VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THỊ MINH GIANG

PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH Ở ẤN ĐỘ
VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THỊ MINH GIANG

PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH Ở ẤN ĐỘ
VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 8.31.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. NGUYỄN XUÂN DŨNG


Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH ......... 5
1.1. Một số khái niệm về kinh tế xanh và phát triển bền vững ......................... 5
1.2. Nội dung về phát triển kinh tế xanh ......................................................... 12
1.3. Tính cần thiết của kinh tế xanh ................................................................ 14
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế xanh................................... 18
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH CỦA ẤN
ĐỘ ........................................................................................................... 21
2.1. Khái quát về Ấn Độ.................................................................................. 21
2.2. Thực trạng phát triển kinh tế xanh ở Ấn Độ ............................................ 28
2.3. Đánh giá chung ........................................................................................ 38
2.4. Dự báo triển vọng về phát triển kinh tế xanh ở Ấn Độ ............................ 43
Chƣơng 3. PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO HƢỚNG TĂNG TRƢỞNG
XANH Ở VIỆT NAM VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ ẤN ĐỘ CÓ
THỂ VẬN DỤNG VÀO VIỆT NAM........................................................... 47
3.1. Tổng quan về phát triển kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh ở Việt Nam 47
3.2. Bài học kinh nghiệm về phát triển kinh tế xanh của Ấn Độ có thể vận
dụng vào Việt Nam ......................................................................................... 58
3.3. Một số gợi ý về phát triển kinh tế xanh tại Việt Nam trong giai đoạn mới
và điều kiện để thực hiện bài học kinh nghiệm từ Ấn Độ .............................. 62
KẾT LUẬN .................................................................................................... 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 68


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Viết tắt
ADB
ASEAN

Tiếng Việt

Foreign Direct Investment

Nhóm bảy nước kỹ nghệ tiên tiến
G7

trên thế giới (Canada, Pháp, Đức,
Ý, Nhật Bản, Anh Quốc, Hoa

Group of Seven

Kỳ)
GCI
GDP
GEI

ICOR

Chỉ số Năng lực cạnh tranh toàn
cầu
Tổng sản phẩm quốc nội
Tổ chức Sáng kiến Tăng trưởng
xanh của Liên hợp quốc
Hệ số đầu tư tăng trưởng

IMF

Quỹ tiền tệ quốc tế

NEP



Economic

Cooperation and Development

Ủy ban Tổng thống về tăng
trưởng xanh

PPP

Sức mua tương đương

Purchasing Power Parity

R&D

Nghiên cứu và phát triển

Research & Development

TFP

Năng suất tổng hợp

Total Factor Productivity

UNDP

UNEP



World Bank

WCED

Ủy ban Môi trường và Phát triển World
thế giới

Social

Commission

on

Environment and Development


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, tất cả các quốc gia trên thế giới ưu tiên hàng đầu cho phát triển
kinh tế, đặc biệt là các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Trong khi
đó, nền kinh tế phổ biến hiện nay là nền kinh tế nâu, gắn liền với khai thác và
sử dụng tài nguyên hóa thạch. Sự bùng nổ về kinh tế mang lại nhiều lợi ít
nhưng lại không bền vững do hai yếu tố môi trường và xã hội không được
quan tâm. Chính vì vậy, Chương trình môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đưa
ra mô hình kinh tế xanh (mô hình kinh tế bền vững) vừa đảm bảo phát triển
kinh tế theo chiều sâu, nâng cao chất lượng kinh tế, vừa bảo vệ môi trường
nâng cao chất lượng môi trường. Trong bối cảnh phụ thuộc lẫn nhau giữa các
quốc gia, kinh tế xanh đang là xu hướng mới mà các quốc gia trên thế giới
mong đợi.

báo, tạp chí, có thể điểm ra một số bài viết như: “Ấn Độ - Mục tiêu trở thành
cường quốc” - tài liệu tham khảo số 3, Thông tấn xã Việt Nam (2004) [26]; bài
viết “Việt Nam trong chính sách hướng Đông của Ấn Độ” của tác giả Trần
Khánh và Võ Xuân Vinh (2004), báo Nhân dân số 17.974 trang 4 [18]; bài viết
“Những thành tựu mới về tăng trưởng kinh tế Ấn Độ” của tác giả Thạch Văn
Rong (3/2004), Tạp chí Ngoại thương, số 9, trang 27 [22]; công trình khoa học
“Tăng trưởng xanh ở Ấn Độ” tác giả Nguyễn Trung Đức (2015) [12] của Viện
nghiên cứu Ấn Độ và Tây Nam Á… Tuy nhiên do giới hạn trong phạm vi một
bài báo và công trình nghiên cứu khoa học nên những bài viết đó mới đề cập
đến một hoặc một vài khía cạnh nào đó của kinh tế Ấn Độ. Ngoài ra, còn có
một số công trình nghiên cứu hệ thống về kinh tế Ấn Độ, tiêu biểu là cuốn “50
năm kinh tế Ấn Độ” của PGS.TS Đỗ Đức Định (1999), Nhà xuất bản thế giới
[10]. Nhìn chung, ở Việt Nam số lượng công trình nghiên cứu sâu về kinh tế
xanh của Ấn Độ chưa nhiều. Hơn nữa, nghiên cứu về kinh tế xanh của Ấn Độ
2


để rút kinh nghiệm cho Việt Nam thì chưa có công trình nào tiến hành thực
hiện một cách đầy đủ. Do đó, luận văn sẽ tập trung nghiên cứu về kinh nghiệm
“Phát triển kinh tế xanh ở Ấn Độ và bài học cho Việt Nam”. Đây là một đề tài
mới và không bị trùng lặp với công trình nào khác.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích chung:
Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của Ấn Độ, rút ra bài
học có thể vận dụng vào Việt Nam.
Mục đích cụ thể:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế xanh và phát triển bền vững.
- Phân tích, đánh giá thực trạng chỉ ra những điểm mạnh, hạn chế và
nguyên nhân trong quá trình phát triển kinh tế xanh của Ấn Độ.

- Ý nghĩa lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế xanh, phát triển
kinh tế xanh.
- Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế xanh ở Ấn Độ,
rút ra bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho Việt Nam tham khảo, đồng thời
dự báo về phát triển kinh tế xanh ở Ấn Độ trong giai đoạn phát triển mới.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03
chương:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về kinh tế xanh
Chƣơng 2. Thực trạng phát triển kinh tế xanh của Ấn Độ
Chƣơng 3. Phát triển kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh ở Việt Nam
và bài học kinh nghiệm từ Ấn Độ có thể vận dụng vào Việt Nam

4


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH
1.1. Một số khái niệm về kinh tế xanh và phát triển bền vững
1.1.1. Khái niệm kinh tế xanh
Khái niệm “kinh tế xanh” ra đời vào năm 2008 từ Chương trình môi
trường của Liên hợp quốc (UNEP) khởi xướng. Tại thời điểm này, thế giới
đang phải đối mặt với các khủng hoảng về khí hậu, sinh thái tự nhiên, thiếu
hụt lương thực, nước sạch và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 2009. Sau đó, các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Tổ chức Hợp tác và
Phát triển kinh tế (OECD), Liên minh Châu Âu (EU), Ngân hàng thế giới
(WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF)..., và nhiều diễn đàn quốc tế đã hướng đến
bàn và thảo luận về chủ đề kinh tế xanh, coi đây là một trong những giải pháp
khắc phục suy thoái đang gặp phải [3].
Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) định nghĩa “kinh tế
xanh” (Green Economy) “là một nền kinh tế hướng tới mục tiêu cải thiện đời