CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐỀ TÀI:

TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN
TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÍ LỚP 7

Quảng Ninh, tháng 10 năm 2018


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐỀ TÀI:

TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN
TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÍ LỚP 7

Họ và tên: HÀ THỊ HUYỀN NHUNG
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Hải Ninh

Quảng Ninh, tháng 10 năm 2018


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Những năm học gần đây, chúng ta đang hưởng ứng chủ trương của Bộ Giáo dục
và Đào tạo về đổi mới đồng bộ mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức
dạy học và kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục, gắn liền giáo dục trong nhà trường

môn học khác nhau để giải quyết vấn đề môn địa lí đặt ra, từ đó vận dụng kiến thức
vào thực tiễn, nâng cao tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời giúp
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.
Đề tài được thực hiện bằng các phương pháp nghiên cứu lí thuyết, quan sát, đàm
thoại, thực nghiệm, nghiên cứu sản phẩm hoạt động, phân tích và tổng kết kinh
nghiệm.
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Thực trạng dạy học tích hợp kiến thức liên môn trong môn Địa lí
Trong những năm học qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình đã tổ chức thi dạy
học tích hợp liên môn trong đó có môn Địa lí, nhằm khuyến khích giáo viên sáng tạo,
thực hiện dạy học theo chủ đề, chủ điểm có nội dung liên quan đến nhiều môn học và
gắn liền với thực tiễn. Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương
pháp dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập, tăng cường
hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học.
Việc dạy học đơn môn đã tồn tại từ lâu. Hiện nay, nhiều giáo viên thực hiện đổi
mới phương pháp, bước đầu thực hiện dạy học theo hướng tích hợp liên môn. Dạy
học tích hợp liên môn có những ưu điểm như sau:
Đối với học sinh, trước hết, dạy học tích hợp liên môn có tính thực tiễn nên sinh
động, hấp dẫn, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập. Học các chủ đề
tích hợp liên môn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải
quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc.
Đối với giáo viên, ban đầu có thể khó khăn do tâm lý ngại khó, ngại thay đổi trước
việc phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác. Tuy nhiên điều
này có thể khắc phục bởi trong quá trình dạy học, giáo viên thường xuyên phải dạy
những kiến thức liên quan đến các môn học khác nên cũng ít nhiều có sự am hiểu về
những kiến thức liên môn đó. Hơn nữa, hiện nay giáo viên chỉ là người tổ chức, kiểm
tra, định hướng hoạt động học của học sinh.


Việc dạy học tích hợp liên môn hiện nay gặp một số khó khăn sau:

nội dung tích hợp vào các tiết dạy cụ thể mang hiệu quả như mong muốn, tôi đưa ra
qui trình sau:


 Xác định được mục tiêu bài học, mục tiêu tích hợp.
- Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng Địa lí để xác định mục tiêu bài học.
- Căn cứ đặc điểm nhận thức của học sinh để xác định mục tiêu tích hợp, đảm bảo
tính vừa sức cũng như đặc thù địa phương.
 Xác định các nội dung tích hợp và mức độ tích hợp trong các bài học Địa lí.
- Trước tiên cần xác định nội dung cần tích hợp cụ thể là gì, sau đó căn cứ vào thời
lượng của bài học đó mà xác định hình thức tích hợp sao cho phù hợp: tích hợp ở
mức mức độ toàn phần, mức độ bộ phận, hay chỉ dừng lại ở mức độ liên hệ.
- Xác định cần vận dụng những kiến thức kĩ năng nào của các môn học có liên
quan để việc giảng dạy tích hợp có hiệu quả.
 Thiết kế giáo án dạy học tích hợp liên môn.
- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bám chặt vào những
kiến thức các bộ môn có liên quan.
- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nội dung và
cấu trúc đặc thù của môn Địa lí nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc
mà cần tạo ra các tình huống cho sự tìm tòi sáng tạo của học sinh, trên cơ sở bảo đảm
được yêu cầu chung của giờ học Địa lí.
- Giáo án giờ học tích hợp liên môn trong môn Địa lí phải chú trọng thiết kế các
tình huống tích hợp và tương ứng là các hoạt động để học sinh vận dụng phối hợp các
tri thức và kĩ năng của các phân môn khác vào xử lí các tình huống đặt ra ở kiến thức,
kĩ năng Địa lí. Qua đó học sinh lĩnh hội được những tri thức, kĩ năng Địa lí và phát
triển năng lực học tích hợp.
- Chuẩn bị về cơ sở vật chất và thiết bị đồ dùng dạy học.
 Tổ chức giờ dạy vận dụng kiến thức liên môn.
- Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực hiện kế hoạch dạy học phối hợp hoạt
động của giáo viên và học sinh hợp lí, khoa học, trong đó giáo viên giữ vai trò, chức

+ Vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
chống biến đổi khí hậu.
- Mức độ tích hợp: bộ phận
- Hình thức tổ chức dạy học: cá nhân, nhóm
- Tổ chức dạy học:

Hoạt động của GV và HS
Hoạt động: Tìm hiểu đặc điểm của môi trường
- Xác định đới lạnh trên bản đồ, sau đó quan sát
hình 21.1, 21.2

Nội dung ghi bảng
1. Đặc điểm của môi trường


? Tìm ranh giới của môi trường đới lạnh ở 2 bán * Vị trí: Đới lạnh nằm trong
cầu?

khoảng từ hai vòng cực đến hai

? Qua H21.1 và H21.2 (sgk) cho biết sự khác nhau cực.
của môi trường đới lạnh ở BBC và NBC?
(Đới lạnh ở BBC là đại dương Bắc Băng Dương
còn ở NBC là lục địa Nam Cực)
Liên môn với môn Toán, học sinh đo tính nhiệt độ, lượng
mưa, độ dài của mùa điền vào nội dung bảng nhóm.

Yếu tố

Nội dung


? Nguyên nhân nào làm cho khí hậu đới lạnh có
đặc điểm như vậy? (do nằm ở vĩ độ cao)
- HS đọc thuật ngữ băng trôi và núi băng
? Quan sát hình 21.4 và 21.5, So sánh sự khác
nhau giữa núi băng và băng trôi.
Liên hệ với môn GDCD giáo dục ý thức bảo vệ
môi trường chống biến đổi khí hậu.
? Nêu hậu quả của BĐKH đối với MT đới lạnh.

dưới 500mm chủ yếu ở dạng
tuyết rơi, mặt đất đóng băng
quanh năm


(Trái Đất nóng lên làm băng ở hai cực tan chảy,
diện tích phủ băng bị thu hẹp lại. Điều đó dẫn đến
nước ở các đại dương sẽ tăng lên, gây ngập các
vùng đất thấp ven bờ biển.)
? Là HS em sẽ làm gì để góp phần bảo vệ môi trường?
(Trồng và chăm sóc vườn hoa cây cảnh, không vứt
rác bừa bãi,...)
* Ví dụ 3: Tích hợp liên môn với môn Sinh học trong dạy bài “Môi trường hoang
mạc”
- Mục đích tích hợp: Vận dụng kiến thức môn Sinh học để biết được cách thích
nghi với khí hậu khô hạn, khắc nghiệt của động, thực vật.
- Mức độ tích hợp: toàn phần
- Hình thức tổ chức dạy học: nhóm
- Tổ chức dạy học:
HS quan sát hình, thảo luận để nêu và giải thích sự thích nghi của thực động vật ở

