1. Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Mục tiêu của chương trình giáo dục Mầm non có thể được so sánh như
những “ mạng nhện” trong mạng nhện đó trẻ được sự kết hợp chặt chẽ và sự
hứng thú của bản than một cách tự nhiên không có sự ắp đặt hay sự gò ép nào
với trẻ
Bác Hồ kính yêu của chúng ta khi còn sống Bác rất quan tâm đến mọi
người, nhất là các cháu thiếu niên nhi đồng. Bác chú trọng từ bữa ăn, giấc ngủ và
sự tiến bộ của các cháu. Lúc sinh thời Bác Hồ đã từng nói:
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan”
Lời bài bài thơ thật ngọt ngào và có ý nghĩa sâu lắng. Trẻ em của ngày hôm
nay rồi sẽ trở thành chủ nhân của thế giới trong tương lai. Những chủ nhân đó sẽ
làm gì cho thế giới ngày mai? Điều đó phụ thuộc vào mỗi bản thân của mọi chúng
ta đã ươm trồng chăm sóc những mầm non đó ra sao. Đó cũng là lý do tại sao các
cường quốc đứng đầu trên thế giới vẫn phải đầu tư cho giáo dục đến như vậy.
Trẻ em nói chung và trẻ em mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm
với thế giới xung quanh, vì thế giới xung quanh chứa đựng bao nhiêu điều mới lạ,
hấp dẫn. Trẻ em thường tỏ ra rễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ rễ bị cuốn
hút với nhiều góc chơi hấp dẫn, ngộ nghĩnh đáng yêu.....
Đúng như vậy, với trẻ Mầm non được vui chơi là niềm vui vô tận của trẻ,
vui chơi được ví như cơm ăn, nước uống hàng ngày của trẻ. Xuất phát từ bản chất
của giáo dục Mầm non, phù hợp với sự phát triển của trẻ trong độ tuổi Mẫu giáo.
Trong những năm gần đây bậc học Mầm non đang tiến hành đổi mới chương
trình giáo dục theo thông tư 28/TT - BGD & ĐT ngày 30/12/2016 của bộ giáo dục
và đào tạo đã triển khai chương trình GD Mầm non mới trên diện rộng.
Giáo dục Mầm non là trách nhiệm, nghĩa vụ chung của các cấp, các ngành
trong toàn xã hội. Để đáp ứng kịp với sự phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, ngành giáo dục đang từng bước thực hiện đổi mới phương
pháp, nội dung giáo dục Mầm non. Trong đó đặc biệt coi trọng việc tổ chức hoạt
động vui chơi phù hợp với từng độ tuổi đặc biệt là coi trọng đến hoạt động của từng
1. 3. Đối tượng nghiên cứu
-Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi Khu Lang- Trung Hạ
1. 4. Phương pháp nghiên cứu
- Để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu tôi đã sử dụng các phương pháp sau.
- Tổng hợp thống kê các tư liệu có liên quan đến đề tài nhằm giải quyết
nhiệm vụ nghiên cứu.
- Phương pháp khảo sát điều tra sự tiếp nhận lĩnh hội kiến thức về kỹ năng
chơi của trẻ. Phương pháp phân tích tổng hợp kết quả.
2
2. Nội dung sang kiến kinh nghiệm
2.1 . Cơ sở lý luận của sang kiến kinh nghiệm
Như chúng ta đã biết vui chơi là hoạt động chủ đạo đóng vai trò quan trọng
trong cuộc sống của trẻ Mẫu Giáo nói riêng và toàn ngành Giáo dục Mầm non nói
chung là trách nhiệm, nghĩa vụ chung của các cấp, các ngành trong toàn xã hội. Để
đáp ứng kịp với sự phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
ngành giáo dục đang từng bước thực hiện đổi mới phương pháp, nội dung giáo dục
Mầm non. Trong đó đặc biệt coi trọng việc tổ chức hoạt động vui chơi phù hợp với
từng độ tuổi đặc biệt là coi trọng đến hoạt động của từng cá nhân trẻ để giúp trẻ
tích cực tham gia hoạt động và cũng chỉ trong quá trình trẻ được hoạt động, trẻ
được chơi thì mới giúp trẻ phát triển toàn diện
2.2 . Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sang kiến kinh nghiệm
a. Thuận lợi
- Trường Mầm non Trung Hạ nằm ở khu trung tâm xã, ở tuyến đường 217, là
cửa ngõ của Huyện Quan Sơn .
