VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN DUY PHƯƠNG

ĐIỀU TRA VỤ ÁN VI PHẠM QUY ĐỊNH
VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN DUY PHƯƠNG

ĐIỀU TRA VỤ ÁN VI PHẠM QUY ĐỊNH
VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên nghành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 838.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Bên cạnh đó, tác giả xin được gửi lời cảm ơn đến đơn vị, bạn bè, đồng nghiệp
luôn quan tâm tạo điều kiện, chia sẽ, động viên tác giả trong suốt thời gian học tập
và thực hiện Luận văn.
Mặc dù đã cố gắng trong quá trình thực hiện, nhưng Luận văn không tránh
khỏi những thiếu sót. Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý Thầy, Cô và bạn
bè, đồng nghiệp
Tác giả luận văn

Trần Duy Phương


DANH MỤC CÁC
BẢNG

MỞ ĐẦU..................................................................................................................1
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA VỤ ÁN VI PHẠM
QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO PHÁP LUẬT
TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM..........................................................................6
1.1.

Lý luận chung về tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao

thông đường
bộ ............................................................................................................................. 6
1.2.

Điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ

theo pháp
luật Tố tụng hình sự Việt Nam.............................................................................11

bàn tỉnh Quảng Nam..............................................................................................65
KẾT LUẬN........................................................................................................... 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


BLHS
BLTTHS

: Bộ luật hình sự
: Bộ luật Tố tụng hình sự

CSĐT

: Cảnh sát điều tra

CSGT
CSND

: Cảnh sát giao thông
: Cảnh sát nhân dân

ĐKPTGTĐB

: Điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

ĐTV

: Điều tra viên

KNHT

Tên bảng

Trang

Tình hình tai nạn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh
2.1.

Quảng Nam từ năm 2013 đến tháng 02 năm 2018

38

Số vụ án tai nạn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh
2.2.

Quảng Nam được khởi tố điều tra từ năm 2013 đến

38

tháng 02 năm 2018
Độ tuối tội phạm VPQĐ về ĐKPTGTĐB và VPQĐ về
2.3.

TGGTĐB trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ 2013 đến

39

tháng 02 năm 2018
Thời gian xảy ra vụ án vi phạm quy định về
2.4.


kinh tế thế giới. Vì vậy, công tác bảo đảm TTATGT đường bộ luôn được Đảng và
Nhà nước ta xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong những năm
qua, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong việc áp dụng các biện pháp kiềm chế tai nạn
giao thông (TNGT) và ùn tắc giao thông. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã
đạt được, vấn đề TNGT và tội phạm vi phạm quy định (VPQĐ) về tham gia giao
thông đường bộ (TGGTĐB) vẫn đang diễn biến phức tạp gây tác động xấu đến mọi
mặt của đời sống xã hội, làm thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, tài sản
của con người cũng như gây ra những hậu quả tiêu cực khác cho xã hội. “Tai nạn
giao thông, đặc biệt tai nạn giao thông đường bộ đã gây ra những thiệt hại to lớn về
người, tài sản của Nhà nước và nhân dân, đang là vấn đề xã hội hết sức bức xúc,
nghiêm trọng” [7, tr.1]
Quảng Nam là một tỉnh ven biển thuộc miền Nam Trung Bộ của nước ta, phía
Bắc giáp với thành phố Đà Nẵng và tỉnh Thừa Thiên Huế, phía Nam giáp với tỉnh
Quảng Ngãi và tỉnh Kon Tum, phía Đông giáp với biển Đông, phía Tây tiếp giáp với
tỉnh Sêkông của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Quảng Nam nằm trong vùng
quan trọng của miền Nam Trung bộ, có tốc độ phát triển kinh tế xã hội cao đang thu
hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài và phát triển công nghiệp, là nơi trung chuyển giữa
hai miền Bắc - Nam của nước ta, có tuyến quốc lộ 1A đi qua dài 85km và nhiều
tuyến quan trọng khác như quốc lộ Hồ Chí Minh dài 175km; quốc lộ 14B dài 42km;
quốc lộ 14D dài 74,4km; quốc lộ 14E dài 78,4km; 18 tuyến tỉnh lộ dài 420,9km; 179
tuyến huyện lộ và nội thị dài 1.150km; đường liên


