Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
CHÚ THÍCH PHẦN VIẾT TẮT
STT

Các chữ viết tắt

Nội dung

1

GD-ĐT

Giáo dục và Đào tạo

2

GV

Giáo viên

3

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

4

HSDTTD


Sách giáo khoa

10

THCS

Trung học cơ sở

1


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Lý do lý luận
Học sinh trung học cơ sở (THCS) người dân tộc thiểu số (DTTS) cũng có
1.

những đặc điểm tâm lí chung như những học sinh THCS người Kinh cùng trang
lứa. Tuy nhiên bên cạnh những đặc điểm chung đó các em có những nét đặc
trưng riêng, những đặc trưng mang tính của tộc người và những đặc trưng do
điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa tạo nên. Trong phạm vi bài viết này, tôi dựa
trên những đặc điểm tâm sinh lí của học sinh THCS người DTTS và đi sâu tìm
hiểu, phân tích một số đặc điểm tâm lí tiêu biểu mà ở trường Phổ thông dân tộc
nội trú trung học cơ sở (PTDNT THCS) Krông Ana.
Là cán bộ quản lí, giáo viên công tác ở trường PTDTNT THCS cấp huyện,
việc hiểu những đặc điểm tâm lí của học sinh THCS người DTTS là rất cần thiết
bởi vì:

bảng. Thậm chí giáo viên đánh đập học sinh vẫn còn xảy ra không ít và nhiều lý
do khác làm cho các em sợ thầy cô, ngại giao tiếp với thầy cô. Vì vậy tôi mạnh
dạn đưa nội dung giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc thiểu số để
toàn thể giáo viên trong trường nghiên cứu vận dụng vào việc giáo dục cho học
sinh trường PTDTNT THCS huyện Krông Ana để giúp các em học tốt các môn
học, có tinh thần yêu trường, mến bạn, quí thầy cô và giúp các em luôn luôn cảm
thấy: “Mỗi ngày mình sống ở trường là một niềm vui, niềm hạnh phúc” để áp
dụng vào việc giáo dục học sinh DTTS tại trường PTDTNT THCS Krông Ana để
hạn chế tình trạng học sinh bỏ học, đảm bảo duy trì sỉ số. Ngoài ra còn giúp các
em phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng
sống cơ bản nhằm phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình
thành nhân cách học sinh, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào
cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
II. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
1.

Mục đích:
Giáo dục kỷ luật tích cực góp phần giáo dục đạo đức lối sống cho học

sinh bởi vì mục đích của giáo dục kỷ luật tích cực là:
3


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
+ Dạy học sinh tự hiểu hành vi của mình, tự có các sáng kiến và có trách
nhiệm đối với sự lựa chọn của mình, biết tôn trọng mình và tôn trọng người
khác. Nói cách khác giúp trẻ có một quá trình phát triển tư duy và có các hành vi
tích cực có thể ảnh hưởng lâu dài đến cả cuộc đời con người.
+ Gây dựng mối quan hệ tôn trọng giữa giáo viên và học sinh.

