BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH


DƯƠNG THỊ MỸ TIÊN

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN
NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN
NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
NGÀNH CẢNH QUAN & KỸ THUẬT HOA VIÊN

Thành phố Hồ Chí Minh
Tháng 7/2009


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH


DƯƠNG THỊ MỸ TIÊN

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN
NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN
NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC
Ngành: Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa viên

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự chỉ dẫn, giúp đỡ tận
tình của cô Thạc sĩ Kiến trúc sư Lê Đàm Ngọc Tú. Tôi xin gửi lời cảm ơn
chân thành và sâu sắc đến cô.
Đồng thời tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy Kiến trúc
sư Đỗ Văn Tâm đã có những góp ý quý báu cho luận văn.
Tôi cũng trân trọng cảm ơn các cô chú, anh chị ở Khu quản lý giao
thông đô thị số 2 đã có những giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình thực
hiện luận văn.
Để hoàn thành được bốn năm học ở giảng đường và thu nhận được
nhiều kiến thức quý giá, tôi đã nhận được sự dạy dỗ hết lòng của các thầy cô
ở trường Đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là các thầy cô ở
Bộ môn Cảnh quan và Kỹ thuật hoa viên. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành
đến tất cả các thầy cô.
Tôi cũng không quên cảm ơn các bạn ở lớp DH05CH luôn bên cạnh
giúp đỡ và động viên tôi hoàn thành tốt luận văn.

iv


TÓM TẮT
Đề tài nghiên cứu “Đề xuất một số nguyên tắc thiết kế cảnh quan nút giao
thông cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh và áp dụng thiết kế cải tạo cảnh quan nút
giao thông Thủ Đức” được tiến hành tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 15 tháng
02 năm 2009 đến ngày 15 tháng 07 năm 2009, bao gồm:
• Khảo sát hiện trạng cảnh quan các cầu vượt: Văn Thánh, Thủ Đức, Linh
Xuân, Ngã Tư Ga, Bình Phước, Sóng Thần, Tân Thới Hiệp, Quang Trung, An
Sương.
• Tìm hiểu một số mô hình cảnh quan cầu vượt trên thế giới có thể áp dụng
cho Thành phố Hồ Chí Minh.

TRANG
Trang tựa

i

Lời cảm ơn

iii

Tóm tắt

iv

Mục lục

vi

Danh sách các hình

ix

Danh sách các bảng

xii

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

1

1.1. Đặt vấn đề


2.1.2.1. Phân loại và hình dạng

4

2.1.2.2. Yêu cầu khi thiết kế nút giao thông

7

2.1.2.3. Một số nguyên tắc thiết kế nút giao thông khác mức

7

2.2. Các cơ sở, qui định đã có trong việc thiết kế cây xanh liên quan
đến nút giao thông khác mức – cầu vượt

8

2.2.1. Thiết kế cây xanh quảng trường giao thông – Viện qui hoạch và
thiết kế tổng hợp (Bộ Xây Dựng) (1978)

8

2.2.2. Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam TCXDVN 362:2005 Quy hoạch
cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị (Quyết định số
01/2006/QĐ-BXD, ngày 05/01/2006, Bộ Xây dựng)

8

2.3. Đánh giá hiện trạng một số cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh

