TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
KHOA KINH TẾ

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN

KỸ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN
KHOA KINH TẾ - TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

Thuộc nhóm ngành khoa học: KD1

Sơn La, năm 2017


DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CỨU
ĐỀ TÀI VÀ ĐƠN VỊ PHỐI HỢP CHÍNH
1. SINH VIÊN CHỊU TRÁCH NHIỆM CHÍNH
Họ và tên: Khăm Nọi Chăn Thạ Vông Si
Điện thoại: 01287414101
2. NHỮNG NGƢỜI THAM GIA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
STT

Họ và tên

Nội dung công việc đƣợc

Lớp

Chữ ký

giao

tới tất cả các thầy cô giáo, cô giáo trong khoa Kinh Tế và nhà trƣờng đã tạo điều
kiện giúp đỡ em trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài.
Em xin chân thành cảm ơn cô giáo Th.S. Đặng Huyền Trang, ngƣời đã
nhiệt tình hƣớng dẫn, chỉ đạo và góp nhiều ý kiến quý báu cho đề tài nghiên cứu
của em hoàn thành đúng tiến độ.
Xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên trong khoa Kinh Tế đã trả lời
phỏng vấn về tình hình học tập theo nhóm.
Trong quá trình thục hiện đề tài với khả năng ngôn ngữ tiếng Việt của tác
giả còn nhiều hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót trong đề tài.


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài.................................................................................. 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 3
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu................................................................... 3
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................ 3
5. Kết cấu đề tài.................................................................................................. 3
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ LÀM VIỆC NHÓM 5
1.1. Khái quát về làm việc nhóm ........................................................................ 5
1.1.1. Định nghĩa ................................................................................................ 5
1.1.2. Lợi ích của làm việc nhóm........................................................................ 5
1.1.3 Quá trình phát triển nhóm làm việc............................................................ 7
1.1.4. Tiêu chuẩn đánh giá nhóm làm việc hiệu quả ........................................... 9
1.1.5. Các yếu tố tác động tới hiệu quả của nhóm làm việc .............................. 11
1.1.5.1. Yếu tố bên ngoài.................................................................................. 11
1.2. Kỹ năng hoạt động nhóm học tập của sinh viên ......................................... 13
1.2.1. Khái quát về kỹ năng hoạt động nhóm học tập của sinh viên .................. 13
1.2.2. Cấu trúc của kỹ năng nhóm trong học tập ............................................... 16
1.2.2.1. Kỹ năng lắng nghe ............................................................................... 16

tập theo nhóm cho sinh viên Khoa Kinh Tế ...................................................... 46
3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa ................................................................................ 46
3.2.1.2. Nội dung .............................................................................................. 46
3.2.1.3. Cách thức thực hiện ............................................................................. 47
3.2.2. Giải pháp 2: Tăng cƣờng rèn luyện các kỹ năng học tập theo nhóm ....... 48
3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa ................................................................................ 48
3.2.2.2. Nội dung ............................................................................................. 48
3.2.2.3. Cách thức thực hiện ............................................................................. 48
3.2.3. Giải pháp 3: Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ lớp và nhóm trƣởng
nhóm học tập .................................................................................................... 52
3.2.3.1. Mục đích, ý nghĩa ................................................................................ 52


3.2.3.2. Nội dung .............................................................................................. 52
3.2.3.3. Cách thức thực hiện ............................................................................. 53
3.2.4. Giải pháp 4: Lựa chọn, sử dụng kết hợp các hình thức học tập theo nhóm.
......................................................................................................................... 55
3.2.4.1. Mục đích, ý nghĩa ................................................................................ 55
3.2.4.2. Nội dung .............................................................................................. 55
3.2.4.3. Cách thức thực hiện ............................................................................. 55
3.2.5. Giải pháp 5: Tăng cƣờng ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động học
tập theo nhóm. .................................................................................................. 56
3.2.5.1. Mục đích, ý nghĩa ................................................................................ 56
3.2.5.2. Nội dung .............................................................................................. 56
3.1.5.3. Cách thức thực hiện ............................................................................. 56
KẾT LUẬN...................................................................................................... 58
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................... 59
PHỤ LỤC



Hình 1.2: Các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả nhóm. ....................................... 11


