ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

TỐNG NGỌC DIỄM

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ ĐỊA PHƯƠNG LỚP 12
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK dạy học bộ môn Địa lý
Chuyên
ngành:
Lí luận
và phƣơng pháp

Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYÊN THỊ KIM LIÊN

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i



Demo Version - Select.Pdf SDK

- Gia đình và người thân đã luôn bên cạnh động viên và khích lệ tinh thần học
tập cho tôi.
Cuối cùng, xin kính chúc quý thầy, cô giáo, ban lãnh đạo nhiều sức khỏe
và hạnh phúc.
Huế, tháng 06 năm 2018
Tác giả luận văn

Tống Ngọc Diễm

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa .............................................................................................................. i
Lời cam đoan ............................................................................................................. ii
Lời Cảm Ơn ............................................................................................................... iii
MỤC LỤC ...................................................................................................................1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .........................................................................4
DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ ............................................................................5
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài .....................................................................................................6
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ...............................................................................8
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài ..............................................................................8
4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ................................................................................8
5. Lịch sử nghiên cứu của đề tài..................................................................................8
6. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài ......................................................................10
7. Cấu trúc của luận văn ............................................................................................11

1.1.3.2. Đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của học sinh trung học phổ thông
chuyên. ............................................................................................................30
1.2. Cơ sở thực tiễn. ...............................................................................................27
1.2.1. Thực trạng dạy và học Địa lý ở trƣờng THPT chuyên. ............................27
1.2.2. Thực trạng của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học
địa lý ở trƣờng THPT chuyên.............................................................................33
1.2.2.1. Mục đích khảo sát. .............................................................................34
1.2.2.2. Đối tƣợng khảo sát .............................................................................34

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
1.2.2.3.
Nội dung
khảo sát
..............................................................................
34
1.2.2.4. Phƣơng pháp khảo sát ........................................................................35
1.2.2.5. Kết quả khảo sát .................................................................................35
1.2.3. Thuận lợi và khó khăn của trƣờng THPT chuyên trong việc tổ chức hoạt
động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học địa lý. ................................................45
1.2.3.1. Thuận lợi. ...........................................................................................45
1.2.3.2. Khó khăn. ...........................................................................................45
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 .........................................................................................46
Chƣơng 2. CÁCH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG
TẠO TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ ĐỊA PHƢƠNG LỚP 12 Ở TRƢỜNG
THPT CHUYÊN......................................................................................................47
2.1. Các điều kiện cần thiết để tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong giảng
dạy địa lý địa phƣơng ở trƣờng trung học phổ thông. ...........................................47

TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 .........................................................................................93
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................94
1. Kết luận. ................................................................................................................94
2. Kiến nghị ...............................................................................................................94
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................96
PHỤ LỤC

3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh

HĐTNST : Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
THPT

: Trung học phổ thông

TNST

: Trải nghiệm sáng tạo

Demo Version - Select.Pdf SDK

nên những ngƣời tài đức là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản
xuất, nhà trƣờng gắn liền với xã hội”. Đây cũng là nguyên lí giáo dục đƣợc qui định
trong Luật giáo dục hiện hành của Việt Nam nhằm để nhấn mạnh yếu tố thực hành
và vận dụng Demo
thực tế. Version - Select.Pdf SDK
Có thể nói, hoạt động học tập trải nhiệm sáng tạo đã và đang đƣợc triển khai
trên toàn thế giới, mà vai trò của nó là vô cùng to lớn trong việc hoàn thiện cả về kĩ
năng, kiến thức và phẩm chất cho ngƣời học. Hoạt động này giúp cho học sinh có
nhiều cơ hội trải nghiệm để vận dụng những kiến thức học đƣợc vào thực tiễn từ đó
hình thành năng lực thực tiễn cũng nhƣ phát huy tiềm năng sáng tạo của bản thân.
Đó chính là mục đích của giáo dục thế giới nói chung, kể cả nền giáo dục của Việt
Nam nói riêng.
Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng (khoá XI) về đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ quan điểm đổi mới giáo dục: “Tiếp tục
đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy và học theo định hƣớng phát huy tính tích cực,
chủ động, sáng tạo của học sinh, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ
máy móc, vận dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học một cách linh hoạt, sáng
tạo, phù hợp với mục tiêu, nội dung giáo dục, đối tƣợng học sinh và điều kiện cụ

6


thể của mỗi cơ sở giáo dục phổ thông. Đa dạng hoá hình thức tổ chức học tập, coi
trọng cả dạy học trên lớp và các hoạt động xã hội, trải nghiệm sáng tạo, tập dượt
nghiên cứu khoa học. Phối hợp chặt chẽ giáo dục nhà trƣờng, giáo dục gia đình và
giáo dục xã hội” [17, tr. 5]. Nhƣ vậy, theo quan điểm trên thì hình thức dạy học trải
nghiệm sáng tạo ngày càng đƣợc chú trọng trong mục tiêu của giáo dục phổ thông.
Trong những năm qua, Địa lý bị xem là một trong những môn học “phụ” ở
trƣờng trung học phổ thông do nhiều nguyên nhân khác nhau. Phụ huynh học sinh
thƣờng định hƣớng cho con em mình các ngành nghề thuộc lĩnh vực khoa học tự


7


2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Xây dựng đƣợc các cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong
dạy học Địa lý địa phƣơng lớp 12 ở trƣờng THPT chuyên nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh. Từ đó, nâng cao chất lƣợng dạy học, góp
phần đổi mới hiệu quả giáo dục.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động dạy học trải
nghiệm sáng tạo ở trƣờng THPT chuyên.
- Khảo sát điều tra hoạt động tổ chức trải nghiệm sáng tạo ở trƣờng THPT chuyên.
- Xác định cách thức tiến hành tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong
dạy học Địa lý địa phƣơng ở trƣờng THPT chuyên.
- Thực nghiệm sƣ phạm nhằm đánh giá hiệu quả của đề tài nghiên cứu.
4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Về nội dung: các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động dạy học trải
nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học địa lý địa phƣơng lớp 12 ở trƣờng
THPT chuyên.

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
- Về phạm
vi thực
nghiệm:
tiến hành thực
nghiệm tại trƣờng THPT chuyên

- Luận văn thạc sĩ giáo dục học của tác giả Nguyễn Thị Phƣơng Linh (Trƣờng
Đại học sƣ Phạm Huế), năm 2016, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong
dạy học ngoài giờ môn Địa lý lớp 11 trung học phổ thông, đã nghiên cứu đƣợc cơ

Version
- Select.Pdf
SDK
sở lý luận vềDemo
hoạt động
trải nghiệm
sáng tạo cũng
nhƣ thực trạng tổ chức hoạt động
trải nghiệm sáng tạo trong trƣờng phổ thông, từ đó đề ra cách thức tổ chức hoạt
động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học ngoài giờ một cách hiệu quả trong môn Địa
lý lớp 11 ở trƣờng THPT.
- Luận văn thạc sĩ giáo dục học của tác giả Cao Thị Hoa (Trƣờng Đại học Sƣ
phạm Huế), năm 2016, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học trên
lớp môn Địa lý lớp 10 trung học phổ thông, đã đề cập đến việc nghiên cứu cơ sở lý
luận về việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học trên lớp môn Địa
lý 10 từ đó tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo và nghiên
cứu nội dung, phƣơng pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học
trên lớp, nội khóa môn Địa lý lớp 10 THPT.
- Tài liệu tập huấn “kĩ năng xây dựng và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng
tạo trong trƣờng trung học”, Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học giáo dục, báo cáo
viên TS. Trần Văn Tính, ThS. Trần Quỳnh Trang đã đề cập đến các bƣớc cần thiết

9


để xây dựng các hình thức trải nghiệm sáng tạo và tổ chức hoạt động trải nghiệm

6.2.2. Phƣơng pháp khảo sát điều tra
Điều tra khảo sát việc tổ chức dạy và học địa lý theo hình thức trải nghiệm
sáng tạo ở trƣờng THPT chuyên, mức độ hứng thú của học sinh đối với hoạt động
này bằng việc phỏng vấn và sử dụng phiếu điều tra.
6.2.3. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm
Tổ chức thực nghiệm sƣ phạm ở trƣờng THPT chuyên Thoại Ngọc Hầu nhằm
đánh giá tính khả thi của đề tài.

10


6.2.4. Phƣơng pháp thống kê toán học
Sử dụng các phƣơng pháp thống kê toán học để xử lí các số liệu đã thu thập
đƣợc từ kết quả học tập của học sinh và xử lí phiếu điều tra, nội dung góp ý kiến
của GV và HS.
7. Cấu trúc của luận văn
Luận văn gồm phần mở đầu, nội dung chƣơng 1, chƣơng 2, chƣơng 3 và kết
luận, trong đó:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm
sáng tạo trong dạy học Địa lý địa phƣơng ở trƣờng THPT chuyên.
Chƣơng 2. Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học
Địa lý địa phƣơng lớp 12 ở trƣờng THPT chuyên.
Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm.

Demo Version - Select.Pdf SDK

11