nhiệm đối với sự lựa chọn của mình, biết tôn trọng mình và tôn trọng người
khác. Nói cách khác giúp trẻ có một quá trình phát triển tư duy và có các hành vi
tích cực có thể ảnh hưởng lâu dài đến cả cuộc đời con người.
+ Gây dựng mối quan hệ tôn trọng giữa giáo viên và học sinh.
+ Dạy cho học sinh những kỷ năng sống mà các em sẽ cần trong suốt cả
cuộc đời.
+ Làm tăng sự tự tin và khả năng xử lý các tình huống khó khăn trong học
tập và cuộc sống của các em.
+ Dạy cho học sinh biết cách cư xử nhã nhặn, không bạo lực, tôn trọng
bản thân, biết thông cảm và tôn trọng quyền của người khác.
Khi giáo viên áp dụng các nội dung GDKLTC như đã nêu trên, học sinh
không cảm thấy bị xúc phạm dẫn đến chán nản, GDKLTC giúp cho việc tạo ra
mối quan hệ thân thiết giữa giáo viên và học sinh, học sinh và học sinh, bố mẹ và
con cái.
+ Mời phụ huynh tham gia vào các hoạt động tập thể do nhà trường, lớp tổ
chức.
Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề:
1. Kỷ luật là gì:
Chúng ta biết rằng kỷ luật là những quy tắc quy định, luật lệ mà con
người phải thực hiện, chấp hành, tuân theo để đạt được mục tiêu đề ra.Kỷ luật là
chìa khóa vạn năng giúp con người trở nên hoàn tất và thành công trong cuộc
sống.
Trong thực tế “kỷ luật” thường được hiểu nhầm là “khống chế” và “
trừng phạt” đặc biệt trừng phạt thân thể. Tuy nhiên, đó không phải là nghĩa thực
của từ “kỷ luật” đối với học sinh.
2. Giáo dục kỷ luật tích cực là gì?

5


dựng sự tự tin, lòng tự trọng và tính trách nhiệm, giúp các em phát triển nhân
cách, chứ không phải làm cho các em bị đớn đau.
6


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
Giáo dục kỷ luật tích cực tôn trọng trẻ và không mang tính bạo lực. Đây là
cách tiếp cận mang tính giáo dục, giúp trẻ thành đạt, cung cấp cho các em thông
tin các em cần để học và hỗ trợ sự phát triển của các em.
*Giáo dục kỷ luật tích cực không phải là:
Sự buông thả, để cho học sinh muốn làm gì thì làm.
Không có các quy tắc, giới hạn hay sự mong đợi.
Những phản ứng mang tính ngắn hạn hay những hình phạt thay thế cho
việc tát, đánh hay sỉ nhục.
II. Thực trạng
1.

Thực trạng về tâm sinh lý của học sinh

Thực trạng về tâm sinh lý của học sinh THCS người DTTS được mô tả
một số nội dung dưới đây:
1.1 Một số vấn đề về tri giác:
Tri giác là một quá trình tâm lí phản ánh một cách trọn vẹn các thuộc tính
của sự vật, hiện tượng khi chúng trực tiếp tác động vào các giác quan.
Nghiên cứu đặc điểm tri giác của học sinh THCS người DTTS có thể rút
ra một số nhận xét sau:
Độ nhạy cảm của thính giác của các em rất cao, mắt các em rất tinh. Tai
và mắt của các em rất tinh nhạy là do từ nhỏ các em đã theo người lớn vào rừng
săn bắn, bẫy chim, tìm cây, tìm rau rừng… nên hình thành thói quen tri giác tập

Ngôn ngữ là công cụ để giao tiếp, là phương tiện để thực hiện quá trình
nhận thức của bất cứ dân tộc nào trẻ em sinh ra đã nói tiếng mẹ đẻ. Các em giao
tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Khi đến trường các em học bằng tiếng Việt, các em đã gặp
khó khăn về ngôn ngữ trong học tập và giao tiếp.
Qua thảo luận nhóm với học sinh, qua xem bài kiểm tra của các em, xem
vở ghi chép hàng ngày của các em và quan sát các em giao tiếp với nhau… Có
thể kết luận nhận thức về ngôn ngữ tiếng Việt của học sinh DTTS:
Vốn tiếng Việt của học sinh DTTS còn nghèo nàn;
Các em hiểu rất ít về ngôn ngữ tiếng Việt;
8


