Nhà văn Lê Minh Khuê với “Những ngôi sao xa xôi”
Posted by YÊN KHƯƠNG on September 7, 2008
“Tôi đã chứng kiến cuộc sống của những cô gái thanh niên xung phong trong thời chống
Mỹ - nhà văn Lê Minh Khuê tâm sự về truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của mình
(được đưa vào SGK lớp 9, và có tên trong tuyển tập “The art of the short story” (Nghệ
thuật truyện ngắn thế giới)- Những ngày ấy tôi thấy nhớ Hà Nội vô cùng và tất cả đã được
gửi gắm vào trong tác phẩm”
* Viết bằng kỷ niệm, kí ức và tình yêu Hà nội.
Đây là một truyện ngắn rất khó có thể tóm tắt. Ba nữ TNXP làm thành một tổ trinh sát mặt
đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn. Nhiệm vụ của họ là quan sát địch
ném bom, đo khối lượng đất đá phải san lấp, đánh dấu các trái bom cho nổ…
Công việc của họ hết sức nguy hiểm. Họ phải đối mặt với thần chết trong khi phá bom…
Nhưng cuộc sống của họ vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút
thanh thản, mơ mộng…
“Những ngôi Sao xa xôi” là một trong những tác phẩm đầu tiên trong sự nghệp cầm bút
của nhà văn Lê Minh Khuê. Bà kể lại: “Ngày đó tôi là phóng viên báo Tiền Phong, đã từng
đi đến rất nhiều các chiến trường để viết báo. Năm 1971 tôi cùng một binh chủng làm
đường đến đèo Côlanhip và đã ở lại một đêm trong một hang đá cùng một tiểu đội công
binh.
Họ cũng là những người trẻ, hầu hết là học sinh trung học, những sinh viên… đi tham gia
kháng chiến. Sống cùng nhau, cùng tuổi, cùng lý tưởng như nhau trong một hoàn cảnh vô
cùng ác liệt nên dễ dàng hiểu và chia sẻ cho nhau. Trong tâm hồn những cô gái thanh niên
xung phong, quê nhà bao giờ cũng hiện lên kỳ diệu. Và bởi vẻ đẹp kỳ diệu đó mà họ sẵn
sàng hy sinh. Đó cũng chính là ý tưởng lớn nhất mà tôi muốn gửi gắm qua truyện ngắn
này”.
Tôi không sinh ra và lớn lên ở Hà Nội nhưng thời còn nhỏ, hè nào tôi cũng ra Hà Nội vì họ
hàng ở ngoài này nhiều. Khi lớn lên tôi làm việc tại Hà Nội. Vào những ngày cuối tuần tôi
thường cùng bạn bè cùng lứa trong đó có cả Lưu Quang Vũ đạp xe đi dọc các con đường,
những phố phường Hà Nội…Rồi đến khi vào chiến trường, dù trong hoàn cảnh ác liệt
nhưng những cảnh núi rừng Trường Sơn tuyệt đẹp cũng không khỏi khiến người ta xao
xuyến. Những cây cổ thụ cao vút dễ làm người ta liên tưởng đến những rừng bạch dương

Có một điều khá lạ lùng mà chính tôi đã cảm nhận trong thời gian tôi ở chiến trường. Đó là
giữa bom đạn như vậy, giữa rừng núi bạt ngàn như vậy, con người lại cảm thấy rất được tự
do. Sau này khi đi thực tế, gặp gỡ các cô gái thanh niên xung phong tôi mới hiểu ra rằng
khi con người được lao động, được sống và được huy sinh cho cái lý tưởng lớn lao trong
tâm hồn mình thì con người đó sẽ cảm thấy rất tự do, vui vẻ. Nhân vật trong câu chuyện
quả thật rất thảnh thơi và vô tư lự nữa. Họ có lý tưởng bảo vệ cuộc sống bình yên của đất
nước và đang hàng ngày hàng giờ thực hiện lý tưởng đó. Thế cho nên trong những giây
phút nghỉ ngơi, họ sống hoàn toàn thoả mái. Bom đạn không thể làm nguôi đi niềm vui
sống trong tâm hồn họ”.
Tác phẩm này được in lần đầu tiên trong tạp chí “Tác phẩm mới” và cả trong tuyển tập
“The art of the short story” (Nghệ thuật truyện ngắn thế giới). Sau này, tôi rất vui khi biết
tác phẩm này được đưa vào giảng dạy trong SGK lớp 9.
Tôi cũng mong những thế hệ trẻ giờ đây sẽ hiểu được phần nào cuộc sống của một thế trẻ
trong chiến tranh. Cho dù các bạn không phải trải qua những tháng ngày như thế, thậm chí
cả những thầy cô giáo giảng dạy về những tác phẩm chiến tranh cũng không có cuộc sống
trải nghiệm.
Những quả thực, điều đó là rất khó. Bởi lẽ có sống mới thực hiểu được tất cả những gì mà
những người lính, những cô gái thanh niên xung phong đã trải qua. Cũng chỉ có thế mới
hiểu hết được giá trị thực sự của cuốc sống này. Và như đã nói ban đầu, tôi hạnh phúc vì
được sống trong thời đại ấy…”
Yên Khương