VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ANH TUẤN

CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ QUA CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ
TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NÔI, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ANH TUẤN

CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ QUA CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ
TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành Quản lý kinh tế
Mã ngành: 8 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. Vũ Tuấn Hƣng


2.2. Hoạt động chuyển giao công nghệ qua dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
tại Việt Nam .................................................................................................... 47
2.3. Đánh giá chung ........................................................................................ 65
CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP THU HÚT CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ
QUA DỰ ÁN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM . 66
3.1. Bối cảnh và xu hướng mới ....................................................................... 66
3.2. Định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong giai đoạn tới ....... 68
3.3. Quan điểm xây dựng chính sách thu hút CGCN tại Việt Nam ................ 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 77


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ĐTNN

Đầu tư nước ngoài

FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài
(Foreign Direct Investment)

KH&CN

Khoa học và công nghệ

CGCN

Chuyển giao công nghệ


Bảng 2.4: Quốc gia có doanh nghiệp FDI đầu tư lớn nhất tại Việt Nam........ 41
Hình 2.5: Tỷ trọng vốn FDI theo hình thức đầu tư giai đoạn 2005 -2015 ...... 42
Hình 2.6: Tỷ trọng của FDI trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội (%) ............... 44
Hình 2.7: Đóng góp của khu vực FDI trong tổng GDP cả nước .................... 45
Bảng 2.8: Số liệu theo dõi Hợp đồng CGCN từ 2007 đến 2015 .................... 47
Bảng 2.9: Hợp đồng CGCN đăng ký tại các địa phương................................ 48
Bảng 2.10: Danh sách Doanh nghiệp Công nghiệp Kỹ thuật cao được Bộ
Khoa học và Công nghệ công nhận ................................................................ 53
Bảng 2.11: Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao ......................... 54
Bảng 2.12: Một số số liệu về lượng xe tiêu thụ của một số doanh nghiệp lắp
ráp ô tô tại Việt Nam ....................................................................................... 56


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một kênh thu hút vốn quan trọng
để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. FDI cũng được đánh giá
là kênh quan trọng để thu hút công nghệ nguồn từ các nước có nền công
nghiệp tiên tiến vào Việt Nam, góp phần không nhỏ vào việc đổi mới, nâng
cao trình độ công nghệ của sản xuất - kinh doanh và toàn bộ nền kinh tế trong
quá trình hội nhập quốc tế.
Việt Nam đang trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế theo mô hình
tăng trưởng mới, do vậy việc chuyển giao công nghệ thông qua các dự án có
vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài để tiếp cận công nghệ tiên tiến của các nước
phát triển là một mục tiêu quan trọng trong thu hút FDI. Đối với các nước
đang phát triển, CGCN qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn là một
kênh quan trọng, đặc biệt đối với những nước mà công nghệ nội sinh còn hạn
chế như Việt Nam.
Xét về mặt chính sách, chiến lược cũng như hiệu quả kinh tế trực tiếp,
FDI là kênh thu hút kỹ thuật nước ngoài quan trọng và hiệu quả nhất vì có thể

thực hiện được mục tiêu CNH, HĐH đất nước. Vì vậy, tôi đã chọn vấn đề
“Chuyển giao công nghệ qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt
Nam hiện nay” làm đề tài Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý kinh tế.
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
Tác phẩm “Đầu tư trực tiếp nước ngoài với công cuộc công nghiệp hoá,
hiện đại hoá ở Việt Nam” (2002, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội) của
tác giả Nguyễn Trọng Xuân đã nêu rõ thực trạng và vai trò của chuyển giao
công nghệ qua FDI nói riêng. Tuy nhiên tác giả mới chỉ đề cập đến vai trò của
CGCN trong công cuộc CNH, HĐH, tác giả không đi sâu nghiên cứu về
CGCN qua dự án FDI.
Tác phẩm “CGCN ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp” (2004, Nhà
2


xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội) của tác giả Phan Xuân Dũng đưa ra
những đánh giá khái quát tình hình CGCN của một số nước, khu vực trên thế
giới, thực trạng CGCN ở Việt Nam thời kỳ đổi mới. Qua đó tác giả đã nêu
quan điểm và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả CGCN ở Việt
Nam trong những năm tới. Nhưng trong cuốn sách của mình, tác giả chưa đi
sâu nghiên cứu hoạt động CGCN từ nước ngoài vào Việt Nam qua dự án FDI.
Đề tài nghiên cứu “Đổi mới cơ chế nhập công nghệ trong bối cảnh mở
rộng quan hệ kinh tế quốc tế và tự do thương mại ở Việt Nam” của Viện
Chiến lược và Chính sách KH&CN, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chỉ ra
những mặt được và chưa được của cơ chế nhập khẩu công nghệ và đề xuất,
khuyến nghị đổi mới cơ chế nhập khẩu công nghệ trong bối cảnh mở rộng
quan hệ kinh tế quốc tế và tự do thương mại ở Việt Nam. Nhưng nghiên cứu
này cũng không đi sâu nghiên cứu luồng CGCN qua dự án FDI.
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý KH&CN “Chia sẻ rủi ro với
các nhà đầu tư để nâng cao hiệu quả CGCN trong các dự án có vốn đầu tư

nhận công nghệ của Hoa kỳ và Châu Âu. Nhìn chung, các công trình đã công
bố trên thế giới chủ yếu tập trung nghiên cứu chính sách phát triển công nghệ
các nước nhằm mục đích tăng trưởng, trong đó đưa ra các mô hình thành công
trong chính sách công nghệ như “Đàn nhạn bay” của Nhật Bản, …
Nghiên cứu “Khoa học và Công nghệ đối với việc phát triển các nước
khu vực Châu Á - Thái Bình Dương” của Uỷ ban Kinh tế - Xã hội khu vực
Châu Á-Thái Bình Dương đã nghiên cứu tình hình phát triển khoa học và
công nghệ cũng như những nét đặc thù của khu vực này, từ đó đưa ra một số
khuyến nghị trong việc phát triển khoa học và công nghệ đối với các nước
khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.
Nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về CGCN, Ủy ban Kinh tế Xã
hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hiệp Quốc (ESCAP) xuất bản cuốn “Cẩm
nang CGCN”, cung cấp những nguyên tắc chung nhất, những khái niệm cơ
bản nhất và kỹ thuật đàm phán trong CGCN. Tuy nhiên, đây là ấn phẩm xuất
4


bản phục vụ các nước đang phát triển nói chung, không phục vụ cho một
nước cụ thể. Thông qua các tình huống (case study) để minh họa cho quá
trình đàm phán, thương thảo hợp đồng CGCN, giúp các nước đang phát triển
thông qua từng trường hợp cụ thể có thể rút ra bài học kinh nghiệm trong quá
trình tiếp nhận và làm chủ công nghệ được công nghệ chuyển giao.
Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản đều có những nghiên cứu về vai trò
và tác động của đầu tư nước ngoài trong việc tiếp nhận công nghệ tiên tiến.
Tuy nhiên, những nghiên cứu này được đặt trong bối cảnh từng giai đoạn phát
triển trước đây của từng nước, do vậy thực trạng hoạt động CGCN qua dự án
đầu tư trực tiếp nước ngoài trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hoá chưa
được đề cập một cách đầy đủ trong các nghiên cứu này.
Khoảng trống nghiên cứu: Các công trình nghiên cứu trên đã ít nhiều
đề cập đến hoạt động CGCN. Tuy nhiên, các công trình này tập trung vào một

FDI ở Việt Nam
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi nội dung: Đánh giá thực trạng, chỉ ra những tồn tại, hạn chế
trong hoạt động CGCN qua các dự án FDI, qua đó đề xuất những giải pháp
khắc phục những bất cập, hạn chế trong hoạt động CGCN qua các dự án FDI.
- Phạm vi không gian: Một số doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực điện tử
viễn thông, ô tô.
- Phạm vi thời gian: Luận văn khai thác các số liệu liên quan hoạt động
CGCN qua các dự án FDI tại Việt Nam trong khoảng thời gian 2007- 2016.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn sử dụng phương pháp luận chung, phổ biến cho hoạt động
nghiên cứu khoa học là phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; đồng thời
dựa vào những quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, về
hội nhập kinh tế và phát triển đất nước làm cơ sở để phân tích, đánh giá hoạt
động chuyển giao công nghệ từ nước ngoài vào Việt Nam.
6


Luận vận đậy đu ở file:Luận vận Full