phát triển năng lực người học, chú trọng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh.
- Việc tổ chức dạy học tích hợp liên môn trong giảng dạy Địa lí phải được thực
hiện thường xuyên, liên tục, những nội dung tích hợp cần mang tính cụ thể, gắn với
thực tiễn của cuộc sống tránh lý thuyết mang tính hàn lâm khoa học.
- Bản thân giáo viên phải tự trau dồi thêm kiến thức trong sách vở cũng như những
kiến thức từ thực tế qua các phương tiện thông tin; phần lớn nội dung tích hợp là để
giải quyết các vấn đề của thực tế cuộc sống nhưng để có tính thuyết phục cao thì giáo
viên cần cung cấp cho học sinh những hình ảnh cụ thể minh họa cho phần tích hợp
được sinh động, tự nhiên hơn.
- Khi dạy học tích hợp, giáo viên phải căn cứ vào nhiều nhân tố. Trong đó quan
trọng nhất là phương tiện dạy học, tình hình thực tế địa phương, đặc điểm tâm sinh lý
của học sinh để tổ chức học tập có hiệu quả nhất.
- Người giáo viên phải yêu nghề, tâm huyết với nghề và phải có chuyên môn,
nghiệp vụ vững vàng.
3. PHẦN KẾT LUẬN
3.1. Ý nghĩa của đề tài


Ngày nay, công nghệ thông tin phát triển, lượng tri thức mà nhân loại tiếp nhận
ngày càng nhiều, kiến thức giữa các lĩnh vực có liên quan mật thiết với nhau. Đồng
thời do yêu cầu của xã hội, do nhu cầu thực tế đang đòi hỏi con người phải giải quyết
rất nhiều tình huống xảy ra trong cuộc sống. Khi giải quyết các vấn đề đó đòi hỏi phải
vận dụng kiến thức liên ngành một cách sáng tạo. Từ thực tế đó đã đặt ra cho ngành
giáo dục phải đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo. Trong đó, dạy học
tích hợp liên môn là một hướng đi đúng đắn. Dạy học tích hợp góp phần thực hiện
mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông: Giáo dục toàn diện dựa trên
việc đóng góp của nhiều môn học cũng như bằng việc thực hiện đầy đủ mục tiêu và
nhiệm vụ của từng môn học.
Tích hợp liên môn trong môn Địa lí một cách hợp lý đã mang lại những hiệu quả
nhất định trong quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh:


ý kiến
5

11

hứng thú
8

ý kiến
10

Tỉ lệ
92%
0%
8%
38%
28%
34%
- Các kiến thức mới hình thành đều được gắn với những tình huống cụ thể. Tăng
khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống. Giúp học sinh ý thức được việc


học phải đi đôi với hành, khắc sâu và nhớ lâu hơn những gì được học ở trường, rèn
luyện các kĩ năng sống cơ bản, kĩ năng giải quyết tình huống trong cuộc sống phù
hợp với lứa tuổi của bản thân.
- Giúp học sinh thấy được vai trò quan trọng của việc tiếp thu kiến thức ở tất cả
các môn học, kể cả kiến thức thực tế, tạo động lực cho học sinh học toàn diện các
môn, tránh xu hướng học lệch ở các em.
- Qua kiểm tra đánh giá sau tiết học, tôi thấy kết quả học tập của các em học sinh

10
11
6
Tỉ lệ
13%
45%
40%
2%
7%
34%
38%
21%
Như vậy, sử dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy Địa lí 7 sẽ đem lại hiệu quả
cao trong việc giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, rèn luyện các kĩ năng Địa lí.
3.2. Kiến nghị, đề xuất
Để nâng cao hiệu quả tích hợp liên môn trong giảng dạy môn Địa lí 7 tôi có một
số kiến nghị sau:
* Đối với các cấp quản lí giáo dục
- Cần biên soạn các tài liệu về dạy học tích hợp để bồi dưỡng, trang bị cho đội ngũ
giáo viên các cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học tích hợp liên môn. Những tài liệu
này cần được viết dưới dạng như những cẩm nang để giáo viên dễ vận dụng, tránh
hàn lâm, lý thuyết.
- Tổ chức bồi dưỡng các chuyên đề dạy học tích hợp liên môn và rèn luyện năng
lực dạy học tích hợp liên môn cho giáo viên Địa lí nói riêng và giáo viên THCS nói
chung.
- Thiết kế một số giáo án tích hợp liên môn, các tiết dạy minh họa thể hiện cách
thức dạy học tích hợp để giáo viên học tập, vận dụng.
- Tổ chức các khóa bồi dưỡng, tập huấn cho tất cả giáo viên về dạy học tích hợp liên môn.
- Chú trọng việc bồi dưỡng giáo viên tại đơn vị cơ sở, trong đó hướng giáo viên đi
vào con đường tự học, tự nghiên cứu để có thể vận dụng dạy học tích hợp trong bộ