2
thôn, liên xã dài 4.230km và tuyến đường ven biển dài 125km.
Với cơ sở hạ tầng giao thông dàn trải và số lượng phương tiện giao thông trên
địa bàn tỉnh đang gia tăng với tốc độ cao như hiện nay, tình hình tai nạn giao thông
đường bộ diễn ra ngày càng phức tạp. Từ năm 2013 đến tháng 02/2018 trên địa bàn
tỉnh xảy ra tai nạn giao thông xảy ra 1389 vụ, làm chết làm chết 877 người, bị
thương 1.347 người và gây thiệt hại tài sản ước tính khoảng trên 20 tỷ đồng. Nguyên

quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát
nhân dân Công an tỉnh Đắk Lắk, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Cảnh
sát nhân dân, TP. Hồ Chí Minh...
- Huỳnh Tiến Mạnh (2009), Điều tra vụ án vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát nhân dân Công an tỉnh
Đồng Nai, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Cảnh sát nhân dân, TP. Hồ
Chí Minh;
Tuy vậy, những công trình trên đều đã diễn ra cách đây khá lâu và áp dụng các
quy định theo pháp luật hình sự năm 1999. Hiện nay, việc ban hành Bộ luật hình sự
2015, Bộ luật TTHS 2015 đã có những thay đổi về quy định tội danh này và quy
trình thực hiện điều tra vụ án hình sự cũng đã có những thay đổi nhất định. Do đó,
với nội dung đề tài “Điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông thông
đường bộ theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” là
nội dung mới và phù hợp với thực tế hiện nay.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn công tác điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB
theo pháp luật TTHS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp


4
nâng cao hiệu quả công tác điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB theo pháp luật TTHS
trên địa bàn tỉnh.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu đề tài đề ra, cần giải quyết các nhiệm vụ cụ thể
sau:
+ Nghiên cứu làm rõ những vấn đề nhận thức lý luận về tội phạm VPQĐ về
TGGTĐB và điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB.
+ Phân tích làm rõ thực tiễn điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB theo pháp luật
TTHS trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ năm 2013 đến tháng 2 năm 2018 do cơ quan

+ Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp.
+ Phương pháp chứng minh, đánh giá, khái quát hóa, hệ thống hóa
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận của luận văn
Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu khoa học góp phần làm phong phú
thêm lý luận và thực tiễn điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
Đề tài là tài liệu tham khảo cho cán bộ, chiến sỹ đang trực tiếp làm công tác
điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng và cả
nước nói chung, nhằm nâng cao hiệu quả công tác điều tra loại tội phạm này.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được bố
cục thành 3 chương.
Chương 1. Những vấn đề lý luận về điều tra vụ án vi phạm quy định tham gia
giao thông đường bộ theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam
Chương 2. Thực tiễn điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông
đường bộ theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
Chương 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra vụ án vi phạm quy định về
tham gia giao thông đường bộ theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn
tỉnh Quảng Nam


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA VỤ ÁN
VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
1.1. Lý luận chung về tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông
đường bộ
1.1.1.

Điều 260, BLHS năm 2015 đã được sửa đổi bổ sung một số điều theo luật số
12/2017/QH 14 quy định về Tội vi phạm quy định tham gia giao thông đường bộ, cụ
thể:
1. Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn
giao thông đường bộ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ
30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm
hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Làm chết 01 người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn
thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà
tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000đ.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm
đến 10 năm:
a) Không có giấy phép lái xe theo quy định;
b) Trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng
độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy hoặc các chất kích thích
mạnh khác;
c) Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;
d) Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển hoặc hướng dẫn giao
thông;
đ) Làm chết 02 người;


e) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà
tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%trở lên;
h) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000đ.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến
15 năm:

