HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

ĐỀ ÁN

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN
ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI
TỰ NGUYỆN TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI
HUYỆN LẬP THẠCH,
TỈNH VĨNH PHÚC,
GIAI ĐOẠN 2018 - 2020

Người thực hiện: Đỗ Hải Huyền


Lớp: Cao cấp lý luận Chính trị B12-17
Chức vụ: Phó Giám đốc
Đơn vị công tác: Bảo hiểm xã hội huyện Lập Thạch
Bảo hiểm xã hội tỉnh Vĩnh Phúc

ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNHTRỊ

HÀ NỘI, THÁNG 4 NĂM 2015

HÀ NỘI, NĂM 2018


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

ĐỀ ÁN

tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Rất mong nhận được sự chỉ bảo,
góp ý tận tình của các thầy, các cô giáo trong Hội đồng.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Học viên


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1. Tính cấp thiết xây dựng đề án............................................................1
2. Mục tiêu của đề án..............................................................................3
2.1. Mục tiêu chung...................................................................................3
2.2. Mục tiêu cụ thể...................................................................................3
3. Giới hạn của đề án...............................................................................3
3.1. Giới hạn về đối tượng: Phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.
...................................................................................................................3
3.2. Giới hạn về không gian: Trên địa bàn huyện Lập Thạch...................3
3.3. Giới hạn về thời gian: Từ năm 2018 - 2020.......................................3
B. NỘI DUNG..................................................................................................4
1. CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN.......................................................................4
1.1. Cơ sở khoa học...................................................................................4
1.2. Cơ sở chính trị, pháp lý....................................................................11
1.3. Cơ sở thực tiễn.................................................................................15
2. NỘI DUNG THỰC HIỆN CỦA ĐỀ ÁN..................................................16
2.1. Bối cảnh thực hiện đề án..................................................................16
2.2. Thực trạng hiệu quả công tác phát triển đối tượng tham gia
BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lập Thạch giai đoạn 2015-2017
.................................................................................................................19
2.3. Nội dung cụ thể cần thực hiện..........................................................32






DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ASXH

:

An sinh xã hội

:

Bảo hiểm xã hội

:

Bảo hiểm y tế

HĐND

:

Hội đồng nhân dân

NLĐ

:

Người lao động


A. MỞ ĐẦU................................................................................................ 1
1.Tính cấp thiết xây dựng đề án...............................................................1
2. Mục tiêu của đề án................................................................................ 2
3. Giới hạn của đề án................................................................................. 3
B. NỘI DUNG............................................................................................ 4
1. CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN.................................................................4
1.1. Cơ sở khoa học.................................................................................... 4
1.2. Cơ sở chính trị, pháp lý....................................................................10
1.3. Cơ sở thực tiễn.................................................................................. 13
2. NỘI DUNG THỰC HIỆN CỦA ĐỀ ÁN.............................................14
2.1. Bối cảnh thực hiện đề án..................................................................14
2.2. Thực trạng phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện
trên địa bàn huyện Lập Thạch giai đoạn 2015-2017.................16


2.3. Nội dung cụ thể cần thực hiện..........................................................36
2.4. Các giải pháp thực hiện đề án..........................................................36
3. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN........................................................42
3.1. Phân công trách nhiệm thực hiện đề án..........................................42
3.2. Tiến độ thực hiện đề án....................................................................43
3.3. Kinh phí thực hiện các hoạt động của đề án...................................45
4. DỰ KIẾN HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ ÁN..................................................46
4.1. Ý nghĩa thực tiễn của đề án..............................................................46
4.2. Đối tượng hưởng lợi của đề án.........................................................47
4.3. Những thuận lợi/khó khăn khi thực hiện và tính khả thi của
đề án.............................................................................................. 47
1. Kiến nghị.............................................................................................. 49
1.1. Kiến nghị với BHXH tỉnh Vĩnh Phúc..............................................49
1.2. Kiến nghị với UBND huyện Lập Thạch, UBND tỉnh Vĩnh

BHXH thì việc phát triển BHXH tự nguyện là giải pháp vô
cùng quan trọng để đạt mục tiêu BHXH cho mọi người lao
động (NLĐ).


2

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là một trong các chính sách
mới của Đảng và Nhà nước ta, bắt đầu thực hiện kể từ ngày
01/01/2008. Theo quy định của Luật BHXH năm 2006 cũng như
Luật BHXH năm 2014, thì BHXH tự nguyện là loại hình bảo
hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa
chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của
mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã
hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất; đối
tượng tham gia là những người lao động tự do. Đây là hình
thức tham gia bảo hiểm “mở” cho các đối tượng: người nghèo,
người lao động có thu nhập thấp hoặc những người không
thích làm việc tại các đơn vị sử dụng lao động mà có nhu cầu
hưởng lương hưu khi ở tuổi già.
Qua 9 năm triển khai thực hiện trên địa bàn huyện Lập
Thạch, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên
địa bàn huyện Lập Thạch có những chuyển biến tích cực, số
người tham gia luôn tăng theo các năm. Song tính đến
31/12/2017 số lượng người dân tham gia BHXH tự nguyện là
661 người, chiếm tỷ lệ 0,96% so với lực lượng lao động và
khoảng 5,94% so với đối tượng thuộc diện tham gia.
Để khuyến khích, thu hút người tham gia, Luật BHXH
2014 đã mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
thông qua việc bỏ quy định khống chế trần tuổi tham gia; thay

