BQ GIAO Dl)C VA DAO TAO

.

.

TRUONG DAI HOC MO THANH PHO HO CHI MINH

PH~M

,

-

DUY QUANG

?

"

x.

"

"""

TAC DONG CUA CHI TIEU CONG DEN TANG
TRUONG KINH TE TAI
cAc DIA
PHUONG ciJA
•
Hf> Chi Minh, nam 2014

Ph~m

Duy Quang


LffiCAMON
Tru6c tien, toi xin cam cm Hinh d~o Ban Quan ly d\f

an huy~n Dfiu Ti~ng, tinh

Binh Ducmg da t~o di€u ki~n cho toi duqc tham gia h9c chuong trinh th~c sy t~i
Trubng D~i h9c Ma Thanh phfi H6 Chi Minh.
Xin chan thanh cam on TS. Le Van Chem da truy€n d~t cho toi nhi€u ki~n thuc
va hu6ng dfin khoa h9c cua lu~ van. Thfiy da t~n tinh hu6ng dfin, dinh hu6ng va t~o
di€u ki~n thu~n lqi cho toi trong thai gian qua d~ toi hoan thanh t6t lu~n van nay.

v6i nhi€u kh6 khan, thu thach. Cac nha ho~ch dinh chinh sach da su d\lng linh ho~t
chinh sach tai kh6a - ti€n t~ nhAm d~t m\lc tieu chung v~ tang tru6ng kinh t€. Trong
d6, vi~c can dbi va SU d1,1ng hi€u qua ngu6n chi tieu cong l~i cang quan trQng hon, bai
cac ngubn vbn khac nhu ngubn vbn dAu tu trvc ti€p nu6c ngoai, dfiu tu tu nhan g~p rAt
nhi€u kh6 khan.
Nghien c(ru nay d~ c~p d€n vAn d€ xac dinh mbi quan h~ tac d()ng gifra chi tieu
cong va tang tru6ng kinh t€ ~i cac dia phuong cua Vi~t Nam. Thong qua d6, danh gia
muc d9 tac d{mg cua m()t sb thanh phfrn trong chi tieu cong d€n tang tru6ng kinh t€
cua dia phuong, tir d6 dua ra nhfrng k€t lu~n va khuy€n nghi lien quan.
Nghien cuu chinh thuc duqc thgc hi~n bAng phuong phap nghien c(ru dinh luqng,
tren CCY SCT mo hinh nghien Clru dUQ'C xay dgng, d€ luqng h6a tac d(}ng cua cac thanh
phfrn trong chi tieu cong d€n tang tru6ng kinh t€ t~i 63 tinh thanh cua Vi~t Nam, d€ tai

SU d1,1ng phfin m€m Excel, Stata 11 d€ tinh toan cac bai toan v~ thbng ke mo ta va phan
tich hbi quy dfr li~u bang. Cac bi€n su d1,lng trong mo hinh: Bi€n ph\l thuc)c la LnGDP:
(tdng san ph~m qubc n()i theo gia so sanh 2010); Cac bi€n d()c l~p, LnCDTit (Chi dfru
tu phat tri€n cAp tinh cua dia phuong i nam t ); LnCTXit (chi thu
khoan each gifra cac vung mi€n. Cubi cung la hen ce;tnh vi~c phb c~p giao dl,lc trung
h9c ca su, cAn phai t~p trung ddu tu vao ngubn nhan l\IC chdt lm;mg cao, lanh ngh€
dam bao nhu cAu cua cac doanh nghi~p. Ddu tu theo nhu cAu, theo don d~t hang tir
phia doanh nghi~p thong qua S\I lien k€t gifra nha tru0ng va doanh nghi~p.

iv


MVCLVC
'
LOI
CAM BOAN ........................................................................................................... i

.,

'

LOI CAM ON" ................................................................................................................ ii
,

"'

TOM TAT .... ~ ............................................................................................................... iii
MVCLVC ...................................................................................................................... v

.

