i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu trong
luận án là trung thực. Những kết luận nêu trong luận án chưa từng được công bố ở bất
kỳ công trình khoa học nào khác.
Đà Nẵng, ngày ….. tháng ….. năm 2017
Tác giả luận án

Lê Đức Viên


ii

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của luận án ................................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án………………………………………………2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án .............................................................. 2
4. Câu hỏi nghiên cứu .......................................................................................................... 2
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................................. 2
6. Điểm mới và những đóng góp chủ yếu của luận án...................................................... 4
7. Bố cục của luận án ............................................................................................................ 5
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN
ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ........................................................................................................6
1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới ...........................................................................6
1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam ..........................................................................10
CHƢƠNG 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN
DU LỊCH THEO HƢỚNG BỀN VỮNG ...................................................................19
2.1. Một số vấn đề lý luận về du lịch ............................................................................19
2.2. Lý luận về phát triển du lịch theo hướng bền vững................................................24

3.3. Điều kiện kinh tế- xã hội ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững Đà Nẵng ....59
3.3.1. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa- hiện đại hóa....59
3.3.2. Thu hút đầu tư tăng mạnh qua các năm......................................................60
3.3.3. Kết cấu hạ tầng phát triển tương đối hoàn thiện ........................................62
3.3.4. Phát triển nguồn nhân lực du lịch ...............................................................68
3.4. Thực trạng phát triển du lịch theo hướng bền vững ở Đà Nẵng thời gian qua ......70
3.4.1. Về kinh tế ...................................................................................................70
3.4.2. Về xã hội.....................................................................................................79
3.4.3. Về công tác quản lý Nhà nước ...................................................................83
3.4.4. Về tài nguyên- môi trường .........................................................................90
3.5. Đánh giá tính bền vững của hoạt động du lịch tại Đà Nẵng .........................93
3.5.1. Đánh giá dựa vào hệ chỉ tiêu môi trường dùng để đánh giá nhanh tính bền
vững của điểm du lịch ..........................................................................................93
3.5.2. Đánh giá theo tiêu tiêu chí bền vững ........................................................113
3.5.3. Kết luận ....................................................................................................111
3.6. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch theo hướng bền vững ở Đà
Nẵng thời gian qua ......................................................................................................112
3.6.1. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên ...........................................................112
3.6.2. Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế- quản lý ...............................................112
3.6.3. Ảnh hưởng của điều kiện xã hội...............................................................113


iv

3.7. Những vấn đề đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững ở thành phố Đà Nẵng .113
3.7.1. Từ góc độ bền vững về kinh tế .................................................................113
3.7.2. Từ góc độ bền vững về xã hội ..................................................................114
3.7.3. Từ góc độ bền vững về tài nguyên- môi trường .......................................115
3.7.4. Từ góc độ quản lý nhà nước .....................................................................116
CHƢƠNG 4. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT TRIỂN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐÀ

1. BOT

Hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao

2. BQ

Bình quân

3. BT

Hợp đồng xây dựng chuyển giao

4. DFA

Công cụ phân tích tài chính (Dynamic Financial Analysis)

5. FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài

6. GDP

Tổng sản phẩm nội địa

7. GRDP

Tổng sản phẩm trên địa bàn

8. HSSD


Phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của cộng đồng

16. PTBV

Phát triển bền vững

17. UBND

Ủy ban nhân dân

18. UNCED

Hội nghị về Môi trường và Phát triển của Liên hiệp quốc

19. UNESCO

Tổ chức Giáo dục- Khoa học- Văn hóa của Liên hiệp quốc

20. VAT

Thuế giá trị gia tăng

21. VH, TT

Văn hoá, Thể thao

22. VH, TT & DL

Văn hóa, Thể thao và Du lịch


Bảng 3.9. Khảo sát về mức độ hài lòng của du khách đối với các loại hình dịch vụ ....97
Bảng 4.1. Dự báo tổng lượt khách du lịch đến Đà Nẵng giai đoạn 2011-2020 ..........128
Bảng 4.2. Dự báo khách du lịch nội địa đến Đà Nẵng giai đoạn 2011-2020 ..............129
Bảng 4.3.Dự báo khách du lịch quốc tế đến Đà Nẵng giai đoạn 2011-2020 ..............129
Bảng 4.4. Dự báo doanh thu du lịch trên địa bàn Đà Nẵng giai đoạn 2011-2020 ......130


