1. MỞ ĐẦU
1.1 .Lí do chọn đề tài.
Môn Hóa học trước hết là một môn học thuộc nhóm khoa học tự nhiên, điều
đó nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm
cho học sinh. Môn Hóa học còn là một môn học thuộc nhóm công cụ. Điều đó nói
lên mối quan hệ giữa Hóa học và các môn khác. Học môn này sẽ có tác động tích
cực đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng góp phần giúp học tốt
môn Hóa học . Cho nên tự nó cũng toát lên yêu cầu tăng cường tính thực hành giảm
lý thuyết gắn với đời sống.
Thấy được tầm quan trọng của việc dạy và học môn hoá học nói chung và
Hóa học lớp 8 nói riêng đồng thời phát huy cao hơn nữa hiệu quả trong giảng dạy
theo tinh thần đổi mới sách giáo khoa và quan điểm tích hợp là vấn đề cần được
quan tâm nhất hiện nay. Bởi tích hợp là một xu thế phổ biến trong dạy học hiện đại.
Nó giúp học sinh tiết kiệm thời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhận thức,
có thể tránh được những biểu hiện cô lập, tách rời từng phương diện kiến thức,
đồng thời phát triển tư duy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức
linh hoạt vào các yêu cầu môn học, phân môn cụ thể trong chương trình học tập
theo nhiều cách khác nhau. Và vì thế việc nắm kiến thức sẽ sâu sắc, hệ thống và lâu
bền hơn.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, trong quá trình thực hiện chương trình
Hóa học lớp 8, tôi thấy tính ưu việt của phương pháp dạy học tích hợp các kiến
thức liên môn này hơn hẳn những phương pháp trước đây được vận dụng. Tính ưu
việt của phương pháp thể hiện rõ qua thái độ, niềm say mê, kết quả tiếp nhận của
học sinh trong từng bài học. Tiếp nối vấn đề đó, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài
“Hiệu quả của dạy học tích hợp kiến thức liên môn trong dạy - học hóa học lớp
8 ở trường PTDTBTTHCS Trung Hạ”.
1.2. Mục đích nghiên cứu .
Về lí luận và thực tiễn, việc phát huy tính tích cực của học sinh trong vận
dung kiến thức liên môn trong học tập môn là điều cần thiết và quan trọng để nâng
cao hiệu quả môn học. Đó chính là lí do chủ yếu để nghiên cứu vấn đề này.
Trên cơ sở lí luận của việc sử dung kiến thức liên môn giữa môn Hóa học với

Quan điểm tích hợp trong dạy học nói chung.
Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối
tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực
khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.
Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh
vực khoa học giáo dục , khái niệm tích hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng, dùng để
chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con
người phát triển thiếu hài hòa, cân đối. Tích hợp còn có nghĩa là thành lập một loại
hình nhà trường mới, bao gồm các thuộc tính trội của các loại hình nhà trường vốn
có.
Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp
trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn
đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc các
môn học, các mặt GD được thực hiện riêng rẽ. Tích hợp là một trong những quan
điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy
đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Nhiều
nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan điểm tích hợp trong
DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại hiệu quả nhất định. Trong một số môn
học, tư tưởng tích hợp được tiếp nhận với các mức độ thấp và khác nhau như: Lồng

2


ghép - là đưa thêm nội dung cần học tương tự với môn học chính; tích hợp - là sự
kết hợp tri thức của nhiều môn học tạo nên môn học mới.
Tóm lại, “Quan điểm tích hợp cần được hiểu toàn diện và phải được quán
triệt trong toàn bộ môn học: tích hợp trong chương trình, tích hợp trong SGK, tích
hợp trong phương pháp dạy học của GV và tích hợp trong hoạt động học tập của
HS; tích hợp trong các sách đọc thêm, tham khảo. Quan điểm “lấy HS làm trung
tâm” đòi hỏi thực hiện việc tích cực hoá hoạt động học tập của HS trong mọi mặt,

chất khác;