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
Khó khăn trong sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt;
Khó khăn trong tư duy và nhận thức khoa học;
Theo nhận thức của tôi, tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai của học sinh dân
tộc nhưng không phải là ngoại ngữ. Học sinh dân tộc tiếp nhận tiếng Việt là tiếp
nhận với trách nhiệm, tình cảm, nghĩa vụ và quyền lợi. Vấn đề quan trọng là giáo
viên cần giúp học sinh khắc phục những chuyển di ngôn ngữ có hại và khai thác
tốt các chuyển di ngôn ngữ có lợi, tôi nghĩ rằng chúng ta coi nhẹ khó khăn hay
quá nhấn mạnh khó khăn của học sinh dân tộc khi học tiếng Việt đều là không
đúng với khoa học dạy tiếng.
1.3 Đặc điểm về tư duy:
Tư duy là một quá trình tâm lí phản ánh những thuộc tính bản chất,
những mối liên hệ bên trong có tính chất quy luật của sự vật hiện tượng trong
hiện thực khách quan mà trước đó chưa biết. Học sinh DTTS có các đặc điểm tư
duy riêng biệt sau:
Các em chưa có thói quen lao động trí óc, phần lớn các em ngại suy nghĩ,
ngại động não, khi gặp phải vấn đề khó khăn là các em bỏ qua, nên dẫn tới khả

Tình cảm của các em là chân thực, mộc mạc, yêu ghét rõ ràng, không có
hiện tượng quanh co, lèo lái hoặc khéo léo che đậy những tình cảm của mình.
Tình cảm của các em rất thầm kín.
Các em học sinh rất gắn bó với gia đình, làng bản, quê hương. Hầu hết
các em không muốn xa gia đình. Khi phải đi học ở trường PTDTNT THCS các
em rất nhớ nhà, nhiều khi khóc cả tuần.
Tình cảm bạn bè của các em học sinh DTTS rất độc đáo, thân nhau như
anh em, bảo vệ nhau đến cùng. Bạn nghỉ học cũng phải nghỉ học theo.
Các em rất ưa tình cảm và giải quyết mọi vấn đề bằng tình cảm. Một em
gái dân tộc nói: “Khi giáo viên mắng, em thấy buồn và không muốn học nữa”
Sự phát triển cơ thể của thiếu niên diễn ra mạnh mẽ nhưng không cân
đối. Sự hoạt động tổng hợp của các tuyến nội tiết quan trọng nhất (tuyến yên,

10


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
tuyến giáp trạng, tuyến thượng thận) tạo ra nhiều thay đổi trong cơ thể trẻ, trong
đó sự nhảy vọt về chiều cao và sự phát dục.
Là cán bộ quản lí, giáo viên công tác ở trường PTDTNT THCS cấp
huyện, việc hiểu những đặc điểm tâm lí của học sinh THCS người DTTS là rất
cần thiết.
Nắm được những đặc điểm tâm lí của học sinh THCS người DTTS giúp
cho giáo viên lựa chọn được những phương pháp giáo dục thích hợp với từng đối
tượng học sinh dân tộc, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh, nâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục ở trường PTDTNT THCS
đặc biệt là giáo dục kỷ luật tích cực.
2. Thực trạng về cách giáo dục kỷ luật của một số giáo viên.
Khi chưa nắm biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực nếu có học sinh vi phạm

chống đối và đẩy các em tới chỗ muốn chạy trốn khỏi môi trường giáo dục, tệ hại
hơn là nó gián tiếp dạy học sinh có thể giải quyết vấn đề bằng bạo lực.
Chúng ta hãy đọc những tâm sự dưới đây của học sinh:
“Em rất sợ bị trừng phạt thân thể, em thật sự không tưởng tượng nổi một
kiểu giáo dục như thế”.
“Có một điều em rất ghét ấy là bị đánh. Việc này làm em không muốn đi
học nữa”
“Việc đánh, mắng đã quá quen thuộc với chúng em, lúc đó em cảm thấy
chán đời, buồn và muốn tìm bạn bè để tâm sự”
“Mỗi ngày của em như sống trong địa ngục, những lúc đó em chỉ muốn bỏ
học. Khi viết thư này thì các bạn em đã bỏ học rồi vì không chịu nổi sự mỉa mai
và đánh, mắng của thầy cô giáo”.
Qua những tâm sự trên chúng ta thấy rằng GDKLTC là phương pháp giáo
dục tối ưu nhất hiện nay.
Trước đây, đặc biệt năm học 2017 – 2018 do chưa áp dụng phương pháp
GDKLTC nên tình trạng học sinh tại trường bỏ học và chuyển trường tương đối
nhiều cụ thể tính đến tháng 2 năm 2018 có 6 HS chuyển trường, 3 Hs bỏ học.
12


