VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ANH TUẤN

CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG THEO PHÁP LUẬT
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã số: 8.38.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. Nguyễn Quý Trọng

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả
nêu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số
liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.
Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính
theo quy định của Khoa Đào tạo sau Đại học - Học viện Khoa học xã hội
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Sau Đại học xem xét để tôi có thể
bảo vệ luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 02 tháng 03 năm 2018
NGƯỜI CAM ĐOAN
Tác giả

Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG THƯƠNG
MẠI ...........................................................................................................................28
2.1. Các quy định của pháp luật về việc chấm dứt hợp đồng thương mại ................28
2.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật về chấm dứt hợp đồng thương mại ......................52
Chương 3. NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ
CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI .............................................................69
3.1. Những yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về chấm dứt hợp đồng thương
mại .............................................................................................................................69
3.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnh việc chấm dứt hợp đồng
thương mại ................................................................................................................71
KẾT LUẬN ...............................................................................................................79
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................80


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLDS

:

Bộ luật Dân sự

CP

:

Chính phủ

LTM


trình thực hiện các chuỗi hoạt động nêu trên, các doanh nghiệp đều phải thường
xuyên giao kết, thực hiện các hợp đồng thương mại với đối tác của mình. Việc xác
lập, thực hiện được nhiều hay ít hợp đồng có ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả kinh
doanh của doanh nghiệp. Từ đó, các giao dịch thương mại góp phần thúc đẩy sự
phát triển của nền kinh tế đất nước.
Hiện nay, mỗi doanh nghiệp đều đã ý thức được tầm quan trọng của việc
soạn thảo, giao kết, thực hiện hợp đồng đối với sự phát triển của doanh nghiệp mình
nhằm hạn chế tối đa các tranh chấp có thể phát sinh từ hợp đồng. Để tạo hành lang
pháp lý cho các doanh nghiệp có cơ sở pháp lý và an tâm hơn trong quá trình thực
hiện hoạt động kinh doanh, Bộ luật dân sự năm 2005, Luật Thương mại năm 2005
và mới đây là Bộ luật dân sự năm 2015, thay thế cho Bộ luật dân sự năm 2005 đã
dành rất nhiều các quy định cụ thể để quy định chặt chẽ về các trường hợp giao kết,
thực hiện và chấm dứt hợp đồng nói chung và hợp đồng thương mại nói riêng.
Tuy nhiên, hầu hết các bên của hợp đồng thương mại đều chỉ quan tâm tới
khâu giao kết và xây dựng các điều khoản cơ bản về việc thực hiện hợp đồng mà ít
chú trọng tới các thỏa thuận liên quan tới việc chấm dứt hợp đồng, dẫn tới một số
trường hợp các bên không thống nhất được việc quyền và nghĩa vụ giữa các bên
trong hợp đồng còn hay đã chấm dứt và làm nảy sinh các tranh chấp liên quan từ
việc chấm dứt hợp đồng.
Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên, nhằm làm rõ các quy
định của pháp luật thương mại về các trường hợp chấm dứt hợp đồng, hậu quả của
chấm dứt hợp đồng với các bên giao kết, tác giả lựa chọn đề tài: “Chấm dứt hợp
1


đồng theo pháp luật Thương mại Việt Nam hiện nay” để làm luận văn thạc sĩ
của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Là một chế định lớn, quan trọng cho nên hợp đồng nói chung và hợp đồng
thương mại nói riêng luôn là một đề tài được các nhà nghiên cứu quan tâm và làm

có công trình nào ở cấp độ luận văn thạc sĩ đề cập tới các trường hợp chấm dứt hợp
đồng và hậu quả pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng thương mại theo quy định của
pháp luật. Bởi vậy, nhằm khắc phục những thiếu sót nêu trên, trên tham khảo các ý
kiến, quan điểm nghiên cứu trong các công trình kể trên, với mong muốn phân tích
làm rõ các quy định của pháp luật luật và đề xuất giải pháp thực hiện pháp luật hiện
hành về vấn đề chấm dứt hợp đồng, tác giả lựa chọn đề tài “Chấm dứt hợp đồng
theo pháp Luật Thương mại Việt Nam hiện nay” để làm đề tài nghiên cứu của
mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn không đi sâu vào phân tích các quy định của pháp luật về hợp đồng
thương mại nói chung mà chỉ tập trung phân tích, đánh giá các quy định của pháp
luật thương mại hiện hành về các trường hợp chấm dứt hợp đồng và hậu quả pháp
lý của việc chấm dứt hợp đồng thương mại; Từ đó đề xuất các giải pháp để nâng
cao hiệu quả thực hiện pháp luật về chấm dứt hợp đồng thương mại.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nêu trên, luận văn đề ra nhiệm vụ nghiên cứu gồm:
- Nghiên cứu khái quát một số vấn đề lý luận về hợp đồng thương mại và
chấm dứt hợp đồng thương mại.
- Phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về các trường hợp chấm dứt
hợp đồng thương mại, hậu quả pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng thương mại và
thực tế thực hiện các quy định của pháp luật về vấn đề này.
- Trên cơ sở những đánh giá, so sánh, phân tích về các quy định của pháp
luật hiên hành và Dự thảo sửa đổi Luật Thương mại năm 2005, tác giả đề xuất một
số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chấm dứt hợp đồng và nâng cao hiệu quả thực

