PHẦN I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là một “ món ăn tinh thần’’ không thể thiếu của loài người, là
ngôn ngữ âm thanh đặc biệt do con người sáng tạo ra để thể hiện những tình
cảm trong lao động cũng như trong cuộc sống.
Âm nhạc không giúp cho ta khỏi lạnh, khỏi nóng, khỏi đói, khỏi khát
cũng không giúp chúng ta chống lại vi trùng, thú dữ. Không ai ăn uống được
âm nhạc. Vậy thì âm nhạc từ đâu mà có và có tác dụng như thế nào đến tình
cảm, cá tính, thậm chí sức khỏe, trạng thái tâm sinh lý của con người?
Trước hết âm nhạc không phải từ trên trời rơi xuống, mà xuất phát từ
trong cuộc sống. Từ thời tiền sử, tai con người đã nghe những tiếng sấm sét,
tiếng núi lở, tiếng thác đổ, tiếng voi gầm ngựa hí ….Nói chung là những
tiếng gây khiếp sợ. Nhưng họ cũng nghe tiếng chim hót, tiếng cây lá rì rào,
tiếng suối reo… rất êm tai.
Như một bản năng, khi nhiều người khiêng một vật nặng họ cùng cất lên
tiếng hô một lúc để kế hợp sức đúng lúc. Bài hát Kéo thuyền trên sông Volga
được hình thành khi người lao động hợp sức kéo thuyền ngược sông. Những
bài hát ru con được hình thành khi người mẹ bắt chước tiếng lá xào xạc, tiếng
suối reo, cất tiếng thủ thỉ bên tai bé, mong bé ngủ ngon. Nói tóm lại, âm nhạc
xuất phát từ cuộc sống và trở lại phục vụ cuộc sống. Âm nhạc xuất hiện từ
thời khai thiên lập địa, từ thời nguyên thủy và vẫn tồn tại, được truyền lại cho
đến ngày nay. Loài người đã sử dụng âm nhạc như một phương tiện làm cho
đời sống tinh thần thêm phong phú góp phần cải tạo và nâng cao chất lượng
cuộc sống. Vậy âm nhạc có tác dụng như thế nào lên mỗi người và vì sao âm
nhạc lại quan trọng đến thế trong việc thể hiện những tâm tư tình cảm của
con người?
Ngày nay với sự phát triển của xã hội nhu cầu được nói lên tiếng nói, bộc
lộ cá tính riêng của bản thân chưa khi nào lại phổ biến như bây giờ. Và âm
nhạc cũng là một lĩnh vực để các cá nhân thể hiện cái tôi rõ ràng nhất. Ngoài
ra âm nhạc còn có tác dụng thúc đẩy khả năng sáng tạo, có tính hấp dẫn, tính
tập hợp, tính cổ vũ động viên, tính liên tưởng, tăng khả năng hòa nhập cộng

2. Mục đích nghiên cứu
Đối với việc học tập ở trường phổ thông đặc biệt là ở lứa tuổi Trung học
cơ sở (THCS), âm nhạc vừa có tác dụng kích thích sự ham muốn tìm tòi học hỏi
của học sinh, nuôi dưỡng và củng cố niềm ham thích và sự tham gia của học
sinh vào những hoạt động âm nhạc. Việc này giúp các em đạt được kết quả học
tập tốt và có những lối cư sử đúng mực, thái độ tích cực và phẩm chất tốt hơn
trong cuộc sống.
Qua thực tế, tôi nhận thấy hầu hết các em học sinh khối 6 chưa có nhiều
hứng thú đối với môn Âm nhạc , vì thế tiết học chưa sôi nổi và đạt hiệu quả. Khi
đưa ra các trò chơi áp dụng vào các phân môn trong giờ học âm nhạc,, mục đích
của tôi thông qua các trò chơi này là, học sinh thêm yêu thích và thấy môn Âm
nhạc không còn là môn học lí thuyết đơn thuần và nhàm chán.
3. Đối tượng nghiên cứu
Bản thân tôi là giáo viên âm nhạc tại trường THCS Lương Chí đã có
nhiều năm và khi đi vào thực tế giảng dạy thì tôi nhận ra rằng, với các em học
sinh Trường THCS Lương Chí môn âm nhạc vẫn còn chưa được các em quan
tâm đúng mức, nhận thức về tầm quan trọng của âm nhạc còn hạn chế. Vì thế
các tiết học diễn ra chưa thực sự hiệu quả trong việc giúp nâng cao thẩm mỹ,
đồng thời chưa phát huy hết được các tác dụng mà âm nhạc mang lại. Từ thực tế
đó, trong quá trình lên lớp, tôi đã nghiên cứu và áp dụng một số trò chơi nhằm
kích thích và gây hừng thú chho các em, qua đó nâng cao hiệu quả trong việc
dạy và học môn Âm nhạc.
Các trò chơi đã được tôi áp dụng và tổng hợp trong đề tài nghiên cứu :
“Ứng dụng một số trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả và nâng cao hứng thú
học tập trong bộ môn Âm nhạc 6 ở Trường THCC Lương Chí ’’ với mong
muốn đưa ra một số kinh nghiệm của bản thân về cách tổ chức một số trò chơi
2