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động nhóm trong và ngoài giờ học là hoạt động thiết thực, giúp sinh
viên tham gia tích cực vào quá trình học tập, giúp họ nắm vững và đào sâu tri
thức, biết lắng nghe và học cách suy nghĩ về những ý kiến, quan điểm khác nhau
của mọi ngƣời, biết chia sẻ kinh nghiệm, đƣa ra ý kiến và cùng nhau giải quyết
những vấn đề chung.
Hoạt động nhóm là nơi mọi ngƣời thỏa mãn nhu cầu học hỏi, khuyến
khích sự độc lập, tự chủ, thái độ có trách nhiệm, kích thích tinh thần hợp tác,
nâng cao và chia sẻ nhận thức của mình. Hoạt động nhóm còn phát huy sức
mạnh tập thể: công việc đƣợc hoàn thành nhanh hơn, tốt hơn, sáng tạo hơn và
phong phú hơn, nâng cao khả năng làm việc của từng cá nhân, phát huy tối đa
ƣu thế của mỗi ngƣời.
Hoạt động học tập đƣợc tiến hành theo nhóm sẽ làm cho từng thành viên
quen dần với sự phân công hợp tác trong lao động xã hội, tính cách của mỗi cá
nhân đƣợc bộc lộ, đƣợc uốn nắn; phát triển tình bạn, ý thức kỹ luật, tinh thần
tƣơng trợ, ý thức cộng đồng...nhờ đó mà hiệu quả học tập sẽ tăng lên, bài học
vận dụng đƣợc vốn hiểu biết và kinh nghiệm cùa mỗi cá nhân và của cả lớp.
Hiệu quả của “Hoạt động nhóm trong học tập” là không thể phủ nhận,
nhƣng không phải sinh viên nào cũng đạt kết quả cao khi học và làm việc theo
nhóm, thậm chí ít hiệu quả hơn so với làm việc cá nhân. Vì chất lƣợng hoạt
động nhóm còn phụ thuộc bởi nhiều yếu tố nhƣ: môi trƣờng học tập, vốn sống,
kinh nghiệm, trình độ nhận thức và kiến thức về hoạt động nhóm của bản thân
mỗi thành viên. Kỹ năng Hoạt động nhóm sẽ giúp sinh viên biết cách học và
cách làm việc theo nhóm, nâng cao chẩt lƣợng học tập và hình thành các kỹ
năng xã hội cần thiết.
Nhƣ vậy, trong thời đại mới, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển,

sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên Khoa Kinh Tế, Trƣờng Đại
Học Tây Bắc.
Chính vì thế, tôi đã chọn đề tài “Kỹ năng hoạt động nhóm học tập của
sinh viên khoa kinh tế trường Đại học Tây Bắc” để nghiên cứu.

2


2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài thực hiện nhằm hƣớng tới các mục tiêu sau:
Thứ nhất, tổng hợp, khái quát hóa một số cơ sở lý luận về kỹ năng làm
việc nhóm.
Thứ hai, nghiên cứu thực trạng kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên
Khoa Kinh tế - trƣờng Đại học Tây Bắc.
Thứ ba, đề xuất những giải pháp hiệu quả để áp dụng trong thực tế nhằm
nâng cao chất lƣợng của hoạt động nhóm học tập trong khoa Kinh tế - trƣờng
Đại học Tây Bắc.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: kỹ năng hoạt động nhóm học tập trong sinh viên.
- Không gian: Khoa Kinh tế - Trƣờng Đại học Tây Bắc
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu kỹ năng hoạt động
nhóm học tập trong sinh viên các khóa K54,K55, K56, K57 Khoa Kinh Tế,
Trƣơng Đại học Tây Bắc.
- Thời gian thực hiện: Từ tháng 09/2016 - tháng 05/2017
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Các phƣơng pháp đƣợc sử dụng trong nghiên cứu đề tài là:
- Phƣơng pháp thu thập dữ liệu:
+ Các số liệu thống kê đƣợc thu thập thông qua các tài liệu thống kê, báo
cáo đã đƣợc công bố.
+ Điều tra mẫu và phỏng vấn trực tiếp qua phiếu điều tra 30 phiếu, điều

