Trường THPT Phong Điền

Ngày:

27/03
Lớp: 10B4

Tiết:7

Môn học: Sinh học

Tuần: 32

GIÁO ÁN SỐ 4
Bài 30 SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ
I. Mục tiêu
1. Kiến thức
˗ Trình bày được đặc điểm của các giai đoạn trong chu trình nhân lên c ủa virut
trong tế bào chủ.
˗ Phát biểu được khái niệm HIV, AIDS.
˗ Phân tích được các giai đoạn phát triển của AIDS.
˗ Nêu được các con đường lây truyền HIV và biện pháp phòng tránh HIV.
˗ Giải thích được một số nhận thức sai lầm về HIV/AIDS trong cộng đồng.
2. Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp và khái quát hóa qua việc quan sát phân
tích kênh hình: các hình ảnh, phim về chu trình nhân lên của virut, về các giai
đoạn phát triển của hội chứng AIDS.
- Rèn luyện kĩ năng hoạt động nhóm, làm việc độc lập với SGK.
- Kĩ năng liên hệ thực tiễn.
3. Thái độ
- Có ý thức bảo vệ sức khoẻ và phòng tránh các bệnh truy ền nhiễm do virut gây


Vận dụng thấp

Vận
cao

1. Chu trình

- Trình bày được

Giải thích được

nhân lên của các giai đoạn

bản

virut

từng giai đoạn

xâm nhiễm và

chất

của

phát triển của
phage.
2. Khái niệm - Phát biểu được
HIV

triệu
dễ

lây

dụng


4. Con đường - Trình bày được

- Phân biệt

truyền bệnh
- Biết cách

lây truyền và các con đường

được các

phòng tránh HIV

biện pháp

và biện pháp

trường hợp có cho bản thân

bạn bè và

phòng ngừa

HIV/AIDS.
- Chung tay
xây dựng
một môi
trường sống
lành mạnh.

II. Chuẩn bị của Gv và Hs
Gv: Chuẩn bị bài giảng CNTT, Phiếu hình thành kiến thức .
Máy Chiếu đa vật thể, Máy tính…
Hs: Soạn bài mới theo mẫu hướng dẫn, tìm hiểu trước các thông tin về enzim
và vai trò của enzim.
III. Nội dung trọng tâm
- Chu trình nhân lên của virut trong tế bào
- Con đường lây truyền HIV và biện pháp phòng ngừa HIV/AIDS.
IV. Tổ chức hoạt động học tập:
1. Ổn định tổ chức lớp (1phút).
2. Kiểm tra bài cũ (3 phút).
Câu 1: Virut là gì?
Câu 2: Trình bày cấu tạo chung của virut?
3. Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)
(1) Mục tiêu: Học sinh sử dụng kiến thức và kinh nghiệm trong đời sống để giải
3


quyết vấn đề.
(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Tổ chức trò chơi ô chữ
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: Máy tính, máy chiếu

suy nghĩ.

+ Câu 5: Gai

Có quyền trả lời từ khóa bất cứ lúc nào,

glicôprôtêin

trả lời đúng được 10 điểm, sai đội phải

+ Câu 6: Khảm

dừng cuộc chơi.

thuốc lá

Hết 7 ô hàng ngang mà vẫn chưa tìm ra

+ Câu 7: Phagơ

từ khóa sẽ có một gợi ý, trả lời từ khóa

Từ khóa: Sinh sản

sau gợi ý được 5 điểm.
- Ô chữ:
+ Câu 1: Đơn vị nào thường được dùng
để đo kích thước của virut?
+ Câu 2: Điền vào chỗ trống của câu sau
đây: “Virut sống kí sinh........”

không? Vì sao?
2. Nếu chúng ta đưa virut ra môi trường
độc lập virut có sống được không? Vì
sao?
3. Kháng sinh có thể tiêu diệt được virut
không? Tại sao?
5


Hoạt động 2: HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (27 phút)
(1) Mục tiêu:
˗ Trình bày được đặc điểm của các giai đoạn trong chu trình nhân lên của
virut trong tế bào chủ.
˗ Phát biểu được khái niệm HIV, AIDS.
˗ Phân tích được các giai đoạn phát triển của AIDS.
˗ Nêu được các con đường lây truyền HIV và biện pháp phòng tránh HIV.
˗ Giải thích được một số nhận thức sai lầm về HIV/AIDS trong cộng đồng.
(2) Phương pháp/Kĩ thuật:
- Quan sát tìm hiểu vấn đề
- Phương pháp giải quyết vấn đề.
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm
(4) Phương tiện dạy học: Máy tính, máy chiếu
Hoạt động 1: Tìm hiểu chu trình nhân lên của virut
THỜI