2.3.7. Cầu vượt Quang Trung

18

2.3.8. Cầu vượt An Sương

20

2.3.9. Cầu vượt Văn Thánh

22

2.3.10. Nhận xét chung

24

3. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

25

3.1. Mục tiêu

25

3.2. Nội dung

25

3.3. Phương pháp nghiên cứu


4.2.1.1. Một số lý thuyết thiết kế áp dụng vào thiết kế cảnh quan cầu
vượt

29

4.2.1.1.1. Các quy luật của nghệ thuật cảnh quan

29

4.2.1.1.2. Các cơ sở bố cục cảnh quan

30

4.2.1.1.3. Các quy luật bố cục

30

4.2.1.1.4. Các mối tương quan giữa các dạng bố cục

31

4.2.1.2. Một số giải pháp thiết kế tham khảo từ những mô hình cầu
vượt trên thế giới

32

viii


4.2.1.2.1. Giải pháp 1: sử dụng dây leo cho phần thân cầu và trụ cầu


47

4.2.3. Đề xuất cải tạo cảnh quan một số cầu vượt tại Thành phố Hồ
Chí Minh

51

4.2.3.1. “Xanh” hóa chân cầu và hông cầu bằng dây leo và hàng cây
che

51

4.2.3.2. Đổi màu nền cho taluy

51

4.2.3.3. Làm phong phú nền phần hầm chui

52

4.2.3.4. Tăng sự đa dạng về chủng loại, màu sắc và hình dáng của cây
nền, hoa

52

5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

53


11

Hình 2.3. Đất bị cỏ dại xâm chiếm

11

Hình 2.4. Chân cầu bị chiếm làm nơi buôn bán

12

Hình 2.5. Triền taluy dưới cầu chưa trồng cây

12

Hình 2.6. Dải phân cách trên cầu

12

Hình 2.7. Chân cầu vượt Linh Xuân không có cây xanh

13

Hình 2.8. Hông cầu là các tấm bêtông hình lục giác có khe hở

13

Hình 2.9. Triền taluy trống, dưới cầu chỉ có cây tạp

14



18

Hình 2.18. Nền trồng cỏ lá gừng tốt và phần hông cầu không được che

19

Hình 2.19. Trang trí cây dọc chân cầu vượt Quang Trung

19

Hình 2.20. Cây che hông cầu

19

Hình 2.21. Cây không đủ cao để che phần bêtông xấu

20

Hình 2.22. Cây trồng bên hông cầu vượt An Sương

21

Hình 2.23. Giàn dây leo bìm bìm đặt giữa thảm cỏ

21

Hình 2.24. Trắc bách diệp rất tốt nhưng chưa được cắt tỉa nên trông lộn
xộn



32

Hình 4.2. Mô hình 2

32

Hình 4.3. Mô hình 3

32

Hình 4.4. Mô hình 4

33

Hình 4.5. Mô hình 5

33

Hình 4.6. Minh họa dạng đường nét cảnh quan mềm mại, uyển chuyển

34

Hình 4.7. Những hàng vừa che hông cầu vượt tạo thành nhịp điệu đẹp

35

Hình 4.8. Minh họa cây có hình dáng đặc biệt làm điểm nhấn

35

Hình 4.16. Lá trắng (Cordia latifolia Roxb.) được cắt với chiều cao thấp,
vừa không che khuất tầm nhìn vừa có tác dụng định hướng xe cộ ở chỗ ngã
rẽ

42

Hình 4.17 a& b. Minh họa mảng xanh cầu vượt kết nối mảng xanh đường
phố và các khu lân cận

42

Hình 4.18. Cây vàng anh (Saraca dives)

43

Hình 4.19. Minh họa dạng taluy thẳng đứng và hông cầu

44

x


Hình 4.20. Minh họa cách che chân cầu bằng hàng cây

44

Hình 4.21. Minh họa dạng giàn áp sát, trồng cây hoặc dây leo

45



49

Hình 4.30. Mặt bằng phần hầm chui cầu vượt

50

Hình 4.31. Minh họa giải pháp dùng dây leo che chân cầu và hông cầu

51

Hình 4.32. Minh họa giải pháp đổi màu nền cho taluy

51

xi


DANH SÁCH CÁC BẢNG
HÌNH

TRANG

Bảng 1. Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở nút giao Thủ Đức

55

Bảng 2. Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Sóng Thần

56

Bảng 9. Danh mục thực vật có thể dùng để che chân cầu

67

Bảng 10. Danh mục thực vật có bóng râm nhưng không che khuất tầm nhìn
giao thông

72

Bảng 11. Danh mục cây hoa nền, cỏ

75

Bảng 12. Danh mục dây leo trong thiết kế cảnh quan cầu vượt

81

Bảng 13. Danh mục thực vật chịu bóng trồng ở hầm chui

84

Bảng 14. Danh mục thực vật trong thiết kế cảnh quan cầu vượt Thủ Đức

87

xii


Chương 1
ĐẶT VẤN ĐỀ

Thành phố Hồ Chí Minh và khu đô thị Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh,
mảng xanh tại cầu vượt Thủ Đức không chỉ có nhiệm vụ làm đẹp cho cầu, làm điểm
nhấn trên trục đường giao thông xa lộ Hà Nội, để lại dấu ấn cho du khách vừa đặt
chân đến thành phố mà còn phải có chức năng kết nối và hòa hợp với mảng xanh
của các khu quy hoạch lân cận kể trên.
1.2. Lý do chọn đề tài
Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển và hình thành ngày càng nhiều
các cầu vượt giao thông, tuy nhiên, việc nghiên cứu cảnh quan và đưa ra một số
hướng dẫn, quy tắc thiết kế cũng như các quy định đã có hiện nay phần lớn chỉ tập
trung vào cảnh quan đường phố nói chung mà chưa có một hướng dẫn cũng như
quy tắc, quy định cụ thể nào về thiết kế cảnh quan các nút giao thông đặc biệt là nút
giao dưới dạng cầu vượt. Đồng thời, hiện nay cảnh quan một số cầu vượt chưa đáp
ứng được các nhiệm vụ đã nêu. Do đó, việc chọn đề tài “Đề xuất một số nguyên tắc
thiết kế cảnh quan nút giao thông cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh và áp
dụng thiết kế cải tạo cảnh quan nút giao thông Thủ Đức” nhằm góp phần bổ
sung, cải tạo cảnh quan cầu vượt dành cho xe cộ hiện tại phục vụ công tác thiết kế
cảnh quan.