nhằm đáp ứng các nhu cầu xã hội. Hai loại nhóm không chính thức thƣờng gặp
là nhóm có cùng sự quan tâm, lợi ích và nhóm bạn bè cùng sở thích, cùng lứa
tuổi…Mục tiêu của nhóm không chính thức không nhất thiết phải liên quan đến
mục tiêu của tổ chức.
Nhóm làm việc (team) - một dạng đặc biệt của nhóm chính thức là một
tập hợp những ngƣời có các năng lực bổ trợ cho nhau (kiến thức, kỹ năng và khả
năng), cùng cam kết chịu trách nhiệm thực hiện các mục tiêu chung. Bản chất
của nhóm làm việc là sự sẻ chia, đóng góp của mỗi thành viên vào việc thực
hiện công việc chung của nhóm để đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra. Vì vậy, mục đích
của việc thành lập nhóm làm việc là để thực hiện những mục tiêu mà một cá
nhân đơn lẻ khó có thể đạt đƣợc.
Có nhiều hình thức nhóm làm việc khác nhau tuỳ theo những mục đích.
Tuy nhiên, trong bài nghiên cứu này, chúng tôi chỉ quan tâm đến làm việc nhóm
trong học tập, cụ thể là trong học tập ở bậc Đại học của sinh viên khoa kinh tế Đại học Tây Bắc.
1.1.2. Lợi ích của làm việc nhóm
Quá trình phát triển nhanh chóng của nền kinh tế cũng nhƣ công nghệ của

5


thế giới trong những thập niên trở lại đây đã phần nào cho thấy tầm quan trọng
của quá trình chuyên môn hóa, và sức mạnh của lao động tập thể. Chính vì thế
làm việc theo nhóm là một cách làm việc vô cùng hữu ích, nó góp phần năng
cao hiệu quả học tập, hiệu quả công việc mà khi đơn lẻ từng cá nhân khó có thể
làm đƣợc. Những lợi ích cụ thể khi tham gia làm việc nhóm nhƣ sau:
- Mọi thành viên trong tổ chức sẽ càng đồng lòng hƣớng tới mục tiêu và
dốc sức cho thành công chung của tập thể khi họ cùng nhau xác định và vạch ra
phƣơng pháp đạt đƣợc chúng.
- Là thành viên của một nhóm, họ có cảm giác kiểm soát đƣợc cuộc sống
của mình tốt hơn và không phải chịu đựng sự chuyên quyền của bất cứ ngƣời

Chín muồi có

Thất bại

nhóm

Sự chín muồi của

hiệu quả

Thất bại
Thất bại

Chƣa chín muồi
không hiệu quả

Hình thành Hỗn loạn Định hình Hoạt động Kết thúc
Các giai đoạn
Hình 1.1: Các giai đoạn phát triển của nhóm
(Nguồn: Theo Don Hellriegel và John W.Slocum. Organizational
behavior. Thomsom – South – Western, 2004, tr.203).
* Giai đoạn hình thành
Giai đoạn hình thành là giai đoạn nhóm đƣợc tập hợp lại. Trong giai đoạn
này, các thành viên thƣờng tập trung vào những điểm giống nhau, những điểm
khác biệt và những ấn tƣợng ban đầu để tìm ra những điểm tƣơng đồng và khác
biệt. Các thành viên hay băn khoăn liệu mình có đƣợc nhóm chấp nhận hay
không và thƣờng cƣ xử cẩn thận để đƣợc chấp nhận. Mục tiêu quan trọng của

7



Bảng 1.1: 10 tiêu chí đánh giá sự “chín muồi” của nhóm làm việc
Nhóm chƣa đạt đến

Nhóm đạt đến độ

độ “chín muồi”

“chín muồi”

Kém

Xuất sắc

Không hiệu quả

Hiệu quả

Yếu

Mạnh

Cứng nhắc

Mềm dẻo

Không đủ

Rất đầy đủ


3. Sự kết hợp chặt chẽ của
nhóm và sự trung thực của
các thành viên
4. Quy trình
5. Sử dụng các nguồn lực cá
nhân
6. Truyền thông
7. Mục tiêu

8. Quan hệ cấp bậc

9. Tham gia vào quản lý
10. Tôn trọng các ý kiến
thiểu số

(Nguồn: Schermerhorn Jr., J., Hunt, J., Osborn, R. et de Billy, C. 2006.
Comportement Humain et Organisation, Troisième Édition, Edition du
Renouveau Pédagogique Inc., tr. 250)
* Giai đoạn kết thúc
Giai đoạn này liên quan tới việc kết thúc các vai trò, hoàn thành các mục
tiêu và giảm mức độ phụ thuộc. Các thành viên của nhóm cần đƣợc tập hợp
nhanh, hoàn thành các nhiệm vụ trong khoảng thời gian ngắn nhất, sau đó lại tan
rã, để tập hợp thành các nhóm mới theo nhu cầu.
1.1.4. Tiêu chuẩn đánh giá nhóm làm việc hiệu quả
Trên thực tế, có rất nhiều cách đánh giá hiệu quả của nhóm làm việc. Tuy