3


- Hiện tượng hoá học là hiện tượng trong đó có sự biến đổi chất này thành chất
khác.
* Nội dung tích hợp: Học sinh cần có kỹ năng tổng hợp và năng lực vận dụng
kiến thức các môn học sau để giải quyết các vấn đề bài học đặt ra:
- Môn Vật lý:
+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:
Bài 26: Sự bay hơi và sự ngưng tụ.
Bài 24: Sự nóng chảy và đông đặc (Giải thích thí nghiệm sự biến đổi của
nước và hiện tượng “Băng tan” là hiện tượng vật lí).
+ HS vận dụng kiến thức lớp 7:
Bài 17: Sự nhiễm điện do cọ sát (Mục em có thể chưa biết), (Giải thích hiện
tượng “Sấm chớp” là hiện tượng vật lí).
- Môn Địa lí:
+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:
Bài 24: Biển và đại dương (Phần 2- Sự vận động của nước biển và đại
dương) (Giải thích hiện tượng “Thủy triều” là hiện tượng vật lí).
+ Vận dụng kiến thức lớp 6:
Bài 17: Lớp vỏ khí.
+ Vận dụng kiến thức lớp 7.
Bài 17: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa (Giải thích được sự biến đổi khí hậu
toàn cầu làm Trái đất nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính).
- Môn Sinh học:
+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:
Bài 21: Quang hợp (Giải thích được “Quá trình quang hợp của cây xanh” là
hiện tượng hóa học);

thuộc loại hiện tượng nào? Bài hôm nay sẽ giúp các em trả lời được các câu hỏi đó.
Tóm tắt nội dung chính của phần nội dung bài học mà giáo viên hướng dẫn
học sinh tìm hiểu như sau:
2.3.3. HOẠT ĐỘNG 1: HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ. (12 phút)
Nội dung tích hợp: Tích hợp kiến thức môn Vật lí lớp 6, bài 26: Sự bay hơi
và sự ngưng tụ. Bài 24: Sự nóng chảy và đông đặc để giải thích hiện tượng vật lí.
* Cách tiến hành:
Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát thí nghiệm: Chiếu Slide 1, Slide 2.
Sự biến đổi của nước:

Sự biến đổi của gỗ:

5


- Bằng kiến thức môn Vật lí lớp 6, bài 26: Sự bay hơi và sự ngưng tụ, bài 24:
Sự nóng chảy và đông đặc HS giải thích được sự biến đổi của nước từ thể rắn →
thể lỏng → thể hơi chỉ có sự biến đổi về trạng thái không có sự tạo thành chất mới.
Bằng kiến thức thực tế biết gỗ chỉ biến đổi về hình dạng.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm theo nhóm: Sự biến đổi của
muối ăn. Giáo viên phát phiếu học tập cho HS điền hiện tượng quan sát được trong
quá trình tiến hành thí nghiệm và nhận xét hiện tượng. Chiếu phiếu học tập (- Qua
thí nghiệm HS quan sát, nhận xét được muối ăn chỉ biến đổi về trạng thái.
Muối ăn  muối ăn  muối ăn
(rắn)
(dung dịch)
(rắn)
- Qua thí nghiệm HS quan sát, thí nghiệm trực tiếp làm HS rút ra nhận xét về
sự biến đổi của chất: Các chất chỉ biến đổi về trạng thái, hình dạng mà vẫn giữ
nguyên là chất ban đầu .

nhóm khác nhận xét, bổ sung.
- Rút ra được kết luận sau quan sát thí nghiệm, có chất mới sinh ra.
Chất ban đầu: Sắt, lưu huỳnh .
Chất mới sinh ra: Sắt (II) sunfua
- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh tiến hành làm thí nghiệm dung dịch Natri
hiđroxit NaOH tác dụng với dung dịch đồng (II) sunphat CuSO4 theo nhóm.

(Học sinh tiến hành làm thí nghiệm “Dung dịch Natri hiđroxit tác dụng với dung dịch đồng
(II) sunfat” theo nhóm)

- Giáo viên phát phiếu học tập cho HS điền hiện tượng quan sát được trong
quá trình tiến hành làm thí nghiệm và nhận xét hiện tượng.
- Đại diện nhóm báo cáo, nhóm khác nhận xét, bổ sung.
- Rút ra được kết luận sau khi làm thí nghiệm, có chất mới sinh ra.
Chất ban đầu: Natri hiđroxit NaOH và đồng (II) sunfat CuSO4
Chất mới sinh ra: Đồng (II) hiđroxit Cu(OH)2 (kết tủa màu xanh) và Natri
sunfat Na2SO4.
- Giáo viên sử dụng phương pháp vấn đáp, HS rút ra được khái niệm hiện
tượng hóa học.
+ Hiện tượng hóa học là hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác.
- Giáo viên sử dụng phương pháp “Nêu và giải quyết vấn đề” để HS giải thích
được hiện tượng b ở bài tập 1 là hiện tượng hóa học.
- Giáo viên sử dụng phương pháp vấn đáp, HS phân biệt hiện tượng vật lí và
hiện tượng hóa học.
+ Dấu hiệu để phân biệt hiện tượng vật lí và hiện tượng hóa học là có chất
mới sinh ra hay không. (Hiện tượng vật lí không sinh ra chất mới, hiện
tượng hóa học có sinh ra chất mới.)
- Giáo viên đưa câu hỏi mở rộng, liên hệ thực tế:
1. Lạc bị mốc là hiện tượng vật lí hay hiện tượng hóa học ? Giải thích?
2. Hiện tượng “Ma trơi” có phải là hiện tượng hóa học không?