- Trường có 5 điểm trường, trong đó có một điểm chính và 4 điểm lẻ với
tổng số trẻ 291 trẻ. Phụ huynh rất tin tưởng và yên tâm khi gửi con.
- Nhóm lớp là một điểm khu lẻ với số trẻ là 15 trẻ, tất cả các trẻ này đều là
hợp giữa gia đình và nhà trường còn gặp nhiều khó khăn.
-Tuy cùng một độ tuổi nhưng khả năng nhận thức, cũng như kỹ năng, hoạt
động của các cháu không đồng đều mặc dù đa số trẻ đã qua lớp nhà trẻ. Vì thế
trong quá trình tổ chức thực hiện hướng dẫn cho trẻ chơi phần nào có ảnh hưởng
đến kết quả chất lượng.
c. Kết quả khảo sát đầu năm
Tôi đã khảo sát kiểm tra hoạt động vui chơi của trẻ lớp mẫu giáo vào đầu
năm học với kết quả cụ thể như sau
Đánh giá khả năng hứng thú và kỹ năng hoạt động góc của trẻ trong khi chơi
TT
Nội dung
Kết quả
Sổ trẻ
được KS
Số trẻ
Tỷ lệ %
1
Số trẻ hứng thú chơi
15
5
75%
5
Trẻ chơi biết giao lưu trong nhóm chơi
15
5
75%
Từ những thực trạng trên, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ phải làm thế nào để tổ
chức hoạt động ở các góc chơi cho trẻ được tốt hơn. Chính vì vậy tôi đã suy nghĩ
tìm ra nguyên nhân của tồn tại để có những biện pháp cải tiến nội dung, hình thức
tổ chức hoạt động góc chơi cho trẻ đảm bảo tính tự nguyện hứng thú trong khi chơi,
giúp trẻ tích cực tham gia chơi để trò chơi được phát triển.
2.3.Các giải pháp thực hiện
*Giải pháp 1: Nghiên cứu tài liệu, tạo các góc mở cho trẻ chơi thuận tiện,
phù hợp lứa tuổi gây hứng thú của trẻ.
Để tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ đạt kết quả tốt đáp ứng với chương
trình giáo dục mầm non mới hiện nay tôi thường xuyên đọc, tham khảo tài liệu hay
tra cứu trên mạng Internet và chương trình BDTX để có phương pháp, hình thức tổ
chức có hiệu quả hơn, gây hứng thú và phát huy được tính tích cực, khả năng ghi
nhớ của trẻ. Cụ thể tôi đã nghiên cứu chương trình thực hiện để sắp xếp đồ chơi
phù hợp với từng góc theo hướng mở thật hấp dẫn gây hứng thú cho trẻ và tôi đã
chú ý sau mỗi chủ để sắp xếp bổ sung một số đồ chơi của từng góc cho phù hợp với
chủ đề và luôn tạo cảm giác mới lạ để gây hứng thú cho trẻ. Đặc biệt là tạo môi
trường đẹp, phù hợp cho từng góc chơi .., ở mỗi chủ đề tôi sưu tầm tranh ảnh, lô
tô... có nội dung liên quan đến chủ đề bố trí, xắp xếp, treo ở các góc thuận tiện cho
thực tế và trò chuyện với trẻ về những công việc của các cô bác trong trường mầm
non, đồ chơi ngoài trời, đồ chơi trong lớp, mà trẻ biết...
Song song với hình thức tạo hứng thú nhằm thu hút trẻ thì việc xây dựng các
góc cho trẻ chơi theo hướng mở hay còn gọi là tạo môi trường cho trẻ hoạt động là
một vấn đề hết sức cần thiết không chỉ đối với hoạt động góc chơi mà với tất cả các
hoạt động khác. Môi trường hoạt động cho trẻ là nơi có các nguồn thông tin phong
phú, sinh động, khuyến khích ở trẻ tính độc lập và hoạt động tích cực ở trẻ. Môi
trường hoạt động cho trẻ bao gồm: Môi trường trong lớp và môi trường ngoài lớp.
Để có môi trường tốt cho trẻ hoạt động góc thì tôi đã bố trí các góc phù hợp
với nội dung, với chủ điểm, ( bố trí xắp xếp các góc hợp lý, khoa học vừa tầm với
của trẻ, dễ nhìn, dễ thấy, dễ thực hiện, góc động xa góc tĩnh ) phù hợp với lứa tuổi
để trẻ dễ dàng thuận tiện hoạt động ở mọi thời điểm, luôn luôn thay đổi làm mới
các góc nhằm thu hút sự tò mò, kích thích trẻ khám phá, phát huy tính tích cực sáng
tạo, tư duy cho trẻ qua các hình ảnh, vật thật...trẻ có thể dùng ngôn ngữ của mình tự
đặt được những câu chuyện, những tình huống, những trò chơi trên các góc mà qua
chơi trẻ có thể tìm được các đồ vật thay thế để chơi, hoặc có thể ghép các đồ chơi
lại và thể hiện được ý tưởng của mình bằng những câu chuyện mà trẻ đã được thấy.