vii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1. Mô hình phát triển bền vững ...............................................................25
Hình 2.2. Mô hình phát triển du lịch bền vững ....................................................28
Hình 3.1. Bản đồ thành phố Đà Nẵng ...................................................................51


viii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1.Tốc độ tăng trưởng GRDP du lịch trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 75
Biểu đồ 3.2. Tỷ trọng GRDP du lịch trong GRDP của Đà Nẵng .........................76
Biểu đồ 3.3. Xuất xứ của du khách quốc tế ..........................................................94
Biểu đồ 3.4. Mục đích của du khách quốc tế ........................................................95
Biểu đồ 3.5. Xuất xứ của khách nội địa ................................................................95
Biểu đồ 3.6. Mục đích đến của khách nội địa ......................................................96
Biểu đồ 3.7. Tỷ lệ khách quốc tế ưa thích sản phẩm du lịch ...............................96


1



2

vừa qua, chỉ ra được những thành công, cũng như những hạn chế, yếu kém và nguyên
nhân chủ yếu dẫn đến tình hình đó.
- Đưa ra các giải pháp đồng bộ, có cơ sở khoa học và có tính khả thi nhằm giúp du
lịch Đà Nẵng phát triển nhanh theo hướng bền vững từ nay đến năm 2020.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- Đối tượng nghiên cứu của luận án: Luận án tập trung nghiên cứu ngành du lịch,
trong đó đi sâu nghiên cứu phát triển du lịch bền vững và các yếu tố liên quan đến phát
triển du lịch bền vững của thành phố Đà Nẵng.
- Phạm vi nghiên cứu của luận án:
+ Về không gian: Toàn bộ hoạt động du lịch và các ngành liên quan đến phát
triển du lịch bền vững ở thành phố Đà Nẵng. Ngoài ra, luận án còn đặt ngành du lịch
Đà Nẵng trong mối quan hệ với các địa phương lân cận như Huế, Quảng Nam.
+ Về thời gian: Luận án phân tích thực trạng phát triển du lịch thành phố Đà
Nẵng giai đoạn 2000-2015, trong đó trọng tâm là đánh giá hiện trạng chủ yếu trong
giai đoạn 2005-2015 và định hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững Đà Nẵng
đến năm 2020.
4. Câu hỏi nghiên cứu
Luận án sẽ nghiên cứu và trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau:
(1) Thực trạng phát triển du lịch trên địa bàn thành phố Đà Nẵng hiện nay đã đạt
bền vững chưa?
(2) Các nhân tố tác động đến phát triển du lịch bền vững trên địa bàn thành phố Đà
Nẵng là gì?
(3) Giải pháp nào để phát triển du lịch bền vững trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
trong thời gian đến?
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng cách tiếp cận hệ thống, theo đó xem xét phát triển du lịch bền

phương pháp hồi quy dãy số thời gian. Qua dãy số thời gian, có thể nghiên cứu được
sự biến động của số lượng du khách, vạch ra xu hướng và tính quy luật của sự phát
triển, đồng thời dự đoán được quy mô, số lượng du khách trong tương lai. Từ đó, có
giải pháp phù hợp để đảm bảo phát triển du lịch bền vững tại Đà Nẵng.
- Phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của cộng đồng (PRA):
Phương pháp PRA được sử dụng để thăm dò, lấy ý kiến đánh giá của du khách
về các khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường, quản lý Nhà nước đối với phát triển du


4

lịch theo hướng bền vững ở thành phố Đà Nẵng. Ưu điểm của phương pháp này là có
sự tham gia ở mức độ cao của cộng đồng, thời gian ngắn và chi phí thấp. Thông qua
kết quả khảo sát, có thể đánh giá được mức độ bền vững của du lịch Đà Nẵng trong
thời gian qua.
6. Điểm mới và những đóng góp chủ yếu của luận án
6.1. Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
Thứ nhất, luận án đã hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn có
liên quan đến phát triển du lịch theo hướng bền vững, đặc biệt là luận án đã nêu bật
được những nội dung chính của phát triển du lịch bền vững. Từ đó, đưa ra khái niệm
phát triển du lịch bền vững đầy đủ hơn.
Thứ hai, luận án đã đưa ra các tiêu chí đánh giá về du lịch theo hướng bền vững
thông qua 4 nhóm chỉ tiêu cơ bản: (1) Chỉ tiêu về mặt kinh tế; (2) Chỉ tiêu về mặt xã
hội; (3) Chỉ tiêu về môi trường, (4) Chỉ tiêu về quản lý Nhà nước.
Thứ ba, luận án đã thiết lập các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền
vững làm cơ sở phân tích, đánh giá, bao gồm: (1) Nhân tố thuộc điều kiện kinh tế; (2)
Nhân tố thuộc điều kiện xã hội; (3) Nhân tố thuộc điều kiện môi trường; (4) Nhân tố
thuộc về công tác quản lý Nhà nước.
Thứ tư, luận án đã vận dụng mô hình SWOT để đánh giá những điểm mạnh,
điểm yếu cũng như thời cơ và thách thức đối với phát triển du lịch theo hướng bền