2


Chương 2
TỔNG QUAN
2.1. Nút giao thông – cầu vượt
2.1.1. Nút giao thông
2.1.1.1. Định nghĩa
Nút giao thông là nơi giao nhau giữa các đường ô tô, giữa đường ô tô với
đường sắt, giữa đường ô tô với đường thành phố và giữa các đường phố trong các
đô thị.
Tại khu vực phạm vi nút và trung tâm của nút giao thông, lái xe phải thực

khả năng thông hành của nút. Do đó, khi lưu lượng xe chạy vào nút lớn, để đảm bảo
an toàn xe chạy, tránh ùn tắc giao thông và tăng khả năng thông hành của nút, cần
thiết phải xây dựng nút giao thông khác mức.
Tại các nút giao thông khác mức, trong mọi trường hợp đều phải xây dựng
một trong các công trình như: cầu cạn, cầu vượt, hầm chui, bán hầm.
Hiệu quả của việc xây dựng nút giao thông khác mức biểu thị ở các mặt sau:
- Bảo đảm an toàn cho xe chạy trong nút bởi đã triệt tiêu hoàn toàn các xung
đột nguy hiểm của các luồng xe theo hướng ra vào nút.
- Do không có giao cắt nên các luồng xe ra vào nút chỉ thực hiện việc tách,
nhập dòng nên rút ngắn được các hành trình qua nút. Từ đó, tăng khả năng thông
hành xe của nút giao thông.
- Ngoài ra, ở các nút giao thông khác mức trong thành phố do các dòng xe
qua lại không bị kẹt, ùn tắc nên đã bảo vệ và cải thiện môi trường đô thị như giảm
tiếng ồn, giảm lượng khí thải…
2.1.2.1. Phân loại và hình dạng
Tùy thuộc vào lưu lượng xe chạy và cấp hạng kỹ thuật của các tuyến đường
vào nút (cùng cấp – khác cấp, đường chính – đường phụ, …), số lượng đường vào
nút, điều kiện địa hình, điều kiện phát triển mặt bằng, yêu cầu về giao thông hiện tại

4


và trong tương lai mà mỗi nút giao thông là một công trình kiến trúc có hình dạng
khác nhau, áp dụng các sơ đồ hình học khác nhau.
Nút giao thông khác mức có thể chia thành hai nhóm: nhóm hoàn chỉnh và
nhóm không hoàn chỉnh.
- Nhóm hoàn chỉnh bảo đảm xe chạy theo mọi hướng (chính hoặc phụ) đều
liên tục, không có giao cắt.
- Nhóm không hoàn chỉnh cho phép một số hướng phụ có giao cắt.
Theo đó, các dạng nút giao thông khác mức có một số hình dạng như sau:

đảm bảo tầm nhìn.
- Đường xe chạy thẳng, thông suốt phải ưu tiên dành cho dòng xe chính
nhằm nâng cao khả năng thông hành của nút.
- Trong phạm vi nút, giữa các vị trí có tính chất quyết định (rẽ phải, rẽ trái,
nhập dòng, đi thẳng…) phải có đủ khoảng cách về không gian (chiều dài) và thời
gian để giúp lái xe kịp thời xử lý và định hướng một cách dễ dàng.
- Thận trọng khi quyết định loại biển báo, vị trí, số lượng để hướng dẫn, tổ
chức giao thông trong nút, tránh gây rối lọan hoặc không rõ ràng cho người lái xe
khi xe chạy trong nút.
- Các nhánh rẽ (rẽ vào và rẽ ra) bố trí luôn ở phía bên phải.
- Các đường nhánh rẽ (nhánh nối rẽ phải và rẽ trái) phải được lựa chọn sơ đồ
thích hợp, phù hợp với cấp đường và năng lực thông hành trong tương lai. Năng lực

