Lê Minh Khuê - Ngôi sao trong mắt tôi
Nguyễn Đức Huệ ( 4/1/2010 9:25:14 PM )
Lâu lắm mới gặp Lê Minh Khuê.
Chị đến văn phòng Hội Nhà văn có việc
gì đó, tiện thể tạt qua chỗ chúng tôi vào
giữa giờ tác nghiệp. Nhà văn Hà Đình
Cẩn đang kể chuyện hồi đi chiến đấu ở
biên giới Việt - Lào cho Văn Chinh,
Đặng Ái, hai đồng nghiệp đồng thời là
đồng môn của anh ở khóa II Trường
Viết văn Nguyễn Du, để chuẩn bị bài
vở về Hội nghị văn học ba nước Đông
Dương. Đang say sưa thì trông thấy
chị, anh Cẩn vội đứng lên, xuýt xoa
luôn miệng:
- Chà chà, rồng đến nhà tôm
rồng đến nhà tôm! Sao hôm nay mình
lại hên thế nhỉ?
Căn phòng nhộn hẳn lên. Văn
Chinh hỉ hả tôi tôi mình mình, như thể
Lê Minh Khuê là “bồ” của chàng ta vậy.
Đặng Ái, vốn cùng quê Thanh Hóa với Khuê, từ tốn “tay nâng máy ảnh ngang mày”, chụp cho chị liền
mấy kiểu. Thấy vậy, Hà Đình Cẩn cũng tức khí lôi máy ảnh của mình ra, kéo Lê Minh Khuê đến bên cửa
sổ, chụp nhoáng nhoàng một chập. Người ta không muốn cười cũng bắt phải cười. Lúc cười thật thì lại
cất máy đi, không chụp nữa.
Nhìn cảnh đó, tôi chợt nảy ra một ý, bèn mở Web ra, gõ liên tằng.
Cái tên Lê Minh Khuê khiến người ta nghĩ đến một ngôi sao. Không phải “ngôi sao xa xôi” mà là
ngôi sao sớm, hay còn gọi là sao Mai, một ngôi sao bất ngờ xuất hiện trong ánh lê minh của buổi hừng
đông, lung linh như một viên ngọc gắn trên đỉnh tháp vô hình. Ở nó toát ra một cái gì đó thật tinh khôi,
trong trẻo và rạng rỡ, như một sinh linh mới ra đời. Sự xuất hiện của nó làm cả bầu trời xao động, một cái
gì đó như là một thần lực tỏa ra sáng láng

xem đó là những tác phẩm mẫu mực về truyện ngắn. Cố nhiên mình đã học các cụ Nam Cao,
Kim Lân, Nguyễn Thành Long Nhưng học thày không tày học bạn. Mình học Lê Minh Khuê
không chỉ ở cái tài “dụng bút như ý” mà còn ở chỗ chị không dựa theo một sự “hướng đạo” nào,
một tiêu chí nào, chỉ có một tiêu chí duy nhất là viết cái gì mình thích, thế thôi. Chính vì đọc và
học cách viết của Lê Minh Khuê mà sau cái truyện “Độ lún” được giải Ba báo Văn Nghệ, mình
đã đi gần đến cái thật hơn, gần như chạm được đến cái lõi của cuộc đời để có được những tác
phẩm hay hơn, nhuần nhị hơn. Mà không chỉ riêng mình, hầu hết bạn viết và bạn đọc trong cả
nước, đặc biệt ở Quảng Ninh, nơi mình từng gắn bó nhiều năm, đều thích truyện của nữ tác giả
này. Những cây bút truyện ngắn danh tiếng ở vùng than như Lý Biên Cương, Tô Ngọc Hiến
từng đoạt giải nhất nhì báo Văn Nghệ, nhìn ai cũng dưới tầm mình nhưng hễ nhắc đến Lê Minh
Khuê là sợ.
Ấy là nói về thời trẻ, còn bây giờ chị đã vượt lên xa lắm.
Có một điều lạ là đọc của những anh em khác mình cũng
thích nhưng không thấy phấn khích như đọc truyện ngắn của Khuê,
nó như có ma lực, không chỉ hút mình vào từng câu chữ mà còn
thôi thúc mình viết nữa. Thật tình đến bây giờ mình vẫn không lý
giải được vì sao.
- Hôm nọ ở cạnh nhà tôi có một ông tự nhiên bị ghẻ đầy
người, lại còn sốt rét nữa chứ. - Chị Khuê nói - Hỏi ngày xưa có đi
chiến trường không, ông ấy bảo không. Không biết vì sao lại bị mắc
chứng bệnh của người từng ở chiến trường như vậy?
