VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC HUYỀN

TỘI HIẾP DÂM THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC HUYỀN

TỘI HIẾP DÂM THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIẾN TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
Mã số

: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên .......................................................... 51
KẾT LUẬN ...................................................................................................... 67
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 69


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

Diễn giải

BLHS

Bộ luật Hình sự

BLTTHS

Bộ luật Tố tụng hình sự

CTTP

Cấu thành tội phạm

TANDTC

Toà án nhân dân tối cao


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU


các cấp đưa ra xét xử, chỉ tính từ năm 2013 đến năm 2017 đã có 2.127 vụ với
3005 bị cáo bị đưa ra xét xử về tội hiếp dâm. Qua theo dõi số liệu các vụ án
xâm hại về tình dục trong đó có tội hiếp dâm mà Tòa án các cấp đã thụ lý, giải
quyết dễ nhận thấy rằng tình trạng xâm hại tình dục đối với phụ nữ và trẻ em
có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây. Tính chất, mức độ nghiêm
trọng của các vụ án này cũng có xu hướng ngày càng tăng. Nhiều vụ án xảy ra
có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự suy đồi đạo đức nghiêm trọng,
coi thường tính mạng, sức khỏe và nhân phẩm của con người, gây bức xúc
trong dư luận xã hội, như bố đẻ hiếp dâm con gái ruột, anh trai hiếp dâm em
1


gái, người chồng hiếp dâm con riêng của vợ, nhiều người hiếp dâm một
người, hiếp dâm làm nạn nhân mang thai và sinh con, hiếp dâm rồi giết người
nhằm trốn tránh sự tố giác, trốn tránh sự phát hiện, trừng trị của pháp luật…
Từ những yêu cầu trên, ngày 27/11/2015, Quốc hội khóa XIII đã thông
qua Bộ luật Hình sự năm 2015 và Bộ luật này đã chính thức có hiệu lực từ
ngày 1/1/2018. Và nội dung của tội phạm hiếp dâm theo quy định của Bộ luật
Hình sự năm 2015 có những sự thay đổi nhằm đáp ứng yêu cầu của tình hình
mới. Để hiểu quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về tội phạm hiếp dâm
và triển khai những nội dung của Bộ luật Hình sự mới về tội phạm này phù
hợp với thực tiễn thì việc làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, đồng thời nghiên
cứu thực tiễn áp dụng pháp luật là rất quan trọng. Bên cạnh đó, việc nghiên
cứu, làm sáng tỏ các vấn đề về mặt lý luận của tội hiếp dâm không chỉ là căn
cứ để hiểu và áp dụng đúng các quy định của Bộ luật Hình sự về tội hiếp dâm
mà còn là cơ sở để hiểu và áp dụng đúng quy định về một số tội phạm khác.
Tại Thái Nguyên, theo số liệu thống kê 05 năm (từ ngày 01/01/2003 đến
ngày 31/12/2017) Tòa án tỉnh đã đưa ra xét xử 28 vụ trong tổng số 112 vụ
xâm hại tình dục, chiếm tỷ lệ 25 %. Điều đó cho thấy rằng, tình hình tội phạm
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nhìn chung vẫn diễn biến hết sức phức tạp với

1, Trần Thúy Huỳnh Trang, Tội hiếp dâm trẻ em theo pháp luật hình sự
Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ luật học,
2014;
2, Lê Văn Hùng, Tội hiếp dâm theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực
tiễn Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ luật học, 2014;
3, Phan Thị Ngoan, Đấu tranh, phòng chống tội hiếp dâm, hiếp dâm trẻ
em trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng, Luận văn thạc sĩ luật học, 2013;
Thứ ba, hệ thống các bài viết, đề tài khoa học:

3


1, Dương Tuyết Miên (1998), Về các tội phạm tình dục trong luật hình
sự Việt Nam, Tạp chí Luật học;
2, Nguyễn Hiển Khanh (2004), Về tội hiếp dâm quy định tại Điều 111 Bộ
luật Hình sự, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật;
3, Nguyễn Tuyết Mai (2007), Luật hình sự Việt nhìn từ góc độ tiếp cận
về giới, Tạp chí Luật học ;
4, Đỗ Việt Cường (2008), Một số ý kiến trao đổi về tội hiếp dâm theo
quy định tại Điều 111 Bộ luật Hình sự, Tạp chí Kiểm sát;
5, Đặng Xuân Nam (2009), Trao đổi về tội hiếp dâm theo Điều 111 Bộ
luật Hình sự, Tạp chí Kiểm sát;
6, Phạm Văn Báu (2010), Những bất cập và phương hướng hoàn thiện
quy định về một số tội xâm phạm nhân phẩm của con người trong Bộ luật
Hình sự Việt Nam năm 1999, Tạp chí Luật học;
7, Đỗ Đức Hồng Hà (2010), Hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự
năm 1999 về các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người, Tạp chí
Nghiên cứu lập pháp;
8, Bùi Thị Quyên (2012), Bàn về một số dấu hiệu pháp lý của tội hiếp
dâm, Tạp chí Tòa án nhân dân;

tội hiếp dâm
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận quy định của
pháp luật hình sự Việt Nam về tội hiếp dâm và thực tiễn áp dụng trong xét xử
tội hiếp dâm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
4.2. Phạm vi nghiên cứu

5


Về nội dung, đề tài luận văn được nghiên cứu trong phạm vi chuyên
ngành Luật hình sự.
Về không gian, luận văn được nghiên cứu tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Về thời gian, luận văn sử dụng dữ liệu nghiên cứu được thu thập trên địa
bàn tỉnh Thái Nguyên từ năm 2013 đến năm 2017. Các dữ liệu nghiên cứu
được dùng trong luận văn là các số liệu của Tòa án nhân dân tỉnh Thái
Nguyên trong thời gian 05 năm, từ ngày 01/01/2013 đến ngày 31/12/2017.
Về cấp xét xử, đề tài nghiên cứu cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm hình
sự.
5. Cơ sở lý luận và các phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, định hướng của Đảng về chính sách hình
sự; quan điểm, đường lối xử lý đối với các tội phạm xâm hại tình dục nói
chung và tội hiếp dâm nói riêng.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp đặc thù của khoa học luật hình sự
như: Phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp số liệu dựa trên những bản
án, quyết định, số liệu thống kê, báo cáo tổng kết của các cấp Tòa án nhân dân