GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

BÀI 9: SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN TÍNH CHẤT CỦA CÁC
NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC- ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN (tiết 1)
Kiến thức cũ có liên quan
- Chu kì, nhóm

Kiến thức mới trong bài cần hình thành
- Khái niệm tính kim loại, tính phi kim, độ âm
điện

- Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình
electron nguyên tử các nguyên tố - Quy luật biến đổi bán kính nguyên tử, độ âm
hoá học
điện, tính kim loại, tính phi kim của các
nguyên tố trong chu kì, nhóm A

I. MỤC TIÊU:
1.Kiến thức:
- Biết và giải thích được sự biến đổi độ âm điện của một số nguyên tố trong một
chu kì, trong nhóm A.
- Hiểu được quy luật biến đổi tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố trong
một chu kì, trong nhóm A (dựa vào bán kính nguyên tử).
2.Kĩ năng: Dựa vào qui luật chung, suy đoán được sự biến thiên tính chất cơ bản
trong chu kì (nhóm A) cụ thể, thí dụ sự biến thiên về:
+ Độ âm điện, bán kính nguyên tử.
+ Tính chất kim loại, phi kim.
3.Thái độ: Tích cực, chủ động tiếp thu kiến thức
II. TRỌNG TÂM: Biết:
- Khái niệm tính kim loại, tính phi kim, độ âm điện.
- Quy luật biến đổi bán kính nguyên tử, độ âm điện, tính kim loại, tính phi kim


Hoạt động 1: Tính kim loại, tính phi kim
Mục tiêu: Hiểu về tính kim loại, tính phi kim
- Gv: Dựa vào bài cũ, trong các nguyên tố này nguyên I/ TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI
tố nào là kim loại? Vì sao?
KIM


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

- Hs: Li, Na, K; Ntử có 1e lớp ngoài cùng  Dễ 1/ Tính kim loại – phi kim :
nhường 1e
• Tính kim loại :
- GV: Nguyên tử trung hoà về điện mà electron mang
M → Mn+ + ne
điện tích gì? Khi nhường e đi thì nguyên tử trở thành
ion thiếu đi điện tích âm, do đó nó trở thành ion - Tính KL là tính chất của một
dương? Vậy tính kim loại được đặc trưng bằng khả nguyên tố mà nguyên tử dễ nhường e
năng nhường e của ntử  Tính kim loại là gì?
để trở thành ion dương.
- Hs trả lời
- Gv trình chiếu kết luận về tính kim loại  Nguyên
tử càng dễ nhường e thì tính kim loại càng mạnh
- Gv lấy một số vd

- Nguyên tử càng dễ nhường e →
tính KL càng mạnh
• Tính phi kim:
X + ne → Xn-


-Hs: Bán kính nguyên tử Na lớn hơn Mg, điện phải: Z+ tăng dần nhưng số lớp e không đổi
tích hạt nhân ntử Na nhỏ hơn Mg
 lực hút giữa hạt nhân với e ngoài cùng
tăng  bán kính giảm  khả năng nhường
- Bán kính nguyên tử Na lớn hơn Mg mà điện
tích hạt nhân nhỏ hơn nên e lớp ngoài cùng e giảm( Tính KL yếu dần)  khả năng nhận
của ntử Mg liên kết với hạt nhân chặt chẽ hơn, thêm e tăng dần => tính PK mạnh dần
do đó ntử Na dễ nhường e hơn Mg. Vậy tính
kim loại của ntố nào mạnh hơn?
- Hs: Na

IIA III IVA VA VIA VII
A
A
Na Mg
Si P
S
Al
Cl

- Gv so sánh tương tự với các ntố đứng sau

Kl

 Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện
tích hạt nhân, tính kim loại và phi kim biến
đổi như thế nào?

Nhó
m

tố trong một nhóm?
nhân, tính KL của các nguyên tố tăng dần,
- Gv: Bán kính nguyên tử tăng, điện tích hạt đồng thời tính PK giảm dần.
nhân tăng nhưng bán kính nguyên tử ưu thế
Giải thích: Trong 1 nhóm A khi đi từ trên
hơn Khả năng nhường e tăng nên tính KL
xuống : Z+ tăng dần và số lớp e cũng tăng
mạnh, tính PK thì ngược lại
 bán kính nguyên tử tăng và chiếm ưu thế
Trong 1 nhóm, tính KL và PK biến đổi như hơn  khả năng nhường e tăng  tính kim
thế nào?
loại tăng và khả năng nhận e giảm => tính
 Sự biến đổi này lặp đi lặp lại trong các chu PK giảm.
kì và các nhóm; Có thể kết luận gì về tính kim


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

loại và phi kim trong BTH?