Tiết 18: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI ÔN HÒA
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
a. Môn Địa lí
- Biết được những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và ô nhiễm nước ở các nước
phát triển.
- Biết được các hậu quả do ô nhiễm không khí và nước gây ra cho thiên nhiên và con
người không chỉ ở đới ôn hòa mà cho toàn thế giới.
- Củng cố kiến thức ở lớp 6: Vai trò của tầng ôzôn, tác hại khi tầng ôzôn bị thủng.
b. Môn Vật lí
- Củng cố kiến thức về khối lượng riêng của một số chất, vận dụng giải thích biện pháp
xử lí sự cố tràn dầu trên biển (qua bài: “Khối lượng riêng - Trọng lượng riêng” Vật lí 6).
c. Môn Hóa học
- Hiểu sự hình thành mưa axit (bài: Tính chất hóa học của oxit - Hóa học 8).
- Biết tác hại của mưa axit. (bài: Tính chất hóa học của axit – Hóa học 9)
d. Môn giáo dục công dân
- Hiểu vai trò và ý nghĩa của môi trường đối với sự sống và phát triển của con người,
xã hội, hậu quả của ô nhiễm môi trường (qua bài: Bảo vệ môi trường và tài nguyên
thiên nhiên - Giáo dục công dân lớp 7).
- Ý thức được trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ môi trường.
2. Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích ảnh địa lí.
- Kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn và kiến thức thực tiễn để tìm ra kiến thức mới.
3. Thái độ
- Có thái độ hoc tập đúng đắn, có ý thức bảo vệ môi trường.
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
1. Giáo viên:
- Các ảnh về ô nhiễm không khí và nước (khí thải, mưa axit, ô nhiễm sông rạch, tai

SO2 +H2O → H2SO4 (axit sunfuric)
NO2 +H2O → HNO3 (axit nitric)
- HS xem ảnh 17.2.
? Mưa axit có tác hại gì?
(Làm cho cây cối bị chết, phá huỷ các công
trình kiến trúc, gây bệnh về đường hô hấp cho
con người và vật nuôi)
Liên môn với Vật lí để giải thích hiện tượng
hiệu ứng nhà kính.
? Em hiểu như thế nào về “hiệu ứng nhà
kính”?
(Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng lớp không
khí ở gần mặt đất bị nóng lên do khí thải tạo ra
một lớp màn chắn trên cao, ngăn cản nhiệt mặt

Nội dung ghi bảng
1. Ô nhiễm không khí :
- Nguyên nhân: do khói bụi của
các nhà máy và khí thải của các
phương tiện giao thông.

- Hậu quả:
+ Mưa axit
+ Hiệu ứng nhà kính, Trái Đất
nóng lên
+ Tạo ra lỗ thủng trong tầng ôzôn ,
gây nguy hiểm cho sức khoẻ con
người.



- Nhóm cử đại diện lên bảng trình bày kết quả,
các nhóm nhận xét, bổ sung. GV chuẩn kiến
thức.
Liên môn với môn Vật lí để hiểu rõ hơn biện
pháp xử lý sự cố tràn dầu
? Quan sát hình ảnh, hãy cho biết biện pháp

- Giải pháp: Hạn chế lượng khí
thải, trồng cây...

2. Ô nhiễm nước :
* Nguyên nhân:
- Chất thải của công nghiệp và
sinh hoạt, các phương tiện vận tải
trên sông biển
- Sự cố tàu bè chở dầu
- Chất thải sinh hoạt
- Các loại phân bón, thuốc hoá học
sử dụng trong nông nghiệp
* Hậu quả:
- Khan hiếm nước ngọt
- Gây nên hiện tượng “thuỷ triều
đen”, “thuỷ triều đỏ” làm chết ngạt
các sinh vật sống trong nước.
- Gây bệnh ngoài da, đường ruột


để xử lí sự cố tràn dầu là gì?

cho người và vật nuôi.