9


nhiên chúng tôi chỉ nêu cách phổ biến nhất nhƣ sau:



- Chia sẻ mức độ đáp ứng: vạch ra những cơ hội phát triển mới
1.1.5. Các yếu tố tác động tới hiệu quả của nhóm làm việc

Bối
cảnh
Các mục tiêu

Quy mô

Sự
Vai trò và sự
lãnh

Hiệu

đa dạng của

đạo

quả

các thành
viên

nhóm
Sự gắn kết

Chuẩn

13-16

1. Nhu cầu về ngƣời lãnh đạo

Thấp

Vừa phải

Cao

2. Sự hƣớng dẫn của ngƣời lãnh đạo

Thấp

Vừa phải

3. Thành viên chịu sự hƣớng dẫn của

Thấp đến

ngƣời lãnh đạo

vừa phải

Cao
Cao

Thấp

Vừa phải

dàng hơn trong nhóm 13 – 16 ngƣời. Yêu cầu về ngƣời lãnh đạo trong từng quy
mô nhóm cũng khác nhau, số lƣợng thành viên càng lớn đòi hỏi vai trò của
ngƣời lãnh đạo, ngƣời trƣởng nhóm càng lớn. Quy mô nhóm mở rộng sẽ gây
khó khăn nhiều hơn cho việc thiết lập và duy trì sự gắn bó, chia sẻ giữa các
thành viên. Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào nghệ thuật lãnh đạo nhóm, ý thức của các
thành viên nhóm, cách thức vận hành nhóm và nhiệm vụ của nhóm, nhóm nhiều
thành viên có thể mang lại hiệu quả cao hơn.
12


Bên cạnh những điểm mạnh khi số lƣợng thành viên của nhóm lớn, hạn
chế gặp phải nhƣ có độ trễ để đƣợc phê duyệt các quyết định, sự phân tán trong
nhóm. Do đó trong quản lý hoạt động của nhóm số lƣợng lớn thành viên có thể
chia thành các nhóm nhỏ theo công việc hoặc theo không gian để dễ quản lý,
theo dõi hoạt động.
 Sự đa dạng của thành viên nhóm
Những sự tƣơng đồng và những điểm khác biệt giữa các thành viên và vai
trò của họ tác động nhiều đến hành vi của nhóm. Có thể chia thành 3 loại vai trò
của các thành viên trong nhóm: Vai trò liên quan đến nhiệm vụ, vai trò liên quan
đến các mối quan hệ, vai trò liên quan đến bản thân.
 Các chuẩn mực
Các chuẩn mực là các quy tắc và hình mẫu hành vi mà nhóm đã thống
nhất. Các chuẩm mực thƣờng rất cứng nhắc và mang tính bắt buộc. Các chuẩn
mực có thể đẩy mạnh hoặc kìm hãm việc đạt đƣợc mục tiêu của nhóm.
 Sự gắn kết giữa các thành viên trong nhóm
Sự gắn kết là sức mạnh từ sự mong muốn của các thành viên để duy trì
một nhóm và sự gắn bó của họ đối với nhóm. Sự gắn kết này chịu tác động của
mức độ tƣơng thích giữa mục tiêu cá nhân và mục tiêu nhóm.
 Sự lãnh đạo của trƣởng nhóm
Lãnh đạo nhóm có tầm ảnh hƣởng gần nhƣ đến tất cả các khía cạnh của cơ

hơn, sáng tạo hơn và phong phú hơn, nâng cao khả năng làm việc của từng cá
nhân, phát huy tối đa ƣu thế của mỗi ngƣời. Với quan điểm dạy học lấy ngƣời
học làm trung tâm: phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của ngƣời học
nghĩa là phải thay đổi vai trò của ngƣời thầy và cách học của sinh viên.
Nếu trƣớc kia, vai trò chính của thầy là truyền đạt kiến thức còn trò là
ngƣời tiếp thu kiến thức chủyếu từ thầy một cách thụ động, thìngày nay vai trò
chủyếu của thầy là tổ chức, hƣớng dẫn sinh viên học, ngƣời học phải là
chủthểtựgiác tích cực, chủ động đểchiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng.
Chính ngƣời học phải tự thể hiện mình và hợp tác với bạn, học từ bạn và xã hội
hóa việc học của mình. Ngày này, dạy học quan trọng không phải là truyền đạt
cho sinh viên bao nhiêu kiến thức, mà là trang bị cho sinh viên khả năng tự thu