'

'
t s6 Iy thuy€t lien quan d€n tang tru6ng kinh t€: ........................................... 13
2.3 .1. Ly thuy€t cua Keynes v€ tang tru6ng kinh t€ ............................................. 14
2.3.2. Ly thuy€t tang tru&ng n(>i sinh ................................................................... 15
" va' t¥ang truN...g
2 .3 .3 . Ly' thuye:..t ch"i t""
t s6 mo hinh chi tieu cong tac d(>ng t&i tang tru&ng kinh t€ .......................... 22
2.4.1. Mo hinh cua Robert Barro (1990) .............................................................. 22
2.4.2. Mo hinh cua Devarajan, Swaroop, va Zou (1996) ..................................... 23
v


2.4.3. Mo hinh cua Davoodi va Zou (1998) ......................................................... 24
2.5. Cac nhan t6 anh hmmg den tang tru6ng kinh te ................................................. 24
2.6. M{>t s6 nghien cfru tru&c ..................................................................................... 27
2.6.1. Nghien cfru a nu&c ngoai ........................................................................... 27
2.6.2. Nghien cfru trong nu&c ............................................................................... 28

CHUONG 3. TONG QUAN v:t PHAN cAP NGAN sAcH vA CHI TIEU

.,
- NJ\M ..........•.••••••.......•••••••.......•.••...•..•....••..•....•••... 34
CC>N
J.4. Quy mo chi tieu cong cac vimg cua Vi~t Nam nam 2009-2013 ........................ .43

CHUONG 4. PHUONG PHAP NGHIEN CUu VA KET QUA PHAN TiCH
BJNH LUQN"G ............................................................................................................ 50
4.1. Phucmg phap nghien cfru va phan tich dfr

li~u

................................................... 50

4.1.1. Mo hinh tac d{>ng c6 dinh (FEM) ............................................................... 51.
4.1.2. Mo hinh tac d{>ng ngdu nhien - REM ......................................................... 51
4.2. Mo hinh nghien cfru thgc nghi~m ....................................................................... 53
4.3. Ket qua nghien cfru djnh lugng ........................................................................... 57
4.3.1. Mo ta cac bien trong mo hinh ..................................................................... 57
4.3.2. Tucmg quan gifra cac bien trong mo hinh ................................................... 57
4.3.3 Ki~m tra hi~n tugng da c{>ng tuyen ............................................................. 58
4.4 Ket qua hbi quy ................................................................................................... 59
4.4.1. Mo hinh cac nhan t6 tac d{>ng c6 dinh (Fixed Effects Model - FEM) ....... 59
4.4.1. Mo hinh cac nhan t6 tac d{>ng ngdu nhien (Random Effects Model - REM)
....................................................................................................................................... 59

CHUONG s. KET LU~ vA KIEN NGHJ ............................................................. 65
5.1. Ket qua nghien cfru ............................................................................................. 65
5.2. Cac ki€n nghi v€ chinh sach ............................................................................... 67
- g h ~n ch:..e c ua
· d~e t'at· va' hucm'g ma• ro". ng cua
· d~e ta'·1. •••••.....••..••••••....••••••••••.. 68
5.3 . Nhun
'

Bi~u db 3.9. Chi b6 sung ngan sach cdp huy~n cua cac tinh thanh so v&i binh quan cua .

ca nu&c giai do~n 2009-2013 ........................................................................................... 48

vii


DANH MVC BANG

Bang 3.1. T6ng hqp s6 Ii~u thu chi ngan sach giai do~ 2006-2012 ................................ 41
Bang 3.2. Cac tinh (thanh) c6 t6c d9 tang truang Trung binh nhanh nh~t ca nucrc giai
do~n

2009-2013 ................................................................................................................ 47

Bang 4.1. Bang thfing ke cac bi€n trong mo hinh ............................................................ 56
Bang 4.2. Mo ta thfing ke cac bi€n trong mo hinh ........................................................... 57
Bang 4.3. Mire dQ tuong quan gifra cac bi€n trong mo hinh ............................................. 57
Bang 4.4. K€t qua ki€m tra hi~n tuqng da c9ng tuy€n ..................................................... 58
Bang 4.5. K€t qua ucrc luqng mo hinh cac nhan tfi tac dQng cfi djnh ............................... 59
Bang 4.6. K€t qua u&c luqng cac nhan t6 tac dQng ngftu nhien ....................................... 59
Bang 4. 7. K€t qua ki€m dinh Hausman ............................................................................ 60

viii


DANH MVC TU VIET TAT
"'

'

Ngan sach nha nu&c

FEM

Mo hinh tac d{mg c6 dinh

REM

Mo hinh tac d{mg ng~u nhien

VKTTD

Vung kinh t€ trQng di€rn

BTC

B9 tai chinh

TCTK

Tbng C\lc th6ng ke

ccs

Cac c{>ng sg

Vi~t

Nam



Ben c~h do, nghien cffil v€ vai tro cl.la phan cftp tai khoa t6i S\f phat tri~n cua
dia phuang Stigler (1957) nh~n xet: "m9t chinh phu ho~t d()ng t6t nhftt khi n6