5
*Ví dụ:
Ở chủ đề “Trường mầm non”. Trong chủ đề lớn của lớp, sau nội dung chủ
điểm tôi treo tranh ảnh của các loại dồ dùng, đồ chơi,các hoạt động hàng ngày của
bé ở trường mầm non, theo từng nhánh cho trẻ quan sát và treo tranh các hoạt động
bé đang học tập,vui chơi để trẻ quan sát khi thực hiện các hoạt động khác. Đồng
thời cô treo tranh sản phẩm do trẻ làm ra để khuyến khích, động viên trẻ hoạt động.
*Ở góc thiên nhiên: Cô trồng rau, quả và chuẩn bị đất cho trẻ gieo hạt, để trẻ
có thể được tận tay sờ các loại cây, các loại hạt, loại rau...trẻ được trực tiếp tìm
hiểu, quan sát quá trình trồng và chăm sóc cây của ông bà, bố mẹ, của các bác nông
dân. Tổ chức cho trẻ hoạt động ngoài vườn trường, vườn cây của bé, cho trẻ được
lời, thông qua những sản phẩm của trẻ.
Mà thực tế ở nhà trẻ, hoạt động chơi của trẻ mới chỉ là thao tác vai, vì vậy ở
lứa tuổi này kỹ năng, thao tác chơi của trẻ còn non yếu, hầu như là chưa thiết lập.
6
Bởi vậy, bản thân cô giáo phải tạo cơ hội cho trẻ nói lên ý nghĩ của mình thể hiện ý
tưởng, nghe ý kiến của bạn để mở rộng phạm vi hiểu biết của trẻ. Cô hướng dẫn
cho trẻ phải dùng ngôn ngữ thông dụng để trẻ dễ hiểu , hướng dẫn trẻ từ dễ đến
khó, từ đơn giản đến phức tạp.
Bên cạnh đó, giáo viên cũng phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý và đặc
điểm hoàn cảnh gia đình của từng trẻ để đưa ra hệ thống câu hỏi và có biện pháp
bồi dưỡng cho phù hợp.
*Ví dụ: Ở góc xây dựng Trong chủ đề: “ Trường mầm non”, trong quá
trình trẻ chơi cô đóng vai người bạn chơi lớn bao quát hướng dẫn gợi mở, khuyến
khích động viên trẻ chơi bằng hệ thống câu hỏi mà không phải làm hộ trẻ:
- Các bác đang làm gì? “Xây dựng trường mầm non của bé”
- Ở đây ai là bác thợ cả? “Một trẻ nhận”
- Để xây dựng trường mầm non của Bé, các bác cần có những gì? “Hàng rào,
gạch, đồ chơi đu quay,cầu trượt, các loại cây, loại hoa...”
- Để bảo vệ trường mầm non trước hết xây gì đầu tiên? “Hàng rào”
- Để tạo cho khuôn viên nhà trường đẹp mắt thì phải làm gì? “Có hàng rào, có
lối đi, có khuôn vườn sạch ,đẹp...”
* Ở góc nấu ăn: Cô quan sát trẻ và hướng dẫn bằng những câu hỏi mở:
- Hôm nay các bác sẽ chế biến món ăn gì cho các bé ? “Thịt đúc trứng, canh
rau cải nấu thịt”
- Thế các bác cần mua những rau gì? “Thịt lợn nạc, trứng rau cải, ,hành...)
- Để có các loại rau ngon các bác phải chọn như thế nào? “Rau tươi, không bị
dập, không bị dập”
- Khi chế biến phải làm những bước như thế nào?( rửa sạch từng loại rau,
tôi đã không tách các phần rõ rệt mà thể hiện tính liên hoàn lôgíc nằm ngay trong
quá trình trẻ chơi.Chẳng hạn:
- Khi hướng dẫn trẻ chơi tôi luôn là người bạn cùng chơi, đóng một vai trò là
người hướng dẫn trẻ như một hình thức làm mẫu giúp trẻ biết sử dụng đồ chơi và
nhận ra vai chơi, nội dung và cách thức cũng như tạo ra kết quả một cách tốt nhất.
