Đề tài nghiên cứu khoa học: "Xây dựng thư viện số
Học viện Báo chí và Tuyên truyền bằng phần mềm
Dspace"
Thứ ba 08/10/2013 15:31

Sau đây là tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học: "Xây dựng thư viện số Học
viện Báo chí và Tuyên truyền bằng phần mềm Dspace", do ThS. Vũ Thị Hồng
Luyến làm chủ nhiệm, được Hội đồng nghiệm thu tại Học viện Báo chí và
Tuyên truyền đánh giá đạt xuất sắc.

ThS. Vũ Thị Hồng Luyến chủ nhiệm đề tài
Thư viện là kho tri thức của xã hội, đền đài của văn hoá và sự uyên thâm. Được hình thành trong
thời kỳ nông nghiệp, thư viện đã trải nghiệm qua một cuộc hồi sinh với việc phát minh ngành in
trong thời kỳ Phục hưng, và thực sự bắt đầu khởi sắc khi cuộc cách mạng công nghiệp bùng
phát với hàng loạt những phát minh cơ giới hoá quy trình in ấn.
Lịch sử thư viện đã trải qua hơn 25 thế kỷ. Hình ảnh thư viện của thời xa xưa được hình dung
như là một cơ sở vững chắc trong đó chứa hàng ngàn phiến đá khổng lồ được khắc chữ thường được gọi là "rừng bia". Qua nhiều năm cùng với sự tiến hoá của nhân loại, con người
càng tiến bộ trong nhận thức và thư viện ngày càng được phát triển. Giai đoạn quản lý tư liệu đã
trải qua một thời gian dài theo sự phát triển đó. Đã đến lúc thư viện chú trọng đến việc xem
người sử dụng là trung tâm và nhấn mạnh đến việc trao đổi thông tin. Đồng thời cũng để đáp
ứng yêu cầu thông tin ngày càng gia tăng. Giai đoạn quản lý thông tin được xem như bắt đầu. Và
chúng ta sẽ nhận thức được rằng để xây dựng thư viện số là ta đã bắt đầu bước qua một giai
đoạn phát triển mới của thư viện: Giai đoạn quản lý tri thức.
Cuộc cách mạng thông tin không những cung cấp năng lực công nghệ hướng đến thư viện số,
mà còn đáp ứng nhu cầu về lưu trữ, tổ chức, và truy cập thông tin. Nếu thông tin là tiền tệ trong
nền kinh tế tri thức, thư viện số sẽ là ngân hàng, nơi được đầu tư. Quả vậy, Goethe – Đại thi hào
Đức đã từng nói: đến thư viện giống như đi vào một nơi phô hiện sự giàu sang tột đỉnh, ở đó lãi
suất hậu hĩnh đang được thanh toán một cách thầm lặng.
Bên cạnh đó là sự chuyển dịch mạnh mẽ của nguồn tài liệu in sang tài liệu số. Hầu hết các tạp
chí khoa học và nghiên cứu, ấn phẩm nhiều kỳ, sách, âm nhạc và phim ảnh, tất cả những nội
dung điện tử đều có xu hướng xuất bản dưới dạng tài liệu số. Đặc biệt, những ấn phẩm nhiều kỳ

dành cho nghiên cứu khoa học, nắm bắt những vấn đề mới, sát với thực tiễn khoa học công
nghệ cũng như kinh tế, xã hội đất nước; Tăng cường và khuyến khích giảng viên trẻ nâng cao
trình độ; Hệ thống giáo trình, bài giảng phải từng bước được cập nhật và biên soạn mới để đảm
bảo nội dung chất lượng và phải được thiết kế trên cơ sở áp dụng được những công nghệ hiện
đại trong đào tạo: Hệ thống công nghệ thông tin và dịch vụ thông tin – thư viện nhà trường.
Với việc gia nhập WTO đã làm tăng tính cạnh tranh đối với các cơ sở giáo dục đại học của Việt
Nam. Do đó yêu cầu các cơ sở đào tạo cần phải đổi mới phương thức đào tạo, nâng cao chất
lượng, từng bước hội nhập với quốc tế, tạo sự cạnh tranh với các đối tác nước ngoài thì mới tồn
tại và phát triển.
Xuất phát từ những yêu cầu nêu trên, công tác Thông tin – Thư viện ở các trường đại học nói
chung và Trung tâm Thông tin-Tư liệu-Thư viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền nói riêng phải
có sự đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng được yêu cầu phục vụ thông tin – tri thức. Giải pháp xây
dựng thư viện số trong thư viện đại học là một bước đi cần thiết để góp phần giải quyết các vấn