(y

gAn

dan". Trong m9t cu6n sach nbi ti€ng v€ phan cftp Oates (1972) cho rAng: "Hang h6a
cong nen do cfrp chinh quy€n d~i di~n t6t nhfrt cho vimg/dja phuang hu6ng lqi cung
cfrp". Phan cfrp quan ly ngan sach khong nhfrng t~o ra ngubn l\fc tai chinh mang tinh
d()c l~p tuang d6i d~ m6i cftp chinh quy€n chu d()ng th\fc hi~n cac chuc nang nhi~m V\l
CUa minh, ma con la d(}ng l\l'C khuy€n khich mfii d.p chinh quyc3n Va dan CU CY dja
phuang tich c\fc khai thac cac ti€m nang cua minh d~ phat tri~n dia phuang. Ben c~nh
d6, vi~c phan b6 cac thanh phAn trong chi tieu cong sao cho phu hgp v6i tirng giai


do~n phat tri~n, cfing nhu phu hqp v6i d~c di~m cua tirng dja phucmg dang duqc cac

nha ho~ch dinh chinh sach quan tam. M6i m()t dja phucmg, luon tim m()t bai toan t6i
uu nhftt trong vi~c sir d\lng ngan sach h~n h~p cua dja phucmg minh, nhim khai thong
m9i d()ng l\fc trong xa h()i m()t each hi~u qua nhftt trong vi~c phat tri~n kinh t~.
Chi tieu cong hi~n nay cua Vi~t Nam dang duqc nhi~u nha nghien c(ru danh gia
l~i du&i nhi~u g6c d() nhu vftn d~ phan b6 chi tieu trong cac nganh, S\f phan cftp m~nh

t&i cac dia phucmg, mire dong g6p chi dAu tu xay d\fllg

CCY

ban va chi thuang xuyen



3. C6 sµ khac bi~t giua chi tieu tir ngan sach cftp tinh va ngan sach phan cAp tir
cftp tinh xu6ng cftp huy~n tm tang tnr6ng kinh t€?
1.4. BAi ttrqng va ph~m vi nghien ct'fu
1.4.1. Dai tir(fflg nghien cfru

D6i tuqng nghien c(ru la 3 thanh phfin trong chi tieu cong bao gfJm: Chi dfiu tu
phat tri€n, chi thuang xuyen va chi b6 sung ngan sach cftp huy~n t~i cac tinh (thanh
ph6 trgc thm)c trung mmg) tac d chua th~t S\I chinh xac, con
nhi~u y€u t6 khac tac d
phan

lo~i

va vai tro ciia chi tieu cong, tren C
..

cdu hl:l !Ang kinh

te xa h{)i duqc phan cdp; dAu tu va h6 trq v6n cho cac doanh nghi~p

nha µu6c, g6p v6n cA phAn, lien doanh vao cac doanh nghi~p; chi cho quy h6 trq dAu
tu qu6c gia va cac quy h6 trq phat tri€n d6i v6i cac d\f an phat tri€n kinh t€; chi d\l' tf\l

nhanu6c;
- Chi thuemg xuyen
- Chi tra nq g6c va Iai ti€n vay
- Chi bA sung quy d\l' trfr tai chinh
- Chi bA sung cho ngan sach cdp du6i
Tuy nhien, vi~c phan djnh nhi~m V\l chi C\l th€ han cho cac cdp chinh quy€n dja
phucmg phai phu hqp v6i phan dp quan ly kinh
phucmg va phu hqp v6i d~c di€m kinh

te -xa h{)i, qu6c phong an ninh & dja

te, dja ly dan cu cua tirng vilng va trinh d{) nang

lgc cua d{)i ngfi can b{), dam bao tinh hi~u qua.
Trong cac khoan chi tren, tac gia sir d\lng Chi dAu tu xay d\l'Ilg cac cong trinh
k~t du hl:l !Ang kinh

te xa h{)i; chi thucmg xuyen va chi bA sung ngan sach cdp du6i C\l

th€ la ngan sach cdp tinh bd sung cho ngan sach cdp huy~n.