- Quá trình trẻ chơi không nên cấm trẻ nói chuyện trong khi chơi, cô chú ý
phát triển các vai chơi và thể hiện mối quan hệ qua lại trong các trò chơi và từng
nhóm chơi, cô tạo điều kiện để trẻ bộc lộ được ý muốn, sáng kiến của mình nhằm
phát triển tư duy, tính sáng tạo, ngôn ngữ cho trẻ.
- Ngay cả trong việc hướng dẫn trẻ lấy, cất đồ chơi đúng nơi quy định cũng
phải khéo léo, tôi đã hướng dẫn trẻ trong các nhóm chơi cùng cô tự cất đồ dùng qua
một số thủ thuật. Vì nói chung là trẻ không muốn thu dọn, không thích làm. Mà
bằng hình thức tổ chức trò chơi, cô nói: “Nào chúng ta hãy làm các bác tài xế,
chuyên chở vật liệu, đồ dùng, đồ chơi vào vị trí nào?” Trẻ sẽ cảm thấy nhẹ nhàng
và tiếp tục thực hiện như đang chơi mà không làm trẻ thấy hối tiếc, mất hứng thú
chơi ở những giờ chơi tiếp theo.
c. Giải pháp 3: Tăng cường làm đồ dùng, đồ chơi từ các nguyên vật
liệu sẵn có.
Sự chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả buổi chơi. Vì
vậy, ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch cho việc làm đồ dùng, đồ chơi cụ thể
tôi rà soát, kiểm tra lại các đồ dùng, đồ chơi trong lớp những đồ dùng nào có thể có
thể mua sắm, đồ dùng nào cần làm bổ sung từ từ theo từng chủ đề, đồ chơi nào cần
bổ sung trước. Từ đó tôi lên kế hoạch trước khi vào mỗi giờ chơi cần chuẩn bị
những loại đồ dùng, đồ chơi nào để phục vụ cho giờ chơi tốt nhất và tôi cũng rất
chú ý đến đồ dùng, đồ chơi phải phù hợp với nội dung chủ điểm, với nội dung góc
chơi, đảm bảo tuyệt đối an toàn, phù hợp với nhận thức của trẻ và với điều kiện
thực tế của lớp.
* Khi cho trẻ hoạt động ở góc nghệ thuật: Chủ đề: “Trường mầm non”.
Ngoài những đồ dùng như bút sáp màu, keo dán, giấy màu, cô còn dùng những bìa
coton, những khối hộp, những bông hoa khô...để trẻ ghép dán tạo các ngôi trường,
an toàn, tính chính xác, tính thẩm mỹ có tác dụng giáo dục, khắc sâu ấn tượng của
trẻ về buổi chơi nhằm thu hút trẻ với các giờ chơi tiếp theo.
*Giaỉ pháp 4: Tuyên truyền, phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà
trường.
Với bậc học Mầm non công tác xã hội hóa giáo dục vô cùng quan trọng và
thiết thực vì nếu có được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía phụ huynh thì mọi khó khăn,
vướng mắc sẽ được tháo gỡ. Ý thức được điều đó cùng những biện pháp đã nêu
trên tôi cũng rất chú ý đến nội dung tuyên truyền với các bậc phụ huynh về tầm
quan trọng của giờ chơi dài, về sự cần thiết của đồ dùng đồ chơi, phục vụ trẻ chơi,
bởi vì trẻ ở giai đoạn này đặc điểm nhận thức của trẻ là nhận thức trực quan hành
động. Vì vậy yếu tố đồ dùng đồ chơi là yếu tố quan trọng trong mọi hoạt động của
trẻ.