7


thông hành của các nhánh rẽ phụ thuộc vào tốc độ thiết kế của xe đi trên nhánh rẽ,
năng lực thông hành của chỗ đi vào đường chính.
2.2. Các cơ sở, qui định đã có trong việc thiết kế cây xanh liên quan đến nút
giao thông khác mức – cầu vượt
Hiện nay vẫn chưa có qui định cụ thế về thiết kế cảnh quan cầu vượt ở Việt
Nam, sau đây là một số qui định của Bộ Xây Dựng về qui hoạch, thiết kế cây xanh
đô thị nói chung và cây xanh đường phố nói riêng.
2.2.1. Thiết kế cây xanh quảng trường giao thông – Viện qui hoạch và thiết kế
tổng hợp (Bộ Xây Dựng) (1978)
Đảo giao thông: tổ chức cây xanh phụ thuộc vào tính chất và lưu lượng giao
thông. Có khi tổ chức thành vườn dạo, có khi tạo nên điểm không cho người vào…
chủ yếu trồng cây đảm bảo hướng dẫn giao thông đồng thời tạo điểm nhấn về cảnh
quan cho đường phố với điều kiện không cản trở tầm nhìn của người lái xe.
Quảng trường đầu đường phố hoặc ở góc phố: để điều chỉnh lượng xe hoặc

dòng chảy, chống lấn chiếm mặt nước.
- Cây xanh đường phố phải là mối liên kết các điểm, diện cây xanh để trở
thành hệ thống cây xanh công cộng.
- Trong các khu ở, trung tâm đô thị, khu công nghiệp, công trình thị chính,
khu du lịch và giao thông phải phân bổ hệ thống cây xanh sử dụng công cộng hợp
lý. Đối với đô thị cũ, do mật độ xây dựng quá cao nên chọn giải pháp cân bằng quỹ
cây xanh bằng việc bổ sung các mảng cây xanh lớn ở vùng ven. Khi mở rộng đô thị
khu cũ, nếu có thể nên cải tạo xây dựng những vườn hoa nhỏ và bãi tập.
- Trên khu đất cây xanh sử dụng công cộng có các di tích văn hoá, lịch sử đã
được xếp hạng không được xây dựng các công trình gây ô nhiễm môi trường xung
quanh và các công trình khác không có liên quan đến việc phục vụ nghỉ ngơi giải
trí.
- Khi cải tạo xây dựng đô thị cũ hoặc chọn đất xây dựng đô thị mới cần khai
thác triệt để và sử dụng hợp lí các khu vực có giá trị về cảnh quan thiên nhiên như
đồi núi, rừng cây, đất ven sông, suối, biển, hồ. Đặc biệt là hệ thống mặt nước cần
giữ gìn khai thác gắn với không gian xanh để sử dụng vào mục đích tạo cảnh quan
môi trường đô thị.

9


- Khi cải tạo xây dựng đô thị cũ và thiết kế quy hoạch đô thị mới cũng như
quy hoạch xây dựng các điểm dân cư cần nghiên cứu bảo tồn hoặc sử dụng hợp lí
nhất các khu cây xanh hiện có kể cả các cây trồng cổ thụ có giá trị.
- Trong các công viên, vườn hoa…tuỳ tính chất, quy mô mà bố trí thích hợp
hệ thống hạ tầng kỹ thuật như thiết bị cấp thoát nước, chiếu sáng và các công trình
phục vụ khác.
- Khi tiến hành trồng cây trong công viên vườn hoa… cần lưu ý khoảng cách
giữa công trình ở xung quanh tiếp giáp với cây trồng như: cây bụi, cây thân gỗ cách
tường nhà và công trình từ 2 m đến 5 m, cách đường tàu điện từ 3 m đến 5 m, cách

+ Nền phía dưới chân cầu bị chiếm làm chỗ buôn bán và nơi chờ khách
của các xe ôm.
+ Triền taluy dưới cầu còn bỏ trống.
Danh mục các loài thực vật đang được trồng ở nút giao Thủ Đức (Phụ lục 1,
Bảng 1)

Hình 2.2. Nền trồng thuần cỏ lá gừng và triền ta luy trồng Cúc hoa vàng.

Hình 2.3. Đất bị cỏ dại xâm chiếm.

11


Hình 2.4. Chân cầu bị chiếm làm nơi buôn bán.

Hình 2.5. Triền taluy dưới cầu chưa trồng cây.

Hình 2.6. Dải phân cách trên cầu.
2.3.2. Cầu vượt Linh Xuân
- Vị trí: phường Linh Xuân, quận Thủ Đức.
- Một số đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:
+ Kích thước: dài 120,8m; rộng 17,6m.

12