danh một cách chính xác, đúng pháp luật.
Từ khái niệm về tội phạm VPQĐ về TGGTĐB và căn cứ vào quy định của Bộ
luật hình sự, ta có thể xác định dấu hiệu pháp lý của Tội VPQĐ về TGGTĐB như
sau:
Khách thể của tội phạm
Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ. Đối với
Tội VPQĐ về TGGTĐB, “khách thể của tội phạm là những quy định của Nhà nước
về an toàn giao thông đường bộ, đó là những quy định nhằm đảm bảo an toàn giao
thông vận tải, đảm bảo cho hoạt động giao thông đường bộ được thông suốt, được
tiến hành bình thường, và bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của công dân, bảo vệ
tài sản của Nhà nước, của các tổ chức và của công dân ” [2, tr 419]
1.1.2.2. Mặt khách quan của tội phạm
- Hành vi nguy hiểm cho xã hội của tội phạm thể hiện qua việc vi phạm các
quy định của Nhà nước về TTATGT đường bộ được quy định trong Luật giao thông
đường bộ và các văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đường bộ, làm mất
TTATGT, gây ra những thiệt hại nhất định đến tính mạng, sức khỏe của con người,
tài sản của người khác, hoặc tuy chưa gây ra những thiệt hại vật chất cụ thể nhưng có
khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng ngay tức khắc nếu không
được ngăn chặn kịp thời. Người phạm tội đã vi phạm các nhóm quy định của Luật
giao thông đường bộ tại điều 8, chương I, các quy định về quy tắc giao thông tại
chương II, các điều 53,56,57...chương IV, điều 58,59,60,62... chương V Luật giao
thông đường bộ... [16]
Các nhóm vi phạm cụ thể như sau:
+ Vi phạm các quy định đối với đối tượng tham gia giao thông như người đi
bộ, người điều khiển phương tiện giao thông thô sơ, người điều khiển phương tiện
giao thông cơ giới;


+ Vi phạm các quy tắc an toàn giao thông đường bộ, như các quy định về đỗ,
dừng, tốc độ, tránh vượt, phần đường, làn đường, biển báo, tín hiệu đèn...;

tr 197]
Tội phạm VPQĐ về TGGTĐB được thực hiện dưới hình thức lỗi vô ý, bao
gồm vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý vì cẩu thả trong việc chấp hành các quy định về
TGGTĐB. Mặc dù, trong nhi ều trường hợp người tham gia giao thông cố tình vi
phạm các quy định về TTATGT đường bộ, họ có đủ điều kiện để nhận thức và pháp
luật buộc họ phải nhận thức được hành vi nguy hiểm nhưng do cẩu thả hoặc chủ
quan cho rằng hậu quả sẽ không xảy ra, nên khi những thiệt hại vật chất xảy ra là
điều họ không mong muốn, không cố ý gây ra thiệt hại.
Đây là dấu hiệu pháp lý đặc trưng, là cơ sở khoa học để phân biệt giữa tội
VPQĐ về TGGTĐB với một số tội khác như tội giết người, cố ý gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác, huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài
sản... bằng các phương tiện giao thông.
1.1.2.4. Chủ thể của tội phạm
Theo quy định tại Điều 12 BLHS năm 2015, thì chủ thể của tội phạm này là
người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, đạt độ tuổi từ đủ 16 tuổi trở lên; người
phạm tội thực hiện hành vi vi phạm các quy định về TGGTĐB dưới hình thức lỗi vô
ý.
1.2. Điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
theo pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao
thông đường bộ
1.2.1.1. Khái niệm điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông
đường bộ
Điều tra là quá trình phát hiện, tìm kiếm, thu thập thông tin, tài liệu, số liệu
phản ánh khách quan về bản chất của một sự vật, hiện tượng, về tổ chức, con người.
Điều tra vụ VPQĐ về TGGTĐB là hình thức điều tra công khai, dựa trên các quy
định của pháp luật tố tụng hình sự. Quá trình tiến hành trong những trường hợp nhất
định có thể tiến hành hoạt động điều tra trinh sát để hỗ trợ.