Bằng cách tổ chức họp phụ huynh, trong buổi họp tôi đã đưa ra những loại
đồ dùng, đồ chơi có sẵn trên thị trường mà phụ huynh đã đóng góp mới mua được,
tuy đẹp nhưng giá cả rất đắt không đủ để đáp ứng với nhu cầu chơi của từng chủ
điểm. Tôi đã kết hợp trưng bày những đồ chơi tự làm ở các góc và giới thiệu cho
phụ huynh biết những đồ chơi này được làm từ những nguyên liệu sẵn có, có thể
tận dụng từ những đồ dùng, vật dụng bỏ đi qua bàn tay cô cắt, tỉa tạo nên những đồ
dùng, đồ chơi quen thuộc, đẹp mắt mà chi phí rất rẻ có thế tiết kiệm được cho phụ
huynh rất nhiều, cụ thể hơn tôi đã xây dựng, tổ chức dạy thực hành một giờ chơi để
cho phụ huynh dự, trong buổi chơi tôi đã sử dụng nhiều loại đồ dùng tự tạo, tự làm
9
để phụ huynh thấy được trong các góc chơi, trẻ chơi cần nhiều đồ chơi tự làm, hay
ở giờ đón trả trẻ trực tiếp tuyên truyền để phụ huynh biết được những mặt mạnh và
những mặt còn hạn chế với từng cá nhân trẻ trong quá trình chơi để gia đình và nhà
trường cùng phối kết hợp chặt chẽ. Hoặc thông qua góc tuyên truyền để tranh thủ
sự ủng hộ của phụ huynh nhằm phát động phong trào thu gom phế liệu, vật liệu sẳn
có kết hợp với phụ huynh những khi rãnh rỗi cùng cô làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ,
được KS
Số trẻ
Tỷ lệ %
1
Số trẻ hứng thú chơi
15
14
93%
2
Biết nhận vai chơi
15
15
100%
3
Trẻ tự lấy đồ chơi để chơi
3. Kết luận kiến nghị
* Kết luận
Qua thời gian áp dụng các biện pháp trên, cùng với sự chỉ đạo của Ban giám
hiệu nhà trường, sự góp ý của các bạn đồng nghiệp trong trường qua các buổi dự
giờ đã thu được kết quả như sau: Tỷ lệ trẻ hứng thú chơi ban đầu đã tăng lên đáng
kể từ 27% lên 93%. Số trẻ biết nhận vai chơi lúc mới khảo là 75% tăng lên 100%.
Số trẻ tự lấy đồ chơi để chơi kiểm tra ban đầu là 27% nay đã có kết quả cao đến
100%. Số trẻ thể hiện vai chơi khi mới kiểm tra 27% đã tăng đến 93%. Số trẻ chơi
biết giao lưu với nhau trong nhóm cũng tăng rõ rệt từ 75% lên 93%.
Đối với phụ huynh: Có sự thay đổi nhìn nhận về việc học và nhu cầu chơi
của con mình, nhận thức được tầm quan trọng của giờ chơi hoạt động góc, có nhiều
giúp đỡ cho giáo viên trong việc tìm kiếm nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi
cho trẻ.
Có thể nói qua vui chơi trẻ mới thể hiện được mình một cách đầy đủ, trẻ
thỏa mãn khi chơi. Bởi vì, qua vui chơi trẻ không những phát triển cả về trí tuệ, khả
năng quan sát, so sánh, tổng hợp, trí tưởng tượng, các kiến thức về môi trường
xung quanh mà trẻ còn được củng cố tất cả những kiến thức, kỹ năng mới và cũng
chính thông qua trò chơi trẻ được giao lưu thì ngôn ngữ của trẻ.
*Kiến nghị
Qua thực tế trường Mầm Non Trung Hạ nói chung và Khu Lang lớp tôi đang
trực tiếp giảng dạy nói riêng còn thiếu thốn trang thiết bị, phòng học, cơ sở vật
chất, đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng đầy đủ với nhu cầu giáo dục hiện nay. Vì vậy
đề nghị các cấp, các nghành quan tâm tạo điều kiện hơn nữa về cơ sở vật chất cho
nhà trường.
Đề tài nghiên cứu trên đây mới chỉ là một số biện pháp nhỏ về kinh nghiệm
tổ chức hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo trong trường Mầm non với mong muốn
đem những kinh nghiệm rút ra từ bản thân qua thực tiễn hàng ngày sẽ góp phần
nâng cao chất lượng cho tiết hoạt động góc ở độ tuổi Mẫu giáo , trong quá trình
CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Vi Thị Huệ
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên - Trường mầm non Trung Hạ
TT Tên đề tài SKKN
1.
Cấp đánh giá xếp Kết quả đánh
Năm học đánh
loại (Phòng, Sở, giá xếp loại
giá xếp loại
Tỉnh...)
(A, B, hoặc C)
Một số biện pháp cho trẻ mẫu Phòng GD&ĐT C
2015-2016
giáo 5 – 6 tuổi làm quen với
văn học”
* Trên đây là tên đề tài theo thứ tự năm học, kể từ tôi được tuyển dụng vào Ngành
cho đến thời điểm hiện tại.
13
Phụ Lục
Trang
1. Mở đầu ...……………………………………………………………........1
1.1 Lí do chon đề tài .......................................................................................1
1.2 Mục đích nghiên cứu..................................................................................2