đề về đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Bởi lẽ thư viện số, mà trong đó
có các bộ sưu tập số, có những đặc tính nổi trội mà dịch vụ thư viện truyền thống chưa có như:
- Thư viện số tạo ra một môi trường và cơ hội bình đẳng, rộng mở cho tất cả mọi người đều có
thể sử dụng nguồn tài liệu học tập, bởi nó không bị giới hạn về không gian và thời gian. Loại bỏ
khoảng cách tri thức giữa người giàu và người nghèo, giữa thành thị và nông thôn, giữa các
quốc gia.
- Tính linh hoạt và khả năng đáp ứng của tài liệu số trong đào tạo thể hiện ở chỗ một bản tài liệu
số có thể cùng lúc phục vụ cho nhiều đối tượng khác nhau, không phụ thuộc vào số lượng người
dùng, thời gian và vị trí địa lý của người học.
- Tính hiệu quả của các bộ sưu tập số trong thư viện số là tiết kiệm thời gian và kinh phí trong
xây dựng kho tàng, kinh phí bổ sung tài liệu, bảo quản và kinh phí trả lương cho người phục vụ.
Hơn hết là giúp cho người dùng tin được dễ dàng thuận tiện, tiết kiệm được thời gian, tiền bạc
trong việc tìm thông tin.
- Thư viện số sẽ phục vụ có hiệu quả hơn cho việc đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo, đặc
biệt là đào tạo theo tín chỉ, đào tạo trực tuyến của nhà trường. Giúp cho người học chủ động

1.2.4. Nguồn nhân lực trong thư viện số
1.3. Giới thiệu một số phần mềm nguồn mở thư viện số tiêu biểu
1.3.1. Phần mềm DSpace
1.3.2. Phần mềm Greenstone
1.3.3. Phần mềm Omeka
1.3.4. Phần mềm gặt hái metadata: dlbox
1.4. Tình hình xây dựng và phát triển thư viện số trên thế giới và Việt Nam hiện nay
1.4.1. Tình hình xây dựng và phát triển thư viện số trên thế giới
1.4.2. Tình hình xây dựng và phát triển thư viện số tại Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG THƯ VIỆN SỐ HỌC VIỆN
BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN BẰNG PHẦN MỀM DSPACE
2.1. Tổng quan về phần mềm DSpace
2.1.1. Giới thiệu
2.1.2. Cấu trúc và nền tảng công nghệ của DSpace
2.1.3. Metadata (siêu dữ liệu) và dòng công việc trong DSpace
2.1.4. Giao diện người dùng
2.1.5. Đặc điểm, tính năng nổi bật của DSpace
2.2. Cài đặt và cấu hình phần mềm DSpace xây dựng Thư viện số Học viện Báo chí và
Tuyên truyền
2.2.1. Cài đặt phần mềm Dspace trên máy chủ Thư viện


2.2.2. Cấu hình cho hệ thống phần mềm Dspace
2.3. Chỉnh sửa giao diện và cấu trúc trang Thư viện số
2.3.1. Tạo logo và sửa banner trang web
2.3.2. Cấu trúc trang Thư viện số
2.4. Số hóa tài liệu xây dựng kho tài nguyên thông tin số
2.4.1. Mục tiêu và lợi ích
2.4.2. Nội dung cơ bản