của các bên có liên quan. Trên cơ sở đó để có quyết định xử lý bằng biện pháp hành
chính, dân sự hoặc ra quyết định khởi tố vụ án hình sự.
Từ những cơ sở lý luận như đã trình bày ở trên, ta có thể rút ra khái niệm:
Điều tra vụ TNGT là hoạt động điều tra công khai của lực lượng Cảnh sát nhân dân
nhằm làm rõ tai nạn đã xảy ra, có kết luận chính xác về nguyên nhân, diễn biến vụ
TNGT, mức độ lỗi và trách nhiệm của từng người có liên quan đến vụ tai nạn, làm
cơ sở cho việc xử lý đúng người vi phạm trước pháp luật, góp phần làm giảm TNGT
đến mức thấp nhất.
Điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB là hoạt động điều tra được tiến hành theo
quy định của Bộ luật TTHS nhằm phát hiện, thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh
tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội đối với vụ TNGT đường bộ đã xảy ra
có đủ dấu hiệu của một tội phạm được quy định trong BLHS.
Trong quá trình điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB, theo quy định của Bộ luật
TTHS năm 2015, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, Thông tư số
76/2011/TT-BCA ngày 22/11/2011 của Bộ trưởng Bộ Công an về việc Quy định
phân công trách nhiệm và quan hệ phối hợp trong công tác điều tra, giải quyết tai nạn
giao thông của lực lượng Cảnh sát nhân dân thì lực lượng CSĐT có thẩm quyền điều
tra các vụ án xâm phạm TTATGT, trật tự công cộng, bao gồm nhiều tội danh trong
đó có tội VPQĐ về ĐKPTGTĐB (theo luật hình sự 1999) và nay là tội VPQĐ về
TGGTĐB (theo luật hình sự 2015). Theo các văn bản trên, CSĐT được tiến hành chủ
trì điều tra từ đầu đến kết khi kết thúc các vụ TNGT đường bộ có người chết tại hiện
trường, hoặc chết trên đường đi cấp cứu. Riêng các vụ án thuộc thẩm quyền điều tra
ban đầu của CSGT, thì CSĐT có trách nhiệm phối hợp CSGT trong giai đoạn điều
tra ban đầu và thụ lý điều tra tiếp theo sau khi lực lượng CSGT chuyển giao hồ sơ.
Như vậy, từ kết quả nghiên cứu nêu trên có thể đưa ra khái niệm về điều tra vụ
án VPQĐ về TGGTĐB như sau:
Điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB là hoạt động điều tra được tiến hành trên
cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao và theo quy định của Bộ luật TTHS nhằm phát



nạn. Mặt khác, để đảm bảo tính pháp lý của các tài liệu, chứng cứ việc thu thập phải
tiến hành đúng trình tự, thủ tục và bằng các biện pháp điều tra theo luật định. Quá
trình đó luôn diễn ra đan xen, ràng buộc và ảnh hưởng rất lớn đến quá trình nhận
thức của chủ thể điều tra.
- Điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB là một hoạt động điều tra cụ thể của điều
tra hình sự.
Đây là đặc điểm cơ bản của công tác điều tra, nó thể hiện qua việc kế thừa
những kiến thức cơ bản của khoa học điều tra hình sự, từ việc nghiên cứu đặc tính,
đặc điểm của các vụ án, xác định những vấn đề cần chứng minh làm rõ trong quá
trình điều tra cho đến việc lựa chọn để sử dụng có hiệu quả những phương pháp,
chiến thuật điều tra hình sự nhằm làm rõ sự thật vụ án theo quy định của pháp luật.
- Điều travụ án VPQĐ về TGGTĐB đòi hỏi chủ thể điều tra phải có hiểu biết
nhất định về kỹ thuật an toàn giao thông.
Khi tiến hành điều tra các vụ án VPQĐ về TGGTĐB các chủ thể thường phải
kiểm tra đánh giá tình trạng kỹ thuật của phương tiện có liên quan và khám nghiệm
cầu, đường hầm. nhằm xác định nguyên nhân, điều kiện vụ TNGT có liên quan đến
kỹ thuật phương tiện hoặc cầu đường. Vì vậy, đòi hỏi chủ thể điều tra ngoài việc nắm
vững về pháp luật, chiến thuật và kỹ thuật điều tra tội phạm, còn phải có sự hiểu biết
nhất định về kỹ thuật an toàn giao thông. Biết phân tích, đánh giá chính xác các yếu
tố kỹ thuật của phương tiện giao thông đường bộ trong các hệ thống, như: phanh
hãm, chuyển hướng, gầm, động cơ, còi, đèn, truyền động, hoặc các yếu tố kỹ thuật
của cầu, đường bộ... nhằm phát hiện các sự cố, hư hỏng đóng vai trò là nguyên nhân
xảy ra tội phạm.
- Điều tra vụ án VPQĐ về TGGTĐB đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lực
lượng CSĐT với các lực lượng CSGT, lực lượng kỹ thuật hình sự, Cảnh sát phòng
cháy chữa cháy, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát 113, Cảnh sát khu vực...
Mặc dù trên thực tế lực lượng CSGT chỉ được tiến hành điều tra ban đầu theo
quy định của pháp luật TTHS đối với các vụ án xâm phạm TTATGT gây hậu quả