nhịp nhàng với giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh, các
lực lượng giáo dục khác để giáo dục.
Lứa tuổi của học sinh THCS là lứa tuổi đang rất cần sự giúp đỡ và định
hướng của người lớn. Nếu không có sự giúp đỡ của GVCN thì với vốn kinh
10


nghiệm sống ít ỏi, các em sẽ khó tránh khỏi những ảnh hưởng, không lành mạnh từ
phía xã hội.
Công tác chủ nhiệm ở trường THCS là rất quan trọng và rất cần thiết trong
giai đoạn mới hiện nay. Để đạt hiệu quả cao trong công tác GDĐĐHS mỗi nhà

định vai trò nhiệm vụ của mình trong quá trình giảng dạy tại lớp học. Giáo viên bộ
môn chịu trách nhiệm quản ly giờ học của mình trên lớp. Có như vậy, mỗi giáo
viên bộ môn mới phát huy được vai trò của mình trong giờ học bộ môn. Trong giờ
học giáo viên bộ môn cần chú y đến những nội dung sau:
- Đầu mỗi tiết học, cần nắm bắt sĩ số học sinh trong lớp học, nguyên nhân
học sinh nghỉ học đồng thời quan sát, bao quát lớp học trong cả tiết học. Chú y
đến các cử chỉ, hành vi của học sinh từ việc ăn mặc, đầu tóc, nói năng…để kịp
thời uốn nắn.
- Chú trọng đến việc quản ly, theo dõi và phát huy tính tích cực của học sinh
tham gia học tập tiết học của bộ môn mình.
- Khi phát hiện học sinh vi phạm hay mắc lỗi cần nhắc nhở lần đầu, vô hiệu
hóa việc học sinh mắc lỗi và sử dụng những biện pháp thật sự sư phạm đối với học
sinh.
- Không nên coi việc sát phạt, ghi sổ đầu bài là biện pháp để giáo dục học
sinh. Cần phối hợp tốt với GVCN trong việc nhắc nhở, rèn luyện học sinh trong
tiết học.
- Chú y đến mọi đối tượng học sinh, để tận tình giúp đỡ các em tiếp thu tốt
nhất kiến thức mình truyền đạt. Tích cực nâng cao chất lượng giờ dạy, chú trọng
yêu cầu hiệu quả việc lồng ghép nội dung GDĐD học sinh trong môn học, giờ học.
Trong đó các môn Khoa học xã hội và nhân văn như : Văn học, Lịch sử, Điạ ly,
Sinh học và đặc biệt là môn Giáo dục công dân có vị trí quan trọng đối với việc
trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về phẩm chất, đạo đức về quyền và
nghĩa vụ công dân sẽ giúp học sinh có thái độ tích cực và thực hiện những hành vi
phù hợp chuẩn mực đạo đức
3. Nâng cao vai trò của tổ chức Đội thiếu niên:
Trong nhà trường THCS hoạt động Đội là một trong những đoàn thể không
thể tách khỏi hoạt động GDĐĐHS nhằm giáo dục phát triển toàn diện: Đức - Trí 12


Thể - Mỹ. "Đội là nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi, là lực lượng giáo dục

GDĐĐHS. Sự quan tâm, chăm lo của cha mẹ đối với con cái sẽ giúp các em có
tinh thần thái độ học tập tốt hơn, đặc biệt là sự hợp tác của cha mẹ, sự phối hợp
giữa gia đình và nhà trường sẽ nâng cao được hiệu quả GDĐĐHS.
Ban giám hiệu nhà trường, GVCN cần biết phối hợp chặt chẽ với Ban đại
diện phụ huynh học sinh, phụ huynh học sinh để cùng có biện pháp giáo dục. Phụ
huynh học sinh thường xuyên phối hợp tốt với GVCN - nhà trường để kịp thời nắm
bắt các thông tin, trong công tác quản ly việc học tập, chăm lo giáo dục rèn luyện
đạo đức của con em mình. Mỗi cha mẹ học sinh cần quan tâm xây dựng tổ chức
hội CMHS vững mạnh, có mối quan hệ thường xuyên với nhà trường; phát huy vai
trò, chức năng Hội CMHS động viên, răn dạy con, cháu chấp hành nội qui của nhà
trường, các chủ trương của Đảng và Nhà nước.
5. Đối với tổ chức chính trị xã hội (Chính quyền địa phương, thôn
xóm...):
Nhà trường cần chú trọng xây dựng mối quan hệ phối hợp chặt chẽ với gia
đình học sinh, nhân dân thôn xóm, công an khu vực và chính quyền địa phương
nơi trường đóng. Hằng năm, thông qua các văn bản, công văn, báo cáo định kỳ,
nhà trường trao đổi thông tin đồng thời triển khai kế hoạch với chính quyền địa
phương; tham mưu đưa công tác GDĐĐ học sinh vào tiêu chí xây dựng, bình
chọn “Gia đình văn hóa – Thôn xóm văn hoá - Ông bà mẫu mực, con cháu thảo
hiền”;
Phối kết hợp với khu phố, thôn xóm bàn giao học sinh về địa phương trong
dịp hè, có đánh giá nhận xét của địa phương về sinh hoạt hè của học sinh; tổ chức
ky cam kết trách nhiệm giữa “Nhà trường - Chính quyền địa phương”… tạo được
sự hỗ trợ tích cực các lực lượng ngoài nhà trường thành quá trình khép kín trong
công tác GDĐĐ học sinh.
Biện pháp 4: Tổ chức kiểm tra, đánh giá, xử lý học sinh.
1. Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá GDĐĐHS.
Tổ chức tuyên truyền, quán triệt rõ mục tiêu đánh giá xếp loại giáo dục đạo
đức cho các thành viên của nhà trường. Xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể rõ
14