14


nhận kiến thức, hình thành cho họ các kỹ năng thực hành, tƣ duy phê phán và
sáng tạo, năng lực tự giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc
nhóm Vì thế, dạy học phải thông qua các tổ chức hoạt động của ngƣời học. Hơn
nữa, trong học tập, không phải mọi tri thức kỹ năng thái độ đều đƣợc hình thành
bằng con đƣờng hoạt động thuần túy cá nhân.
Lớp học là môi trƣờng giao tiếp giữa thầy – trò, trò – trò tạo nên mối
quan hệhợp tác giữa các cá nhân trên con đƣờng đi tới chân lý. Hoạt động học
tập đƣợc tiến hành theo nhóm sẽ làm cho từng thành viên quen dần với sự phân
công hợp tác trong lao động xã hội, tính cách của mỗi cá nhân đƣợc bộc lộ, đƣợc
uốn nắn; phát triển tình bạn, ý thức kỷ luật, tinh thần tƣơng trợ, ý thức cộng
đồng nhờ đó mà hiệu quả học tập sẽ tăng lên, bài học vận dụng đƣợc vốn hiểu
biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và của cả lớp. Hiệu quả của “hoạt động
nhóm trong học tập” là không thể phủ nhận, nhƣng không phải sinh viên nào
cũng đạt kết quả cao khi học và làm việc theo nhóm, thậm chí ít hiệu quả hơn so
với làm việc cá nhân. Vì chất lƣợng hoạt động nhóm còn phụ thuộc bởi nhiều

là truyền báo cho ngƣời khác những tin tức, tài liệu liên hệ đến họ trong tổ chức
nhóm
Nhiều ngƣời nghĩ rằng muốn truyền thông tốt phải có “thuật ăn nói”,
nhƣng nếu chỉ nói mà không biết “nghe” thì chỉ thành công nửa vời hay thậm
chí không thành công vì “truyền thông là quá trình hai chiều: truyền và nhận”.
Sẽ thiếu sót nếu nghĩ truyền thông là hoạt động một chiều (từ ngƣời truyền đến
ngƣời nhận tin) mà phải hiểu đây là hoạt động hai chiều (chiều phản hồi trở lại
từ phía ngƣời nhận).
Đối với ngƣời nhận tin, để phản hồi chính xác điều quan trọng là phải biết
lắng nghe để hiểu đƣợc mục đích nội dung của thông tin truyền đến. Việc tiếp
nhận thông tin một cách chính xác đầy đủ là điều kiện quyết định để thực hiện
tốt thông tin đó. Ngƣợc lại, khi tiếp nhận các thông tin phản hồi từ phía ngƣời
nhận, thì “ngƣời truyền” lúc này cũng cần phải biết lắng nghe, ghi nhận, tránh
thái độ chỉ trích ngắt lời.
Lắng nghe chính là chìa khóa của truyền thông khi tham gia hoạt động
nhóm. Biết lắng nghe, nghĩa là chú tâm vào ý kiến của các thành viên trong
nhóm, chúng ta mới hiểu rõ tại sao và do đâu có những quan điểm khác biệt

16


cũng nhƣ những hạn chế, qua đó chúng ta mới có thể đóng góp ý kiến xây dựng
để các ý kiến trong nhóm đƣợc hoàn thiện hơn. Lắng nghe cũng giúp ta thu thập
đƣợc nhiều thông tin hơn, là cơ sở để ra quyết định và giải quyết vấn đề của
nhóm một cách khoa học, khách quan. Thực tế cho thấy, có nhiều vấn đề, nhiều
mâu thuẫn của nhóm không giải quyết đƣợc chỉ vì các thành viên trong nhóm
không chịu lắng nghe nhau. Bằng sự cởi mở của mình và biết cách khuyến khích
ngƣời khác nói, chúng ta sẽ phát hiện ra những nguyên nhân gây mâu thuẫn và
cùng nhau đƣa ra cách giải quyết. Lắng nghe còn giúp các thành viên trong
nhóm hiểu nhau hơn, giúp việc đƣa ra quyết định trở nên dễ dàng, nhanh chóng;