phẩm” cho học sinh)

(Người dân ở thôn Làng Rêu, xã Ba Điền, tỉnh Quảng Ngãi ăn gạo mốc bị hội chứng viêm da
sừng dày bàn tay)

- HS liên hệ kiến thức vào thực tiễn cuộc sống để dự đoán hiện tượng, trả lời
câu hỏi 2: Có thể các em dự đoán theo 2 hướng; đó là hiện tượng vật lí hoặc hiện
tượng hóa học.
8


- Giáo viên dẫn dắt bằng kiến thức mở rộng để chốt kiến thức đúng : Kết hợp
kiến thức Hóa học 8, bài 24: Tính chất của oxi, kiến thức Hóa học 8 nâng cao, tiết
23, bài 14: Photpho với kiến thức Sinh học 8, bài 8: Cấu tạo và tính chất của
xương để giải thích hiện tượng “Ma trơi”. Trong thành phần cấu tạo của xương
người có phôt pho, khi cơ thể người bị chôn dưới đất xảy ra sự phân hủy do các vi
khuẩn trong đất, một lượng photpho được giải phóng dưới dạng photphin PH 3 kèm
theo một ít điphotphin P2H4. Photphin không tự bốc cháy ở nhiệt độ thường, khi
đun nóng đến 1500C thì mới cháy được. Còn điphotphin là chất lỏng, dễ bay hơi có
khả năng tự bốc cháy trong không khí và tỏa nhiều nhiệt, chính nhiệt lượng tỏa ra
trong quá trình này làm cho photphin bốc cháy.
2P2H4 + 7O2 
→ 2P2O5 + 4H2O + Q (1)
t
2PH3 + 4O2 
→ P2O5 + 3H2O + Q' (2)
Các phản ứng (1) và (2) tỏa ra năng lượng dưới dạng ánh sáng. Do đó khi cháy
hỗn hợp (PH3 và P2H4) có hình ngọn lửa vàng sáng, bay là là di động trên mặt đất,
lúc ẩn lúc hiện mà người ta gọi đó là "Ma trơi". Quá trình trên xảy ra cả ngày lẫn
đêm nhưng do ban ngày có các tia sáng của mặt trời nên ta không quan sát rõ như

thân, đồng nghiệp .
Sau khi áp dụng đề tài này tôi thấy có kết quả tiến bộ rõ rệt .(đế tài được áp
dụng trong năm học : 2017-2018) :
* Kết quả kiểm tra (khi chưa áp dụng đề )
Lớp Sĩ số

Giỏi

Khá

TB

Yếu-Kém

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%


20.4

11

55.8

6

20.4

* Kết quả kiểm tra (khi áp dụng đề tài )
Lớp Sĩ số

Giỏi

Khá

TB

Yếu-Kém

SL

%

SL

%

SL


5

21.7

15

22.4

10

47.9

0

0

Trong quá trình giảng dạy môn hoá học lớp 8. Tôi nhận thấy việc sử dụng
đúng phương pháp kết hợp với sử dụng đồ dùng trực quan đã phát huy hiệu quả
hoạt động dạy và học của thầy và trò. Học sinh được lĩnh hội kiến thức nhanh hơn,
hiểu sâu hơn bản chất hơn. Các em say mê yêu thích môn học mặc dù môn Hóa học
là môn học khó, phát huy cho học sinh tính chủ động tìm hiểu và khắc sâu kiến
thức bài học.
Kết quả đạt được sau khi ứng dụng sáng kiến này vào giảng dạy tại hai lớp 8
tại trường PTDTBT THCSTrung Hạ so với các năm chưa ứng dụng thì thấy: Tỷ lệ
học sinh đạt loại giỏi, khá tăng lên rất nhiều; tỷ lệ học sinh xếp loại trung bình giảm
và không còn học sinh yếu, kém.
3. KẾT LUẬN , KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Trong dạy học theo tích hợp thiết bị dạy học được gắn bó chặt chẽ với phương

sáng kiến kinh nghiệm trên đã được kiểm nghiệm qua thực tế giảng dạy tại trường
cho thấy nó phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay học đi đôi với
hành.
Trên đây là kinh nghiệm chủ quan của bản thân tôi trong giảng dạy giờ môn
Hóa học 8 tại trường . Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song tôi không thể tránh được
những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp của quý cấp trên và đồng nghiệp
để sáng kiến kinh nghiệm của tôi hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Quan Sơn,ngày 22 tháng 04 năm2018.
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

11


12