15


trong tuần. Rút kinh nghiệm những mặt làm được, những tồn tại, biện pháp giải
quyết và phổ biến kế hoạch, nhiệm vụ của tuần tiếp theo.
- Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp: Sau mỗi buổi sinh hoạt hoặc tổ
chức các hoạt động phải nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm, biểu dương những
tập thể, cá nhân thực hiện tốt và phê bình, nhắc nhở các tập thể, cá nhân làm chưa
tốt.
- Đối với học sinh vi phạm kỷ luật cần phải kiên quyết xử ly kỷ luật, bằng
những hình thức thích hợp: đình chỉ học tập hoặc cao hơn…điều mà nhà Giáo dục
không muốn, nhưng là cần thiết để đảm bảo tính nghiêm khắc - kỷ cương của nhà
trường, cuả pháp luật xã hội đối với những học sinh vi phạm
Sau khi xử ly học sinh vi phạm, cần có kế hoạch theo dõi, phối hợp với phụ
huynh học sinh, chính quyền địa phương tạo cho học sinh phấn đấu sửa chữa
khuyết điểm để tiến bộ.
Việc khen thưởng và kỷ luật đối với học sinh được thực hiện đúng đắn sẽ
góp phần tích cực vào việc cũng cố và phát triển phong trào thi đua 2 tốt: “ Dạy tốt
– Học tốt” và thực hiện hiệu quả cuộc vận động 2 không: “ Nói không với tiêu cực
trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” trong mỗi nhà trường.
Biện pháp 5. Phải xây dựng môi trường sư phạm mẫu mực trong nhà
trường. Đẩy mạnh phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện học
sinh tích cực.
Vì sao phải xây dựng môi trường học tập an toàn và thân thiện? Đây là một
nội dung mà Ban giám hiệu nhà trường cần quan tâm, bởi môi trường tốt ở đó có
thầy cô, bạn bè đều thân thiện. Học sinh thấy được môi trường trường học tập an
toàn và thân thiện, những tấm gương sáng của thầy cô, của bạn bè giúp các em học
tập, noi theo và rèn luyện đạo đức.
Xây dựng môi trường “tự nhiên” và “xã hội” tốt trong khuôn viên trường

hiệu quả có chất lượng là đòi hỏi cấp bách của gia đình, nhà trường và xã hội nhằm
giáo dục những chuẩn mực cơ bản về đạo đức chân chính về truyền thống tốt đẹp
của người Việt Nam từ xưa cho đến ngày nay. Nhất là trong giai đoạn hiện nay:
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển nền kinh tế tri thức. Để thực hiện
hiệu quả công tác GDĐĐ học sinh thì bên cạnh việc xây dựng nội quy kỷ luật học
17


sinh, cần xây dựng nội quy kỷ luật lao động của CBGV, cần kiến tạo bầu không khí
tâm ly tích cực trong nhà trường và ngoài xã hội, có quan hệ đồng nghiệp thân
thiết, tương trợ đoàn kết, có môi trường lành mạnh … sự mẫu mực trong sinh hoạt,
lối sống của CBGV sẽ là tấm gương soi có tác dụng giáo dục rất lớn đối với học
sinh.
Công tác GDĐĐ học sinh trong giai đoạn hiện nay càng đặt ra yêu cầu,
nhiệm vụ cao hơn, cần thiết hơn khi toàn Đảng, toàn dân ta đang tích cực thực hiện
Chỉ thị 03 của Bộ chính trị về “ Học tập và làm theo tư tuởng, tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh” Nó sẽ là nguồn lực tinh thần to lớn thực hiện thành công sự nghiệp
CNH – HĐH đất nước.
NHỮNG ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ

* Đối với giáo viên:
Tránh đối xử thô bạo, trách móc học sinh khi vi phạm kỷ luật, hãy tôn trọng
nhân cách các em. Thầy cô, bè bạn hãy gần gũi, cảm thông, độ lượng, chia sẻ, tạo
điều kiện và cơ hội để các em sửa chữa những lỗi lầm, khuyết điểm hoặc phát huy
những tài năng, sáng tạo (nếu có). Chúng ta hãy giúp các em lấy lại lòng tin, lòng
tự trọng. Đừng bao giờ để các em đánh mất niềm tin ở chính bản thân mình. Bởi vì
đánh mất niềm tin ở chính bản thân mình thì các em sẽ mất tất cả. Hãy đến với các
em bằng tình thương, sự đồng cảm hơn là một người giáo dục.
* Đối với nhà trường
- Tăng cường sự quan tâm chỉ đạo sát sao hơn nữa của chi bộ Đảng, Ban