VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

DƯƠNG THỊ GÁI

BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN TẠM GIỮ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
CÔNG AN TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

DƯƠNG THỊ GÁI

BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN TẠM GIỮ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
CÔNG AN TỈNH ĐẮK LẮK
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


hành về biện pháp tạm giữ tại Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh
Đắk Lắk .......................................................................................................... 46
Chương 3: MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ BIỆN PHÁP
NGĂN CHẶN TẠM GIỮ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM .. 58
3.1. Một số định hướng cho các giải pháp................................................... 58
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giữ
trong pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam thực tiễn từ Cơ quan Cảnh sát
điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk .................................................................... 66
KẾT LUẬN .................................................................................................... 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS

: Bộ luật Hình sự

BLTTHS

: Bộ luật tố tụng hình sự

BPNC

: Biện pháp ngăn chặn

BPTG

: Biện pháp tạm giữ


: Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng số liệu 2.1. Thống kê tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk .... 47
Bảng số liệu 2.2. Thống kê tình hình áp dụng BPNC tạm giữ trên địa bàn tỉnh
Đắk Lắk ........................................................................................................... 50
Bảng số liệu 2.3. Thống kê tình hình tạm giữ trên toàn tỉnh so với tổng số tạm
giữ được giải quyết.......................................................................................... 51


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Biện pháp ngăn chặn (BPNC) nói chung, biện pháp tạm giữ (BPTG)
nói riêng là một chế định quan trọng trong pháp luật tố tụng hình sự (TTHS).
Việc áp dụng BPTG không chỉ là hoạt động rất quan trọng trong quá trình
TTHS mà nó còn động chạm trực tiếp đến các quyền và tự do cơ bản của
công dân được quy định trong Hiến pháp, pháp luật. Thực tế cho thấy, việc áp
dụng BPNC, trong đó có BPTG đúng sẽ có tác dụng đảm bảo quá trình TTHS
được khách quan, góp phần phòng, chống tội phạm, giải quyết có hiệu quả
các vụ án hình sự. Ngược lại, việc áp dụng BPTG không đúng để xảy ra sai
sót trong quá trình áp dụng dẫn đến trường hợp vi phạm pháp luật, xâm phạm
các quyền và tự do của công dân, gây khó khăn, phức tạp cho việc giải quyết
vụ án hình sự, dẫn đến hậu quả xấu như để lọt tội phạm, làm oan người vô tội,
ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến uy tín của cơ quan tiến hành tố tụng, người
tiến hành tố tụng, trong đó có Cơ quan điều tra (CQĐT).
Qua việc áp dụng BPTG đã đặt ra nhiều vấn đề vướng mắc đòi hỏi
khoa học luật TTHS phải tiếp tục nghiên cứu, giải quyết để làm sáng tỏ về
mặt lý luận cũng như thực tiễn áp dụng của biện pháp này như: khái niệm, căn
cứ, mục đích, đối tượng, thẩm quyền, ý nghĩa...

tụng hình sự” (Nxb Chính trị Quốc gia, năm 2005); và cuốn “Bảo đảm quyền,
lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo trong tố tụng hình sự”
của TS. Trần Quang Tiệp (Nxb Chính trị Quốc gia, năm 2009); “Các biện
pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự - những vấn đề lý luận và thực tiễn”
của tác giả Nguyễn Duy Thuân (Nxb Công an nhân dân, năm 1999); thạc sĩ
Phạm Thanh Bình và TS. Nguyễn Vạn Nguyên có công trình "Những điều
cần biết về bắt người, tạm giữ, tạm giam... đúng pháp luật'' (Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, 1993)...

2


Bên cạnh đó, còn có một số bài báo khoa học đề cập riêng đến BPTG
được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành như: “Một số vấn đề về biện
pháp tạm giữ trong tố tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Văn Cừ; bài “Về
biện pháp tạm giữ trong Bộ luật tố tụng hình sự” của tác giả Vũ Gia Lâm; bài
“Tạm giữ - một biện pháp ngăn chặn trong Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam”
của tác giả Mai Bộ; bài “Một số vấn đề về quy định tạm giữ trong Bộ luật tố
tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Văn Điệp; bài “Về biện pháp ngăn chặn
tạm giữ, tạm giam” của tác giả Nguyễn Trọng Phúc…
Các công trình nêu trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau về các
BPNC, trong đó có BPTG. Các công trình chỉ đánh giá về mặt lý luận của
BPTG qua các thời kì khác nhau như: khái niệm, căn cứ, đối tượng, thẩm
quyền…cũng như chỉ đánh giá thực trạng chung chung của việc áp dụng
BPNC và BPTG, chưa có một công trình nào nghiên cứu riêng về “Biện pháp
ngăn chặn tạm giữ theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn Cơ
quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk”. Điều đó cho phép khẳng
định, học viên nghiên cứu đề tài này không trùng với bất cứ công trình nào đã
được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Về không gian, thời gian nghiên cứu: tập trung khảo sát, đánh giá
thực trạng áp dụng BPTG tại CQCSĐT Công an tỉnh Đắk Lắk, thời gian từ
năm 2013 đến 2017.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước về
xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, về cải cách tư pháp, bảo
đảm quyền con người trong giai đoạn hiện nay.

4


5.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
Để hoàn thiện luận văn, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên
cứu cụ thể:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích, so sánh, tổng hợp nhằm
làm rõ những vấn đề lý luận, vấn đề pháp lý của BPTG trong lịch sử lập pháp
và pháp luật TTHS hiện nay.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: thống kê (có số liệu thống kê về
tình hình áp dụng BPTG).
- Phương pháp nghiên cứu vụ án điển hình hình.
Các phương pháp này làm rõ một phần thực tiễn áp dụng BPTG với
những kết quả và hạn chế của nó, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu
quả áp dụng của BPTG.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm phong phú thêm lý luận
về BPNC tạm giữ trong TTHS.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn