VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN VIÊN LỘC

HOẠT ĐỘNG TĂNG SỰ
CỦA GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÔN GIÁO HỌC

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN VIÊN LỘC

HOẠT ĐỘNG TĂNG SỰ
CỦA GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY
Ngành: TÔN GIÁO HỌC
Mã số: 8.22.90.09

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÔN GIÁO HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRẦN HỮU HỢP

người đã gắn bó và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như trong quá
trình thực hiện luận văn tốt nghiệp.
Cuối cùng, tôi xin được cảm ơn gia đình tôi, bố mẹ và những người
thân đã tạo điều kiện để tôi yên tâm học tập trong suốt thời gian qua.
Xin cảm ơn!
TP. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 4 năm 2018
Học viên

Phan Viên Lộc


MỤC LỤC

Trang
MỞ ĐẦU

1

Chƣơng 1: CƠ SỞ THỰC TIỄN

11

1.1. Một số nét về hoạt động Tăng sự thời Đức Phật

11

1.2. Vài nét về Ban Tăng Sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành 20
phố Cần Thơ

Chƣơng 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TĂNG SỰ CỦA GIÁO 26

còn của Phật giáo. Từ lúc Phật giáo mới hình thành, Đức Phật đã chú ý đến Tăng
sự bằng cách quy định giới luật cho các tu sĩ Phật giáo, nhằm tạo mô hình khuôn
mẫu cho các tín đồ. Có thể nói khác hơn, Tăng sự là công tác nhân sự của Phật
giáo, nhân sự có vững mạnh thì tập thể mới vững mạnh. Từ khi Đức Phật Thích
Ca Mâu Ni còn tại thế thì Ngài luôn chú ý đến công tác nhân sự - người thay
Phật làm việc cho Phật. Cho nên, khi Ngài không còn trên đời này nữa thì nhân
sự tiếp nối là điều quan trọng, người kế tiếp để giữ gìn và phát triển đó chính là
các tu sĩ Phật giáo. Trải qua hơn 2500, các tu sĩ Phật giáo luôn thể hiện vai trò
lãnh đạo tinh thần cho các tín đồ. Dù thời kỳ nào, hay quốc gia nào mà Phật giáo
có mặt, thì Phật giáo luôn chú ý đến ngành Tăng sự, bởi hoạt động Tăng sự là sự
sống còn của Phật giáo.
Từ đất nước Ấn Độ, Phật giáo được các tu sĩ Phật giáo truyền ra các nước
lân cận, trong đó có Việt Nam. Bắt đầu vào Việt Nam đến nay, Phật giáo đã gắn
kết với dân tộc Việt Nam trên dưới hai ngàn năm, và luôn luôn đồng hành cùng
dân tộc. Với các triều đại như: Đinh, Lê, Lý, Trần … Phật giáo đóng một vai trò
hộ quốc an dân hết sức rõ rệt, điển hình sự đóng góp của các Tu sĩ Phật giáo thời
bấy giờ như: sư Vạn Hạnh, Khuông Việt Quốc Sư, sư Đỗ Pháp Thuận, sư
Nguyễn Minh Không… Đến thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước,
các cao tăng yêu nước như: Hòa thượng Thích Tâm Thi, Hòa thượng Thích
Thanh Lộc, Hòa thượng Thích Thanh Chân, Hòa thượng Thích Thế Long, Hòa
thượng Thích Đôn Hậu, Hòa thượng Thích Thiện Hào … Trong thời đại ngày
nay, Phật giáo tiếp tục thể hiện vai trò hộ quốc an dân bằng nhiều hình thức khác
nhau. Có thể nói sự đóng góp Phật giáo đối với dân tộc là quan trọng, vai trò của
Phật giáo với dân tộc là rất lớn, xứng đáng được tồn tại trong lòng dân tộc và đất
nước Việt Nam.

1


Phật giáo Việt Nam trải qua biết bao thăm trầm theo dòng lịch sử, có lúc


hoạt động như thế. Vì là đa tôn giáo, dẫn đến tạo ra sức ép truyền giảng đạo giữa
các tôn giáo. Dẫn đến tình trạng nếu Phật giáo muốn tiếp tục tồn tại và phát triển thì
đòi hỏi Tăng Ni cần có những kiến thức và phẩm hạnh để truyền đạo nhất định,
quản lý và hoạch định của giáo hội phù hợp với tình hình mới hiện nay.
Xã hội ngày phát triển, nhu cầu xã hội ngày càng đa dạng phong phú hơn.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam nói chung, Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố
Cần Thơ nói riêng muốn phát triển và đáp ứng được nhu cầu xã hội hiện nay, thì
cần phải có nguồn nhân lực vững mạnh và có năng lực đáp ứng nhu cầu tín đồ.
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nêu trên, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Tăng
sự nơi đây, người viết chọn đề tài “Hoạt động Tăng sự của Giáo hội Phật giáo
Việt Nam thành phố Cần Thơ hiện nay”, làm đề tài nghiên cứu luận văn cao
học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đối với Kinh tạng của Phật giáo là nguồn tài liệu quý giá trong việc tìm
hiểu đời sống hằng ngày của Đức Phật và Tăng Đoàn, như được thể hiện trong
kinh Kim Cang: “Lúc đó, gần đến giờ ăn, đức Thế-Tôn đắp y, cầm bát, vào thành
lớn Xá-Vệ mà khất thực. Trong thành ấy, đức Phật theo thứ tự, ghé từng nhà,
khất-thực xong trở về Tịnh-Xá, dùng cơm, rồi cất y-bát, sau khi rửa chân xong,
đức Phật trải tòa mà ngồi.” Một đoạn kinh ngắn, nhưng là một tư liệu quý giá về
sinh hoạt Tăng đoàn thời đức Phật.
Quyển Đời sống Đức Điều Ngự của Minh Phát, Quyển Đức Phật và Phật
Pháp của Narada, với hai quyển sách này, tuy không nói về Tăng sự là như thế
nào, nhưng chúng là nhóm sách giúp cho tác giả tìm hiểu về sinh hoạt Tăng đoàn
thời Đức Phật và những sinh hoạt của Ngài thường nhựt như thế nào. Từ đó, tác
giả luận văn sẽ nhìn lại đời sống Tăng đoàn hiện tại, để so sánh, đánh giá, nhận
xét và tìm hướng đi chung cho Tăng đoàn hiện tại.
Quyển Tăng già thời Đức Phật của Thích Chơn Thiện, nhà xuất bản Phương
Đông, năm 2008, giúp ích rất nhiều trong việc tìm hiểu về đời sống, những hoạt động


Từ và Nguyễn Công Lý biên tập là quyển sách tâp hợp các bài tham luận của nhiều

4


tác giả tham gia Hội thảo khoa học với chủ đề: “ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: 35
năm hình thành và phát triển” do Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam phối hợp
với trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM tổ
chức, quyển sách phong phú về nội dung giúp cho tác giả luận văn có thể tham
khảo những chặng đường phát triển thăng trầm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam,
đồng thời cũng rút ra được một số kinh nghiệm phục vụ cho đề tài rất tốt.
Phật giáo và các mục tiêu thiên niên kỷ của liên hiệp quốc, của Thích
Nhật Từ, Thích Đức Thiện, Trương Văn Chung (chủ biên)(2014), nhà xuất bản
Tôn Giáo ấn hành, quyển sách này được nhiều nhà lãnh đạo Phật giáo trên thế
giới đóng góp bài viết và sự kiện Đại Lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc, Phật lịch
2558 – Dương lịch 2014, cung cấp khá nhiều kiến thức về định hướng cho Phật
giáo toàn cầu trong tương lai. Với xu thế phát triển chung của thế giới, thì Giáo
hội Phật giáo Việt Nam luôn muốn hòa mình vào sự phát triển đó. Phật giáo Cần
Thơ là một tổ chức trực thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam lẽ dĩ nhiên sẽ đi
chung một dòng chảy này. Cho nên, những kiến thức này sẽ là khung sườn cho
việc quản lý, đào tạo nguồn nhân lực cho Phật giáo Cần Thơ.
Các quyển kỷ yếu đại hội Phật giáo, văn kiện đại hội Phật giáo thành phố
Cần Thơ có rất nhiều thông tin số liệu thống kê Tăng Ni, tự viện. Điều này sẽ
giúp cho việc thống kê số lượng Tăng Ni, tự viện qua các năm hoặc đại hội để
đánh giá được mức độ phát triển của ngành Tăng sự như thế nào trong Giáo hội
Phật giáo Việt Nam thành phố Cần Thơ.
Các Báo cáo tổng kết công tác Phật sự của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo
Việt Nam thành phố Cần Thơ qua các năm, cung cấp số liệu thống kê Tăng Ni,
tự viện trong thành phố Cần Thơ, đồng thời cũng cho ta biết khái quát về việc
quản lý Tăng Ni của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Cần Thơ. Trong

một vị trụ trì như thế nào. “ Mỗi Tự viện, Tịnh Xá .... biết rõ hơn về trách nhiệm
“ Trụ trì”. Được sự chỉ giáo của chư Tôn Đức Ban Trị sự, chúng tôi cố gắng hệ
thống hóa lại các việc mà vị trụ trì đã biết và cần phải thực hiện để luôn hoàn
thành tốt các Phật sự mà Giáo hội giao phó”[10, tr. 2]. Đây là tài liệu dùng để
triển khai trong khóa Bồi Dưỡng Trụ trì của Tỉnh hội Phật giáo An Giang vào

6


năm 1998. Mặc dù không nói hết về những hoạt động Tăng sự những cũng cung
cấp cho người viết luận văn về trách nhiệm của một vị trụ trì.
Các tài liệu phỏng vấn đối với những vị có trách nhiệm lãnh đạo Giáo
hội chuyên trách hoặc không chuyên trách về Tăng sự, những vị là trụ trì của
cơ sở thờ tự Phật giáo, Tăng Ni sinh trường Trung cấp Phật học thành phố
Cần Thơ. Người viết luận văn thực hiện phỏng vấn bằng các cách như sau:
phỏng vấn đặt câu hỏi liên quan về Tăng sự đối với những vị lãnh đạo giáo
hội thuộc ngành Tăng sự trung ương; thành phố Cần Thơ thì phỏng vấn
Trưởng Ban Tăng sự, Trưởng Ban Kiểm soát, Trưởng Ban Hoằng pháp với
những câu hỏi thực tế về tình hình Tăng Ni trong địa bàn hiện nay, và khuynh
hướng giải quyết ra sao; thực hiện phỏng vấn sâu với một số trụ trì cơ sở thờ
tự Phật giáo đại diện trong địa bàn; khảo sát đối với 50 Tăng Ni sinh trong
trường Trung Cấp Phật học thành phố Cần Thơ trong lĩnh vực hiện đại hóa có
ảnh hưởng gì? Và môn giới luật Phật giáo ra sao? …. ngoài ra người viết luận
văn còn quan sát tham dự ở một số nơi tiêu biểu như: Thiền Viện Trúc Lâm
Phương Nam, Chùa Phổ Quang, … giúp cho tác giả luận văn có nhiều kiến
thức thực tế trên địa bàn. Với tài liệu và kiến thức thu thập này là một cái nhìn
phong phú, đa chiều về Tăng sự. Đây là nguồn tài liệu quý giá, sinh động thực
tế giúp cho việc nghiên cứu được khách quan, xác thực với các vấn đề cần
nghiên cứu.
Tất cả các tư liệu nêu trên là cần thiết để phục vụ cho công tác nghiên cứu