phát triển du lịch theo hướng bền vững của thành phố Đà Nẵng đến năm 2020 và tổng
kết bài học kinh nghiệm về phát triển du lịch bền vững ở một số địa phương trên thế
giới, luận án đã đưa ra các quan điểm, định hướng và giải pháp có cơ sở khoa học, có
tính khả thi nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển theo hướng bền vững của du lịch
thành phố Đà Nẵng đến năm 2020.
7. Bố cục của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận
án gồm 04 chương:
 Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án.
 Chƣơng 2: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch theo
hướng bền vững.
 Chƣơng 3: Thực trạng phát triển du lịch theo hướng bền vững ở thành phố
Đà Nẵng giai đoạn 2000-2015.
 Chƣơng 4: Giải pháp chủ yếu phát triển du lịch thành phố Đà Nẵng theo
hướng bền vững đến năm 2020


6

CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
Vào những năm cuối của thế kỷ XX, sự bùng nổ dân số và sự phát triển vượt
bậc về kinh tế nên con người đã khai thác và sử dụng quá mức các nguồn tài nguyên
thiên nhiên, làm cho các nguồn lực này cạn kiệt một cách nhanh chóng và môi trường
thiên nhiên bị hủy hoại hết sức nghiêm trọng. Trước thực trạng đó, phạm trù “phát
triển bền vững” được ra đời. Ngay từ thập niên 80 của thế kỷ XX, khi khái niệm “phát
triển bền vững” được đề cập đã có nhiều nghiên cứu khoa học được thực hiện nhằm
phân tích những ảnh hưởng của du lịch đến sự phát triển bền vững. Các nghiên cứu

tháng 11/2001 và kết thúc vào tháng 12/2005 nhằm tạo tiền đề cho việc thực hiện
Vietnam Agenda 21.
Trên thế giới đã có rất nhiều nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững nhằm
hạn chế tác động tiêu cực của hoạt động du lịch, đảm bảo sự phát triển lâu dài. Các
nghiên cứu về du lịch bền vững cho thấy du lịch bền vững không chỉ bảo vệ môi
trường, giữ gìn sinh thái mà còn quan tâm đến khả năng duy trì lợi ích kinh tế dài hạn
và công bằng xã hội. Tính đến năm 1999, theo thống kê của Tổ chức du lịch thế giới
(The World Tourism Organization) đã có trên 100 cuốn sách và 250 bài báo (công bố
quốc tế) nói về du lịch bền vững (Lucian Cernar và Julien Gourdon, 2007) [26, 3].
Trong lĩnh vực học thuật, du lịch bền vững được một số công trình nghiên cứu
đề cập như:
(1). Công trình nghiên cứu Phát triển bền vững: Các khái niệm và sự ưu tiên,
Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (Sustainable development: Concepts and
Priorities, United Nations Development Programme) của Sudhir Anand và Amartya
Sen [42]. Tác giả đã đưa ra một nhận định tương đối đầy đủ về phát triển bền vững.
Theo đó “Phát triển bền vững cần được hiểu một cách toàn diện, đầy đủ trên cả 3 khía
cạnh là: tăng trưởng kinh tế ổn định, thực hiện tốt tiến bộ và công bằng xã hội, khai
thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nâng
cao chất lượng cuộc sống con người”. Đồng thời, tác giả chú trọng đến yếu tố sử dụng
hợp lý đất đai, bảo vệ rừng và nguồn tài nguyên nước, tiết kiệm năng lượng và giảm
nghèo, thực hiện công bằng xã hội, và cho rằng đây là những điểm cốt lõi cần quan


Luận án đủ ở file: Luận án full