- Thì ngày xưa không bị nên bây giờ mới bị. - Anh Cẩn nói -
Thế mới công bằng chứ!
Lại một trận cười. Tôi cũng cười rung cả người lên, đến nỗi
không sao gõ bàn phím được. Chỉ mỗi chuyên đề “ngứa ghẻ” mà
hai người khai triển phong phú thế. Nhìn chị Khuê và anh Cẩn say
sưa ôn lại những kỷ niệm chiến trường, thấy họ thật đáng yêu. Mà
nào chuyện có gì đâu, toàn những thứ linh tinh trong sinh hoạt hàng
ngày trên các điểm đóng quân, những vắt với đỉa, rau tàu bay, rồi
bướm bay lèn đá chẳng thấy kể đánh nhau gì cả, thế mà vẫn rất

điếu đóm ấy mà.
- Đừng có nghe mồm nó - Văn Chinh sừng sộ chen vào - Nó đang giữ một mục rất quan trọng đấy.
- Mục gì?
- Mục “Nhà văn ta đang làm gì”, chuyên viết về các nhà văn. Tôi đang định bảo hắn viết về bà đấy!
Bà cho hắn địa chỉ đi, nay mai hắn sẽ đến tỉ tê trò chuyện với bà, sau đó
- Thôi, thôi Phỏng vấn tôi ngại lắm.
- Chị đừng ngại. - Tôi nói - Tôi sẽ không phỏng vấn đâu. Cũng không quấy quả chị nhiều. Thực ra
chị đã ở trong lòng tôi từ lâu rồi, viết lúc nào xong lúc ấy thôi.
Đôi mắt Lê Minh Khuê lại nheo cười. Quả là một đôi mắt đẹp, hồn hậu, chân thành, thân thiện. Ở
đâu và bao giờ cũng thế, với ai cũng thế. Quen biết nhau đã mấy chục năm, đến giờ gặp lại, tôi thấy
dường như chị không thay đổi chút nào, mặc dù chị vừa được trao vương miện cao quí: Giải thưởng văn
học quốc tế Byeong-ju Lee với sự đánh giá hết sức trân trọng và chuẩn xác của Hội đồng giám khảo:
“Là một nhà văn nữ hàng đầu, Lê Minh Khuê ban đầu được biết đến bằng những tác phẩm viết về
các cô gái tham chiến trong cuộc chiến tranh giữ nước. Tác phẩm thời hậu chiến của bà quan
tâm đến hậu quả chiến tranh đối với đất nước mình, những vấn đề sau khi thống nhất đất nước,
sự nghèo đói và tình trạng xói mòn văn hoá và tinh thần khi đất nước chuyển sang một xã hội
tiêu thụ. Những vấn đề này được thể hiện bằng một văn phong đẹp, chua xót và trang nghiêm”.
Đây là sự tưởng thưởng lớn mà Lê Minh Khuê xứng đáng được vinh danh. Nhưng hình như chị không
mấy hãnh diện về điều đó. Được là mừng, không thì cũng chẳng sao. Đó hoàn toàn không phải sự khiêm
tốn giả vờ mà tôi cảm thấy hình như đối với chị, văn chương không phải là mục đích tiến thân, nó chỉ là
cái mình yêu thích, là một phương tiện để gửi gắm những gì mình thâu nhận trong cuộc đời này, trong
cái thực tại này, để trước hết là giải tỏa những bức xúc cho chính bản thân mình, cho những người thân
của mình. Đúng như chị từng tâm sự: “Tôi không mấy tin vào sức mạnh của văn học. Nhà văn thường
viết cho những điều của bản thân mình, muốn nói ra một cái gì mà mình không thể nói ở những lĩnh vực
khác Tôi chỉ nghĩ, hãy tái tạo được đời sống của những người thân thiết. Những người cao tuổi, sống
trong gia đình mình chẳng hạn, một thế giới giàu có, trải qua bao nhiêu thời cuộc vẫn giữ được tâm hồn
trong sáng lành mạnh. Hay những mối quan hệ, qua bao sóng gió vẫn giữ được sự tốt đẹp. Mình tin ở
những mối quan hệ đời thường, cha mẹ, con cái hay một nhóm bạn thân ”.
Lê Minh Khuê là thế. Một nhà văn tài năng nhưng lại đang phấn đấu trở thành một người bình
thường, để mọi sự đến với mình đều được bình thường hóa. Có lẽ đây mới là mục đích mà chị luôn