50% lực lượng lao động tham gia BHXH.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Tuyên truyền về BHXH tự nguyện đến mọi tầng lớp dnhân
dân, đặc biệt là nhóm người lao động thuộc diện tham gia
BHXH tự nguyện (lao động trong khu vực phi chính thức, lao
động tự do, lao động làm việc trong nông nghiệp, nông thôn, lao
động trong kinh tế hộ gia đình, sản xuất kinh doanh cá thể…...)


4

để thay đổi nhận thức của họ về BHXH tự nguyện, từ đó làm
phát sinh nhu cầu và khả năng tham gia BHXH tự nguyện.
- Duy trì các nhóm đối tượng đã tham gia BHXH tự nguyện.
- Mở rộng diện bao phủ đối các nhóm đối tượng tham gia
BHXH tự nguyện, tập trung quan tâm với các nhóm đối tượng
người lao động là người nghèo, người cận nghèo, người dân tộc
thiểu số, người sống ở miền núi,… để đảm bảo mục tiêu công
bằng, nhân văn của chính sách BHXH tự nguyện. Góp phần
đạtPhấn đấu mục tiêu năm 2020: Tỷ lệ bao phủ BHXH từ 50%
lực lượng lao động trở lên, trong đó, tỷ lệ tham gia BHXH tự
nguyện là: 12% đối tượng thuộc diện tham gia.
3. Giới hạn của đề án
3.1. Giới hạn về đối tượng: Phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.
3.2. Giới hạn về không gian: Trên địa bàn huyện Lập Thạch.
3.3. Giới hạn về thời gian: Từ năm 2018 - 2020.

B. NỘI DUNG
1. CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN


chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của
mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội
để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất; đối tượng
tham gia là những người lao động tự do. Đây là hình thức tham


6

gia bảo hiểm “mở” cho các đối tượng: người nghèo, người lao
động có thu nhập thấp hoặc những người không thích làm việc
tại các đơn vị mà có nhu cầu hưởng lương hưu khi ở tuổi già với
các mức đóng linh hoạt, người lao động tự chủ lựa chọn mức thu
nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm.
Mặc dù mang tính chất tự nguyện nhưng chính sách
BHXH tự nguyện vẫn là chính sách do Nhà nước ban hành
nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia. Nhà nước quy
định mức đóng góp để hình thành Quỹ BHXH tự nguyện đủ
lớn để chi trả cho người tham gia BHXH tự nguyện và xây
dựng các chế độ mà người tham gia BHXH được hưởng (bao
gồm điều kiện hưởng, mức hưởng) để bảo đảm bù đắp rủi ro
cho người tham gia BHXH tự nguyện. Dưới góc độ tiếp cận đó,
có thể đưa ra khái niệm về BHXH tự nguyện như sau:
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là một loại hình BHXH do
Nhà nước ban hành để đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần
thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố
rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động bằng cách hình
thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự tự nguyện
đóng góp một phần thu nhập của người lao động, người sử
dụng lao động, nhằm đảm bảo an toàn đời sống cho người lao
động và cho gia đình họ, gúp phần bảo đảm an toàn xã hội.

gia BHXH tự nguyện đủ thời gian theo yêu cầu của Luật định
thì mọi sự thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập khi họ bị suy
giảm, mất khả năng lao động, mất việc làm hoặc chết đều được
đảm bảo theo đúng quy định, giúp họ nhanh chóng khắc phục
được những tổn thất vật chất, sớm phục hồi sức khỏe, ổn định
cuộc sống để tiếp tục quá trình lao động, hoạt động bình thường
của bản thân; đồng thời đảm bảo sự công bằng giữa những


8

người tham gia, làm giảm bớt khoảng cách giữa người giàu và
người nghèo.
Do vậy, để phát triển đối tượng tham gia BHXH tự
nguyện đạt hiệu quả cao thì ngoài việc mở rộng đối tượng tham
gia, điều chỉnh một số chính sách hỗ trợ cần có nhiều giải pháp
linh hoạt trong tổ chức thực hiện để đảm bảo hiệu quả công tác
phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.