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIAN

6


yêu cầu HS xem video sự nhân

xâm

nhiễm

lên của virut chú ý đến diễn

phát

triển

biến của phage để hoàn HS quan sát phim và virut
thành PHT và lắp ghép tranh hoàn thành PHT
trong thơi gian 3 phút:
Các

(Đáp án PHT)

giai Đặc điểm

đoạn
1. Hấp phụ
2. Xâm nhập
3. Sinh tổng
hợp
4. Lắp ráp

Điều này giải thích tại sao chỉ

kháng nguyên, tương

có những virut nhất định mới có hợp với các thụ thể
thể gây nhiễm vào các tế bào

trên bề mặt tế bào

nhất định
7

và
của


Vd: Virut HIV thì chỉ hấp phụ
vào tế bào của hệ miễn dịch,
virut polio chỉ hấp phụ được
trên bề mặt tế bào người và linh
trưởng
Tuy nhiên, có trường hợp cùng
một virut nhưng có thể gây ra
bệnh cho nhiều đối tượng như
virut cúm gia cầm, cúm lợn,...
+ Xâm nhập: Phage đẩy bộ
gen của nó vào trong tế bào
chủ.
GV: Như đã biết thì vi khuẩn có - HS: Nhờ vào 1 loại
thành rất vững chắc, vậy làm

- HS: không.

nhiễm vào tế bào đều phá vỡ tế
bào vật chủ không?
- GV: Khi xâm nhập vào tế bào
chủ, có những virut mà bộ gen
của nó gắn vào NST của tế bào
chủ nhưng tế bào chủ vẫn sinh
trưởng bình thường. Nó có thể
nhân đôi cùng với sự nhân đôi
của tế bào chủ
+ Lợi dụng điểm này người ta
ứng dụng virut để sản xuất các
gen mong muốn.
- GV dẫn dắt: Một trong
những loại virut gây bệnh vô
cùng nguy hiểm, được xem là
một căn bệnh thế kỉ đó chính
là virut HIV. Để tìm hiểu xem
virut này gây bệnh như thế
nào và có cách phòng tránh
đúng đắn thì chúng ta tìm
hiểu sang phần II. HIV/AIDS
Hoạt động 2: Tìm hiểu về HIV và hội chứng AIDS.
THỜI
GIAN
10

HOẠT ĐỘNG CỦA GV


(human immuno deficiency

virut

virus) là virus gây suy giảm
- HS trả lời: Do HIV có

? Tại sao virut HIV gây suy khả năng gây nhiễm
giảm miễn dịch ở người

(Human

Immunodeficienc

- GV nhận xét và bổ sung: HIV

miễn dịch ở người.

HIV

và phá hủy một số tế
bào của hệ thống
miễn dịch (TB limpho
T).

- GV chính xác hóa kiến thức:
Các em đã học về cơ chế rồi,
khi mà virut xâm nhập vào 1
tế bào thì nó sẽ phá hủy tế
bào đó cho nên khi con virut


- HS trả lời: Lây đường
truyền

qua

lây

đường truyền và biện

GV: HIV có thể lây nhiễm qua tình dục, qua đường phápphòng
những con đường nào?
máu, từ mẹ sang con ngừa.
- 3 con đường:
+ Đường máu
- GV bổ sung và hoàn thiện

+ Đường tình dục

kiến thức

+Từ mẹ sang con

+ Lây truyền qua đường tình
dục
+ Qua đường máu: tiêm chích
ma túy, ghép nội tạng, truyền HS trả lời: Không
máu
? Theo các em, bắt tay, hôn
nhau có lây nhiễm HIV

bao nhiêu phần trăm

Nhóm người có nguy
cơ lây nhiễm cao là:
Những người có lối
sống

không

lành

? Nhóm đối tượng nào có mạnh, như tiêm chích
nguy cơ lây nhiễm cao nhất?

ma tuý, gái mại dâm
và những người mua
dâm.

3. Các giai đoạn
phát triển của
- Vậy virut HIV xâm nhiễm và

hội chứng AIDS

phát triển trong tế bào vật

- Giai đoạn sơ

chủ như thế nào chúng ta đi


phim, mô tả lại các biểu hiện
HIV qua các giai đoạn bằng
cách hoàn thành PHT sau trong
vòng 3 phút.

Giai
đoạn

Thời
gian
kéo
dài

Đáp

án

phiếu

- HS thảo luận nhóm, hình thành kiến
thức
hoàn thành PHT.

Biểu
hiện

Sơ
nhiễm
(Giai
đoạn cửa

khác mà không biết
- Đã có khả năng Lây
13


nhiễm

cho

người

khác
- AIDS giai đoạn đầu khó
phát hiện làm cho nhiều
người không biết mình bị HIV
vậy điều đó có nguy hiểm
như thế nào đối với xã hội?
- Hiện nay vẫn chưa có
vacxin phòng ngừa hữu hiệu
nên để biết cách phòng tránh
cho bản thân và cộng đồng
thì chúng ta sang phần 4.Các

4.

biện pháp phòng ngừa.

phòng ngừa.

- GV chia lớp thành 2 đội, mỗi

đúng đắn , Lúc nào GV hô -HS thảo luận nhóm - Thực hiện các
1,2,3 bắt đầu thì người đầu và tham gia trò chơi.
biện pháp vệ
tiên sẽ phải nhanh chóng ghi
sinh y tế theo quy
biện pháp đầu tiên lên bảng,

trình

ghi xong chạy về trao phấn

ngặt.

cho người thứ 2 ghi và cứ

- Sống lành mạnh

tiếp tục như thế trong thơi

chung thủy một

gian là 2 phút.

vợ một chồng.

Kết thúc trò chơi, nhóm nào

Quan hệ tình dục

tìm ra được nhiều biện pháp

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Tổ chức trò chơi ô chữ: “Hấp phụ”
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Hoạt động cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: Máy tính, máy chiếu
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
- Tổ chức trò chơi ô chữ:

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

Câu 1. Loại virut gây nên căn bệnh

- HIV

thế kỉ là virut gì?
Câu 2. Đây là một trong những đối - Mại dâm
tượng mà dễ bị nhiễm HIV.
Câu 3. Đây là một trong các giai đoạn
nhân lên của virut có đặc điểm sau:
vỏ capsit được hình thành và bao lấy

- Lắp ráp

lõi AND, các bộ phận như đĩa gốc,
đuôi gắn lại với nhau tạo thành
15

NỘI DUNG


phage mới.
Câu 4. Giai đoạn mà ở đó phagơ phá - Phóng thích

(4) Phương tiện dạy học: Máy tính, máy chiếu
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
Yêu cầu học sinh trả lời
câu hỏi:
Câu 1: Đưa virut ra môi
trường độc lập virut có sống
được không? Vì sao?

HOẠT ĐỘNG CỦA HS
- Virut không thể sống độc lập
do không có hệ enzim giúp thực
hiện các phản ứng hóa sinh, nó
phải nhờ vào hệ enzim của tế
bào chủ mà nó xâm nhập.
16

NỘI DUNG


Câu 3: Theo các em kháng

- Do virus nằm trong vật chất di

sinh có thể tiêu diệt được

truyền của tế bào chủ cho nên

virut không? Tại sao?

nếu KS tiêu diệt virus thì đồng


NỘI DUNG


các bệnh do virut hiện - Tiêm vacxin phòng bệnh định
nay đang dùng là gì?

kì tại các trung tâm y tế ( sởi,
bại liệt, viêm não, quai bị, đậu
mùa, …)

4. Hướng dẫn học sinh tự học
-

Trả lời các câu hỏi trong SGK, học bài cũ.
Xem trước bài 45 Virut gây bệnh, ứng dụng của virut.
Chuẩn bị một số tranh ảnh một số virut gây bệnh và ứng dụng của nó.

TỜ NGUỒN PHIẾU HỌC TẬP
Các giai đoạn phát triển của hội chứng AIDS
Nghiên cứu SGK bài 44, trang 150, em hãy điền thông tin vào bảng sau:
Các giai đoạn phát triển

Biểu hiện

Thời gian

Chưa có biểu hiện rõ, có thể sốt

2 tuần - 3 tháng


vài năm

Các giai đoạn

Đặc điểm

1. Hấp phụ

Phagơ bám lên bề mặt tế bào chủ nhờ thụ thể thích hợp với thụ
thể của tế bào chủ

2. Xâm nhập

Bao đuôi của phagơ co lại đẩy bộ gen của phagơ chui vào
trong tế bào chủ

3. Sinh tổng hợp

Bộ gen của phagơ điều khiển bộ máy di truyền của tế bào chủ
19


tổng hợp ADN, vỏ capsid và các thành phần khác cho mình
4. Lắp ráp

5. Phóng thích

Vỏ capsid bao lấy lõi ADN, các bộ phận như là đĩa gốc, đuôi
gắn lại với nhau tạo thành phagơ mới