Kết luận :

BT: Dựa vào BTH xếp các nguyên tố sau theo Tính KL-PK biến đổi tuần hoàn theo chiều
chiều tính kim loại mạnh dần: Na; K; S; F?
tăng dần của điện tích hạt nhân.
Hoạt động 2: Độ âm điện
Mục tiêu: Biết khái niệm độ âm điện, sự biến đổi tuần hoàn độ âm điện trong chu kì, nhóm
- Độ âm điện là gì?

3/ Độ âm điện :

B.
C.
D.

F, O, N, C, B, Be, Li
Li, B, Be, N, C, F, O
Be, Li, C, B, O, N, F
N, O, F, Li, Be, B, C


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

Câu 2: Trong một chu kì, bán kính nguyên tử của các nguyên tố
A. Tăng theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
B. Giảm theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
C. Giảm theo chiều tăng của tính phi kim
D. B và C đều đúng
Câu 3: Trong một nhóm A, bán kính nguyên tử của
các nguyên tố:
A. Tăng theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
B. Giảm theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân
C. Giảm theo chiều tăng của tính phi kim
D. A và C đều đúng
Câu 4: Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tính phi kim tăng dần (từ trái sang
phải) như sau:
A.
B.
C.
D.


- Định luật tuần hoàn
I. MỤC TIÊU:
1.Kiến thức:
- Hiểu được sự biến đổi hoá trị cao nhất với oxi và hoá trị với hiđro của các nguyên
tố trong một chu kì.
- Biết được sự biến đổi tính axit, bazơ của các oxit và hiđroxit trong một chu kì,
trong một nhóm A.
- Hiểu được nội dung định luật tuần hoàn.
2.Kĩ năng:: Dựa vào qui luật chung, suy đoán được sự biến thiên tính chất cơ
bản trong chu kì (nhóm A) cụ thể, thí dụ sự biến thiên về:
+ Hoá trị cao nhất của nguyên tố đó với oxi và với hiđro.
+ Công thức hoá học và tính axit, bazơ của các oxit và hiđroxit tương ứng.
3.Thái độ: Thái độ học tập nghiêm túc, tích cực
II. TRỌNG TÂM:
- Quy luật biến đổi hoá trị cao nhất với oxi và hoá trị với hiđro của một số
nguyên tố trong một chu kì, trong nhóm A .
(Giới hạn ở nhóm A thuộc hai chu kì 2, 3).
- Định luật tuần hoàn
III.PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Diễn giảng – phát vấn.
IV. CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

*Giáo viên: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học
*Học sinh: Học bài cũ, làm bài tập, chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp.
V. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, đồng phục...
2.Kiểm tra bài cũ: (7 phút)
Viết cấu hình e nguyên tử và sắp xếp các nguyên tố hoá học sau theo chiều tính

- Gv: Nhận xét gì về số nguyên tử H và hoá
cao
trị cao nhất của nguyên tố?


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

- Sự biến đổi này được lặp đi lặp lại sau
mỗi chu kì, ta có kết luận gì?
- Hs trả lời
- Gv kết luận

nhất
Hc
khí
với

RH4 RH3 RH2 RH

hiđro
• Kết luận: Hóa trị cao nhất của một
nguyên tố với oxi, hóa trị với hiđro biến đổi
tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt
nhân
Hoạt động 1: Sự biến đổi tính axit- bazơ của oxit và hiđroxit
Mục tiêu: Biết sự biến đổi tuần hoàn tính axit- bazơ của oxit và hiđroxit của các nguyên
tố trong bảng tuần hoàn
- Gv trình chiếu bảng tính ΙΙΙ / SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH AXIT-BAZƠ CỦA OXIT VÀ
axit- bazơ của các hợp chất
HIĐROXIT

mạnh Bazơ Hidrox Axit
Axit
hợp chất trong một nhóm A Hidr
TB
rất
it
biến thiên như thế nào?
oxit kiềm
yếu
yếu
mạnh
mạnh
lưỡng
- Hs trả lời
tính
- Gv kết luận, lấy một số


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

vd để hs so sánh
Bazơ

Axit

• Trong 1 nhóm A : Đi từ trên xuống, theo chiều tăng dần
điện tích hạt nhân : tính bazơ của các oxit và hidroxit tăng,
tính axit giảm dần.
Hoạt động 1: Sự biến đổi tính axit- bazơ của oxit và hiđroxit
Mục tiêu: Nêu được định luật tuần hoàn


GIÁO ÁN HÓA HỌC 10

- Soạn bài: “Ý nghĩa bảng tuần hoàn”
Rút kinh nghiệm:
................................................................................................................................
...........................
................................................................................................................................
...........................
................................................................................................................................
...........................
................................................................................................................................
...........................
................................................................................................................................
...........................