ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÊ VĂN THẮNG

HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TÍNH TOÁN
CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI TẬP HÓA HỌC VÔ CƠ
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. VÕ VĂN DUYÊN EM

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả
nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử
dụng và chưa từng công bố trong bất kì một công trình nào khác.
Tác giả

Lê Văn Thắng

Trường THCS Phước Hưng – Huyện An Phú – Tỉnh An Giang, Trường THCS Vĩnh
Châu – TX. Châu Đốc – Tỉnh An Giang, bạn bè, đồng nghiệp, các thầy giáo, cô
giáo, và các em học sinh các trường Trung học cơ sở đã giúp tôi trong quá trình
thực hiện điều tra, thực nghiệm sư phạm, trong suốt quá trình học tập và thực hiện
luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Huế, tháng 6 năm 2018
Tác giả
Lê Văn Thắng

iii


MỤC LỤC
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
Mục lục ........................................................................................................................ 1
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ........................................................ 5
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ ....................................................................... 6
PHẦN 1. MỞ ĐẦU .................................................................................................... 8
1. Lí do chọn đề tài ...................................................................................................... 8
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................... 9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................................. 9
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 9
5. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................... 10
6. Mẫu khảo sát ......................................................................................................... 10
7. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................... 10
8. Giả thuyếtDemo
khoa học

1.3.2.1. Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học ........................................................21
1.3.2.2. Năng lực thực hành hóa học .....................................................................21
1.3.2.3. Năng lực tính toán.....................................................................................21
1.3.2.4. Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học ................................22
1.3.2.5. Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống ..............................22
1.3.2.6. Năng lực tư duy hóa học ...........................................................................22
1.3.3. Năng lực tính toán ........................................................................................... 22

Version
Select.Pdf
1.3.4. Vai tròDemo
của năng
lực tính -toán
trong mônSDK
hóa học .......................................... 23
1.4. Đánh giá năng lực tính toán hóa học cho học sinh trung học cơ sở .................. 23
1.5. Thực trạng về việc sử dụng hệ thống bài tập và năng lực tính toán của học sinh
ở trường Trung học cơ sở .......................................................................................... 24
1.5.1. Mục đích điều tra ............................................................................................ 24
1.5.2. Đối tượng điều tra ........................................................................................... 24
1.5.3. Kết quả điều tra ............................................................................................... 25
1.5.3.1. Phiếu điều tra cho HS (Phần phụ lục 2) ...................................................25
1.5.3.2. Phiếu điều tra cho giáo viên (Phần phụ lục 1) .........................................28
Tiểu kết chƣơng 1 .................................................................................................... 30
Chƣơng 2. CÁC BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
TÍNH TOÁN CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI TẬP HÓA HỌC VÔ CƠ
TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ .......................................................................... 31
2.1. Phân tích nội dung kiến thức chương trình phần hóa học vô cơ THCS ............ 31

2

2.6.2. Quy trình xây dựng hệ thống bài tập............................................................... 47
2.6.3. Hệ thống bài tập hóa học vô cơ THCS ........................................................... 47
2.6.3.1. Oxi – Không khí .......................................................................................47
2.6.3.2. Hiđro – Nước ............................................................................................54
2.6.3.3. Dung dịch ..................................................................................................59
2.6.3.4. Các loại hợp chất vô cơ – Kim loại – Phi kim ..........................................66

3


2.7. Sử dụng hệ thống BTHH hóa học vô cơ THCS để phát triển năng lực tính toán
cho học sinh............................................................................................................... 90
Tiểu kết chƣơng 2 .................................................................................................... 91
Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM .............................................................. 92
3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm ......................................................................... 92
3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm ........................................................................ 92
3.3. Thời gian, đối tượng thực nghiệm ..................................................................... 92
3.3.1. Thời gian thực nghiệm .................................................................................... 92
3.3.2. Đối tượng thực nghiệm ................................................................................... 92
3.4. Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm................................................................... 93
3.5. Tiến hành thực nghiệm sư phạm ........................................................................ 93
3.6. Kết quả thực nghiệm sư phạm ........................................................................... 94
3.6.1. Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm ..................................................... 94
3.6.1.1. Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm .........................................................94
3.6.1.2. Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm ............................................................96
3.6.2. Đánh giá, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm .......................................105

Demo
Version
- Select.Pdf

:

Dung dịch

ĐC

:

Đối chứng

ĐDDH

:

Đồ dùng dạy học

Đktc

:

Điều kiện tiêu chuẩn

GV

:

Giáo viên

HS



:

Phản ứng

SBT

:

Sách bài tập

SGK

:

Sách giáo khoa

SGV

:

Sách giáo viên

STT

:

Số thứ tự

THCS


:

Ví dụ

5


DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ
 BẢNG
Bảng 1. Tiêu chí và các mức độ đánh giá năng lực tính toán ...................................33
Bảng 2. Bảng kiểm quan sát năng lực tính toán của HS thể hiện qua các tiêu chí của
năng lực tính toán ......................................................................................................37
Bảng 3. Phiếu hỏi đánh giá thái độ của học sinh sau khi giải xong hệ thống bài tập ......37
Bảng 4. Phiếu hỏi đánh giá thái độ của GV về hiệu quả của việc sử dụng hệ thống
bài tập để phát triển năng lực tính toán cho HS ........................................................38
Bảng 5. Bảng lớp TN và ĐC .....................................................................................92
Bảng 6. Tổng hợp kết quả bài kiểm tra trước TN (phần phụ lục 6) .........................94
Bảng 7. Phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra trước TN (phần
phụ lục 6)...................................................................................................................94
Bảng 8. Phân loại kết quả bài kiểm tra trước thực nghiệm .......................................95
Bảng 9. Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra trước thực nghiệm ...............95
Bảng 10. Kết quả học sinh đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra của trường THCS Phước
Hưng (phần phụ lục 6) ..............................................................................................96
Bảng 11. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút –

Version
- Select.Pdf
Hóa khối 8 -Demo
9 của trường

Hình 1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra trước thực nghiệm. ...............................94
Hình 2. Đồ thị phân loại kết quả kiểm tra trước thực nghiệm ..................................95
Hình 3. Đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút – Khối 8 - 9 của trường THCS Phước
Hưng ..........................................................................................................................96
Hình 4. Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 8 – khối 9 trong lần kiểm
tra 15 phút trường THCS Phước Hưng .....................................................................97
Hình 5. Đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút – Khối 8 - 9 của trường THCS Phước
Hưng ..........................................................................................................................98
Hình 6. Đồ thị
phân loại
kết quả- học
tập của học
sinh khối 8 – khối 9 trong lần kiểm
Demo
Version
Select.Pdf
SDK
tra 45 phút trường THCS Phước Hưng .....................................................................99
Hình 7. Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 8 – khối 9 trường THCS
Phước Hưng ............................................................................................................100
Hình 8. Đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút của học sinh khối 8 - 9 trường THCS
Vĩnh Châu ...............................................................................................................100
Hình 9. Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 8 – khối 9 trong lần kiểm
tra 15 phút trường THCS Vĩnh Châu ......................................................................101
Hình 10. Đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút của học sinh khối 8 - 9 trường THCS
Vĩnh Châu ...............................................................................................................102
Hình 11. Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 8 – khối 9 trong lần
kiểm tra 45 phút trường THCS Vĩnh Châu .............................................................103
Hình 12. Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 8 – khối 9 trường
THCS Vĩnh Châu ....................................................................................................104

đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền
tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở, trung học phổ thông
phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất
lượng. Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm
từ sau năm 2020”.
Đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục phổ thông sau năm 2015 và thực
trạng giáo dục phổ thông hiện nay, vấn đề đặt ra cho bản thân GV là làm thế nào để
phát huy các năng lực cho học sinh. Với mục tiêu thay đổi phương pháp dạy học, từ
truyền đạt kiến thức sang tổ chức hướng dẫn, định hướng phát triển năng lực cho
HS, đang đặt ra thách thức lớn đối với đội ngũ GV ở trường phổ thông. Hiện nay,

8


Hóa học được đưa vào trường Trung học cơ sở ở khối lớp 8 và lớp 9. Nên việc dạy
phải tạo được sự hứng thú cho học sinh, giúp các em có niềm say mê học tập. Các
em học môn Hóa vừa lĩnh hội kiến thức vừa vận dụng kiến thức để giải quyết các
bài tập. Thông qua việc giải các bài tập các em sẽ phát triển được các năng lực
chung và năng lực bộ môn trong đó có năng lực tính toán. Từ đó, học sinh học môn
Hóa học ở cấp trung học cơ sở có nền tảng kiến thức về bộ môn khoa học tự nhiên
nói chung và môn Hóa học nói riêng để học tiếp môn Hóa học ở cấp trung học phổ
thông.
Từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài “Hình thành và phát triển năng lực
tính toán cho học sinh thông qua bài tập hóa học vô cơ trường trung học cơ sở”.
2. Mục đích nghiên cứu
Xây dựng hệ thống bài tập và cách sử dụng hệ thống bài tập hóa vô cơ ở trường
Trung học cơ sở nhằm hình thành và phát triển năng lực tính toán cho học sinh.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài.
- Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng hệ thống bài tập hình thành và phát triển

Giang.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí luận
- Nghiên cứu các tài liệu lí luận và phương pháp dạy học hóa học.
- Nghiên cứu lí luận về năng lực tính toán của học sinh.

Version
Select.Pdf
SDK
- Nghiên Demo
cứu về tác
dụng và-cách
sử dụng bài
tập trong dạy học hóa học.
7.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra bằng các phiếu câu hỏi.
- Phỏng vấn.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm giá trị thực tiễn, tính khả
thi và hiệu quả của các kết quả nghiên cứu.
7.3. Phƣơng pháp thống kê toán học
Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục
ứng dụng để xử lí định lượng các số liệu, kết quả của việc điều tra và quá trình thực
nghiệm sư phạm nhằm xác nhận giả thuyết khoa học và đánh giá tính hiệu quả, tính
khả thi của đề tài.
8. Giả thuyết khoa học
Nếu học sinh được hình thành và phát triển được năng lực tính toán thông qua
bài tập phần hóa học vô cơ ở trường trung học cơ sở thì sẽ nâng cao được chất
10