an vao khai thac sfr

dl,lng.
Nhin chung chi ddu tu dugc t?p trung vao cac nganh san xuAt theo cac dl,I an
phat tri~n kinh t€. Tuy nhien, chi ddu tu cfing cdn phai dam bao S\I can d6i v&i cac
nganh khong san xuAt v?t chAt thong qua cac d\I an phat tri€n van hoa, xa h9i dugc
ho~ch dinh. Chi ddu tu xay d\Illg ca ban c6 tdm quan trt b(> ph~ xac dinh cho cac nhu cdu quan ly
kinh t€ xa h(>i chung cua nha nm.Jc. B~ng cac khoan chi thu
chuc nang kinh t€ chu y€u cua nha nu&c co th€ chia lam ba lo~i, g6m: An djnh, phan
b& va phan ph6i. Musgrave d~ c~p t&i S\f phan cong lao d(>ng quan ly d€ th\IC hi~n d6i
v&i cac chuc nang nay. Chuc nang An dinh kinh t€ cdn dugc giao cho cac nha kinh t~
vi mo, chuc nang phan bA giao cho cac nha kinh t~ vi mo, con chuc nang phan ph6i
giao cho nhfrng nha kinh t~ hQc phuc lgi. Tuy nhien, Musgrave m&i chi ra chuc nang
kinh t~ ctla nha nu&c n6i chung va cau hoi d~t ra la: "Lam th~ nao d€ vi~c phan chia
10


trach nhi~m th\fc hi~n cac chuc nang kinh t€ gifra cac cdp chinh quyen d~t den S\f t6i

uu", duqc th€ hi~n C\l th€ nhu sau:
- Phan

ha nguAn l\fc: Cac khoan chi phi d€ chinh phu th\fc hi~n cac chinh sach

nh&m di€u ti€t thj truOng Va kh~c ph\IC cac khuy€t t~t CUa n6.

- Phan ph3i l~i thu nhip Th€ hi~n trong vi~c chinh phu thu thu€ va thong qua
chi tieu nhu la khoan hoan tra thu€ gian ti€p cho nguai dan.

- On djnh boa n~n kinh t~: C~t giam chi tieu cong trong thai ky n€n kinh t€
l~m phat cao, tang chi tieu cong trong thai k)' suy thoai se giup An djnh kinh t€ vi mo.

Tom l~i: C6 th€ thdy chi tieu cong c6 hai each g9i khac nfra la chi ngan sach va
chi tieu cong c
si.r tang len trong tfing sful phAm qu6c n
2.3. Mqt

sa ly thuy~t lien quan d~n tang trmmg kinh t~:

Trong nhiing th~p nien gdn day, n€n kinh t€ the gioi va khu V\l'C co nhi€u bien
dc)ng va d~t t6c d() phat trien kinh t€ nhanh ch6ng, cac nghien ciru cua kinh t€ h9c va
kinh

te phat tri~n d€u co xu hu&ng tim hi~u v€ qua trinh tang tru6ng, ben c~nh cac

nhan t6 truy€n th6ng nhu v6n, lao d()ng. Cac ly thuy€t, chu y nhi€u hem vao vai tro cua
cong ngh~ va S\f tich luy cac yeu t6 san xudt. Ngay tir the ky 17 d€n th€ kY 20, cac nha
kinh t€ h9c nhu Adam Smith, David Ricardo, Karl Marx, J.M.Keynes, Solow, Harrod Domar ... d€u hu&ng S\f chu y vao tang tru6ng kinh t€ va vai tro cua tang tru6ng kinh
t€. Cac nghien ciru t~p trung phan tich hi~u qua kinh
lgc khan hi€m cho truoc. Nhi€u ly thuyet kinh

te va sg phan bf> t6i uu cac ngu6n

te c6 tdm anh hu6ng sau r()ng tren
13


ph~m vi toan cftu va lien quan tai d€ tai tac dc)ng cua chi tieu cong tai tang tru&ng kinh

t€ bao g6m:
2.3.1. Ly thuyit cua Keynes vi tiing truii'ng kinh ti

Theo Keynes (1936, trich bm Phan Huy Bubng 2010), ti€n cong c6 tinh c\rng
nh~c. Mfrc ti€n cong duqc thoa thu~n gifra chu va thq la ti€n cong danh nghia chfr


cho khung hoang them trftm tr9ng. Khi kinh t€ suy thoai, chinh phu nen ddy m~nh chi
tieu nhAm tang t6ng cftu nhu mc)t chinh sach ch6ng suy thoai. Do v~y, chinh phu nen
su d\lng cac chinh sach ch6ng chu k)r, chfr dung trong mong vao sg t\l di€u chinh cua
thi truang. f)~ ch6ng suy thoai va thAt nghi~p, ong d€ ra giai phap la tang mfrc cftu, vi
t6ng cftu tang iinh hu&ng d€n t6ng cung se lam giam suy thoai va thdt nghi~p. Cach
lam tang t6ng cftu la cftn c6 sg can thi~p cua nha nu6c bAng each su d\lng cong C\l tai
14


kh6a la chu y€u (thu€, chi ngan sach). Theo J.M. Keynes, phAn chi cua chinh phu la
cong C\l chinh y€u b