3


hiện pháp luật về chấm dứt hợp đồng trong thực tiễn hoạt động của các chủ thể kinh


7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính
của luận văn được chia thành 3 chương:
Chương 1. Những vấn đề lý luận về chấm dứt hợp đồng thương mại và pháp
luật về chấm dứt hợp đồng thương mại
Chương 2. Thực trạng pháp luật về chấm dứt hợp đồng thương mại
Chương 3. Những yêu cầu và giải pháp hoàn thiện pháp luật về chấm dứt hợp
đồng thương mại

5


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI
VÀ PHÁP LUẬT VỀ CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI
1.1. Khái quát về hợp đồng thương mại và chấm dứt hợp đồng thương mại
1.1.1. Nhận diện hợp đồng thương mại
1.1.1.1. Khái niệm hợp đồng thương mại
Chế định hợp đồng là một trong những nội dung nền tảng của luật dân sự,
được hình thành từ rất sớm và dần được hoàn thiện theo thời gian. Tuy nhiên, trong
lịch sử lập pháp của nhân loại, để tìm ra một thuật ngữ chính xác như thuật ngữ
“hợp đồng” đang được sử dụng trong pháp luật hiện hành của hầu hết các nước là
việc không dễ dàng. Các luật gia cho rằng thuật ngữ hợp đồng (contractus) được
hình thành từ động từ contrahere trong tiếng La-tinh, có nghĩa là “ràng buộc” và
xuất hiện lần đầu tiên ở La Mã vào khoảng thế kỉ V – IV TCN [17]. Tuy nhiên mãi
đến thế kỉ thứ I SCN, người La Mã mới chính thức sử dụng thuật ngữ “contractus”
trong luật và quan hệ hợp đồng được pháp luật công nhận, được bảo vệ dưới thời
Hoàng đế Justinian [10, tr.81]. Sau này các nước phương Tây đã kế thừa và phát
triển quan niệm pháp lý từ thời La Mã và đã sử dụng chính thức thuật ngữ “hợp

Về lý luận, hợp đồng thương mại là một dạng cụ thể của hợp đồng dân sự.
Nhưng điều đáng tiếc nhất đó là pháp luật trong lĩnh vực thương mại hiện nay chưa
đưa ra được một khái niệm chung nhất về hợp đồng thương mại. Và ngay cả khái
niệm “hợp đồng thương mại” cũng là một khái niệm mà hiện nay chúng ta đang sử
dụng một cách tương đối bởi nếu nói một cách chính xác thì phải gọi nó là hợp
đồng trong thương mại hay hợp đồng trong hoạt động thương mại.
Trước đây, trong Điều 1 của Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế được ban hành
ngày 25 tháng 9 năm 1989 của Hội đồng Nhà nước đã nhắc đến khái niệm “hợp
đồng kinh tế”. Theo quy định này thì hợp đồng kinh tế được định nghĩa là “sự thỏa
thuận bằng văn bản, tài liệu giao dịch giữa các bên kí kết về việc thực hiện công
việc sản xuất, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học –
kỹ thuật và các thỏa thuận khác có mục đích kinh doanh với sự quy định rõ ràng
quyền và nghĩa vụ của mỗi bên để xây dựng và thực hiện kế hoạch của mình”. Quy
định này là một cơ sở để có thể phân định giữa hợp đồng kinh tế với các hợp đồng
khác, đặc biệt là hợp đồng dân sự. Tuy nhiên, khái niệm hợp đồng kinh tế không
được ghi nhận tại Luật Thương mại năm 1997 được Quốc hội thông qua ngày 10
7


Luận vận đậy đu ở file:Luận vận Full