1.1.2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phát triển đối
tượng tham gia BHXH tự nguyện:
Có thể đánh giá hiệu quả công tác phát triển đối tượng tham
gia BHXH tự nguyện thông qua một số hoạt động sau đây:
- Công tácHoạt động tuyên truyền: Công tác tuyên truyền
về BHXH tự nguyện: Tuyên truyền giúp cho người lao động
hiểu được vai trò của bảo hiểm xã hội trong đời sống xã hội,
định hướng dư luận chính sách, pháp luật về BHXH tự nguyện
theo quy định của pháp luật, góp phần phát triển, mở rộng đối
tượng tham gia BHXH tự nguyện nhằm đảm bảo quyền về an
sinh xã hội của công dân theo quy định của Hiến pháp.

hợp cho công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự
nguyện thời gian tới, trước mắt là giai đoạn 2018-2020.
1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đối
tượng tham gia BHXH tự nguyện
Chính sách Bảo hiểm xã hội

Chính sách bảo hiểm xã hội là một yếu tố không thể
thiếu trong quá trình quản lý, nó có ảnh hưởng trực tiếp tới
chất lượng và hiệu quả của công tác phát triển đối tượng tham


10

gia BHXH tự nguyện. Trong quá trình phát triển đối tượng
tham gia BHXH tự nguyện, các chế độ, chính sách, các văn
bản pháp luật về bảo hiểm xã hội là những công cụ cơ bản
quan trọng để thực hiện việc phát triển đối tượng tham gia
BHXH tự nguyện và có tác động trực tiếp đến đối tượng
tham gia BHXH tự nguyện. Thông qua các chính sách bảo
hiểm xã hội, các đối tượng tham gia thể hiện được quyền lợi và
nghĩa vụ của mình, đồng thời giúp cho công tác quản lý các
đối tượng tham gia được dễ dàng, công bằng và minh bạch
hơn. Chính vì thế sự thay đổi về chính sách bảo hiểm xã hội,
các văn bản pháp luật về bảo hiểm xã hội đều ảnh hưởng trực
tiếp đến công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự
nguyện.
Cơ cấu dân số

Nếu một quốc gia có cơ cấu dân số già, tức là lực lượng
lao động chiếm tỉ trọng thấp trong dân số sẽ dẫn đến tình

BHXH tự nguyện quay sang đóng BH nhân thọ. Vì vậy, nâng
cao nhận thức của người dân về BHXH sẽ góp phần nâng cao
hiệu quả công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự
nguyện.
Thu nhập của người tham gia

Thu nhập của người dân là yếu tố hàng đầu quyết định
đến việc họ có tham gia BHXH tự nguyện hay không và tham
gia với mức đóng góp nào. Khi người tham gia có thu nhập ổn
định thì việc họ sẵn sàng bỏ ra một khoản tiền nhất định đóng
BHXH là điều có tính khả thi cao. Tuy nhiên ngược lại, nếu thu
nhập của họ bấp bênh, không ổn định thì họ sẽ cân nhắc đến
việc tham gia BHXH.
Bên cạnh đó, nếu người dân có thu nhập cao, có phần dư
dả sau khi đã chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống
hàng ngày thì họ sẽ nghĩ đến việc đảm bảo cuộc sống cho tương


12

lai sau này bằng cách tham gia BHXH tự nguyện, còn ngược lại
thu nhập của họ chỉ đủ cân đối cho các nhu cầu trước mắt, thì
việc tham gia BHXH tự nguyện lại phụ thuộc vào sức hấp dẫn
của chính sách và các lợi ích của chính sách BHXH tự nguyện
mà họ nhìn thấy có thể thuyết phục được họ.
Chính do kiện kinh tế của đa số lao động tự do còn thấp,
trong khi BHXH tự nguyện yêu cầu đối tượng phải có mức thu
nhập tương đối ổn định và thời gian tham gia dài, sau 20 năm
tham gia mới được hưởng chế độ. Rất nhiều lao động tự do
mong muốn khi về già được nhận một khoản lương hưu để

nghỉ hưu hay khi người tham gia bảo hiểm vì lý do bất khả
kháng phải ngừng hợp đồng giữa chừng. Chẳng hạn, với mức
đóng mỗi tháng từng này tiền, khi hợp đồng đáo hạn, khách
hàng sẽ được hưởng lương hưu bằng bao nhiêu lần mức lương
cơ sở… Khi rõ ràng, minh bạch như vậy và khi người dân thấy
được lợi ích rõ ràng từ việc tham gia BHXH, họ sẽ tự nguyện
tham gia.
1.2. Cơ sở chính trị, pháp lý
1.2.1. Cơ sở chính trị
Nước ta đang thực hiện công cuộc đổi mới đất nước theo
hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa để sớm trở thành một nước
công nghiệp hiện đại đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện
đại hóa đã và đang chú ý diễn đạt đạt được những kết quả khả
quan đáng ghi nhận. Việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm
xa hội là hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tiễn và đáp ứng
yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Có
thể nói, việc xây dựng chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện là rất
cần thiết, nhằm áp dụng cho đối tượng không thuộc diện làm
công ăn lương, không được bảo vệ bởi bảo hiểm xã hội bắt
buộc, những đối tượng làm nghề tự do, những người nông


14

dân, ... mà trong nền kinh tế thị trường của chúng ta hiện nay,
đối tượng này rất rộng lớn.
Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01 tháng 6 năm 2012 của
Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về một số vấn đề về
chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 khẳng định quan điểm
chỉ đạo “Hệ thống an sinh xã hội phải đa dạng, toàn diện, có