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
III. Các giải pháp đã tiến hành:
1. Quan tâm đến những khó khăn của học sinh DTTS.
Những vấn đề về hành vi có thể khiến học sinh DTTS gặp khó khăn trong
học tập và những khó khăn trong học tập có thể gây ra những vấn đề về hành vi.
Khi có học sinh vi phạm giáo viên luôn quan tâm đến những vấn đề thực tế
mà các em phải đối mặt trong cuộc sống. Đây thường là những vấn đề có liên
quan đến môi trường, hoàn cảnh sống của các em, những khó khăn trong học tập
(học yếu, mắt kém, khó khăn về nghe, khó khăn về sử dụng Tiếng Việt) những

tập thể hướng tới hoạt động dựa trên các giá trị như: Tôn trọng, yêu thương, giúp
đỡ lẫn nhau, đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm, biết cách giải quyết các xung đột
không bằng bạo lực… Học sinh DTTS có thể học từ một tập thể lớp tốt những
bài học đạo đức qua tấm gương tốt của giáo viên và của bạn trong lớp học. Trong
tập thể, học sinh có cơ hội suy nghĩ, cảm xúc của mình về các nguyên tắc đạo
đức với sự khuyến khích, cảm thông và tôn trọng của thầy cô và các bạn. Trong
tập thể lớp đó không có trừng phạt thân thể và học sinh DTTS học cách giải
quyết xung đột bằng cách thức không bạo lực.
4. Các biện pháp tuyên truyền giáo dục kỷ luật tích cực tới giáo viên,
phụ huynh:
+ Tổ chức tuyên truyền vận động
Tuyên truyền, vận động là một trong những biện pháp quan trọng để cán
bộ quản lý giáo dục tác động đến nhận thức của giáo viên. Công tác tuyên
truyền, vận động càng rộng rãi, thường xuyên bằng nhiều hình thức phong phú
như treo panô, khẩu hiệu, tờ rơi sẽ giúp giáo viên thay đổi nhận thức trong thời
gian sớm nhất.
+ Cung cấp sách báo, tài liệu:
Thường xuyên cung cấp sách báo, tài liệu có nội dung liên quan đến
GDKLTC giúp cho giáo viên thay đổi nhận thức của mình. Thông qua nguồn
thông tin này, giáo viên tự học hỏi và tích lũy kinh nghiệm giao dục học sinh mà
không dùng hình phạt.
+ Tổ chức các lớp tập huấn:

14


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
Các lớp tập huần, hội thảo luôn mang lại cho giáo viên những ý tưởng hay.
Lãnh đạo nhà trường thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo, tập huấn để giáo

Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
Trước đây một số giáo viên thường xử lý sai phạm của học sinh bằng hình
thức trừng phạt như mắng, nhiếc, sỉ nhục, đánh đập … Điều đó có thể giúp mang
lại sự sửa đổi tức thì của học sinh nhưng để lại trong tâm hồn học sinh sự tổn
thương về thể xác và tinh thần.
Khi áp dụng biện pháp Giáo dục kỷ luật tích cực chúng ta đã thay đổi cách
xử lý sai phạm của học sinh. Cần xử lý nghiêm khắc, với thái độ động viên
khuyến khích nhằm giúp học sinh có hành vi và thái độ ứng xử đúng đắn . Nhóm
biện pháp này nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của những quy tắc rõ ràng và nhất
quán, niềm tin vào sự tiến bộ của sinh. Việc xử lý những sai phạm một cách rõ
ràng, dứt khoát, sự động viên, khuyến khích và làm gương trong cách cư xử.
Nguyên tắc là thay chê bai bằng khen ngợi.
1.2 Xây dựng nguyên tắc rõ ràng và nhất quán:
Nguyên tắc cơ bản của việc thay đổi cách cư xử nhằm duy trì kỷ luật ở lớp
học, thông qua cách cư xử là xây dựng được những quy tắc rõ ràng và đảm bảo
học sinh hiểu được vì sao cần có những quy tắc ấy.
Việc xây dựng các quy tắc cần đảm bảo hướng tới những điều kiện tốt đẹp
mà giáo viên mong đợi ở học sinh của mình. Những mong đợi về mặt tư cách
đạo đức và học tập. Học sinh sẽ cố gắng đạt được điều giáo viên mong đợi và
thực hiện các quy tắc tốt hơn khi các em có ý thức được rằng giáo viên thực sự
tin tưởng vào khả năng của các em và các quy tắc đề ra phù hợp với lòng tin ấy.
1.3 Khuyến khích động viên tích cực.
Khuyến khích động viên tích cực để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc
khen ngợi, động viên khi học sinh có hành vi tích cực. Giáo viên vận dụng tốt
các biện pháp thay đổi cách cử xử, ít khi phải dùng đến biện pháp xử lý sai
phạm, vì mọi hành vi tiêu cực đã được ngăn chặn trước khi xảy ra. Có hai điều
quan trọng khiến giáo viên nên sử dụng biện pháp khen ngợi, động viên tích cực.
Thứ nhất, những học sinh có hành vi tốt được khen ngợi, khuyến khích vậy các
16

V. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
Sau khi nghiên cứu đề tài Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân
tộc thiểu số, bản thân đã hướng dẫn giáo viên vận dụng đề tài vào việc giáo dục
17


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
cho học sinh dân tộc thiểu số trường PTDTNT THCS Krông Ana từ năm hoc
2018 - 2019 đã đạt được các kết quả:
Thứ nhất: Giáo viên trong trường không dùng bạo lực dẫn đến không có
học sinh sử dụng bạo lực. Giáo viên cư xử một cách nhẹ nhàng, có lòng khoan
dung, nhẫn nại và học sinh đã học theo cách cư xử này.
Thứ hai: Học sinh tự hiểu hành vi của mình, tự có các sáng kiến và có trách
nhiệm đối với sự lựa chọn của mình, biết tôn trọng mình và tôn trọng người
khác.
Thứ ba: Tỷ lệ học sinh chuyển trường và bỏ học giảm một cách rỏ rệt cụ
thể: Cuối tháng 2 năm 2018 có 6 HS chuyển trường, 3 HS bỏ học. Cuối tháng 2
năm 2019 không có HS chuyển trường, không có HS bỏ học.
Ngoài ra vận dụng tốt “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc
thiểu số tại trường PTDTNT THCS huyện Krông Ana ” còn giúp thầy trò gần
gũi nhau hơn, thân thiện hơn. Nhằm góp phần không nhỏ vào sự hình thành công
việc thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực” mà ngành đã đề ra trong những năm qua.
Phần thứ ba: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I.

Kết luận:

Để thực hiện mục tiêu này, một trong các hoạt động của đề tài là tập huấn,

thì hiệu quả không cao.
Krông Ana, ngày 20 tháng 2 năm 2019
Người viết

Võ Đại Luân

Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
19


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”
..................................................................................................................................

20


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”

TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT
1

Tên sách
Tâm lí học lứa tuổi và tâm lí học sư

21

Nguyễn X Thức

Hà Nội

UNCEF

Giáo
dục


Kinh nghiệm “Giáo dục kỷ luật tích cực đối với học sinh dân tộc tại trường
PTDTNT trung học cơ sở huyện Krông Ana”

Trang bia.doc

22