giúp cho học sinh khối 6 có thể học tốt hơn môn Âm nhạc và thêm hứng thú với

hiện những hành động , những thái độ và tăng thêm hứng thú học tập thông
qua một số trò chơi nào đó. Từ đó tạo ra được hiệu ứng lớn trong việc giúp
các em khắc sâu kiến thức, phát triển kĩ năng và đặc biệt là phát huy tính tích
cực của HS theo mục tiêu đổi mới.
Trò chơi âm nhạc có những đặc điểm sau :
Nội dung của âm nhạc gắn liền với kiến thức, kĩ năng, thái độ của một
phân môn âm nhạc hoặc một bài học cụ thể.
3


Trò chơi âm nhạc được diễn ra trong thời gian, không gian nhất định của
một tiết học.
Sau khi tham gia trò chơi , mọi HS đều nhận được những nội dung học tập
phù hợp với trình độ cũng như tâm lí lứa tuổi của các em.
Khác với các trò chơi vận động rèn luyện sức khỏe hoặc nhằm mục đích
giải trí, trò chơi được sử dụng trong môn âm nhạc hướng tới sự hiểu biết âm
nhạc gắn với các nội dung học tập cụ thể là môn học, bài học.
Cách thức tổ chức âm nhạc
Âm nhạc có rất nhiều lợi thế. Đây là bộ môn nghệ thuật động, nghệ thuật
của âm thanh, của ca từ. Lợi thế đó rất phù hợp với nhu cầu tâm sinh lý của lứa
tuổi THCS , đây là lứa tuổi hiếu động, thích được thể hiện mình. Trò chơi trong
âm nhạc sẽ đưa lớp học vào một không gian đặc biệt, tạo nên được không khí
sinh động trong giờ dạy. Nó chưa có ma lực cuốn hút và gây nhiều hứng thú cho
học sinh kể cả những em lười học, thụ động. Không khí sôi động đó sẽ choán
chỗ và đẩy lùi được cách dạy lý thuyết suông nặng nề, nhàm chán. Không mạng
tính hàn lâm bác học theo kiểu “ đạo to, bứa lớn”. Các giờ học mang “ bộ áo trò
chơi” sẽ cuốn các em vào “ cuộc chơi tri thức” lành mạnh, làm giàu thêm vốn
văn hóa âm nhạc phổ thông cho lứa tuổi thiếu niên nhi đồng.
Khi áp dụng trò chơi vào giờ học âm nhạc cần phải theo một quy trình
nhất định: Trước hết giáo viên lựa chọn trò chơi phù hợp với yêu cầu của bài

đều hiểu và tham gia trò cho dễ dàng, hiệu quả. Khi chơi các em phải nắm được
quy tắc chơi và tôn trọng luật chơi cũng như quy định của nhóm, tổ
Trong quá trình chơi không được lạm dụng quá nhiều thời gian, gây ảnh
hưởng đễn các nội dung khác của bài học. Trò chơi phải phát huy được tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên có thể tạo điều kiện để học sinh
tham gia tổ chức, tự điều khiển cả quá trình chơi trò chơi: Từ chuẩn bị, tiến hành
chơi và đánh giá kết quả sau khi chơi. Các trò chơi phải được thay đổi một cách
hợp lý, tránh gây nhàm chán cho học sinh.
Vì thế mục đích của đề tài này là đưa ra một số trò chơi giúp giáo dục tổ
chức tốt giờ dạy của mình, bên cạnh đó tăng thêm hứng thú và nâng cao hiệu
quả học tập của học sinh đối với bộ môn Âm nhạc. Việc chơi trò chơi trong giờ
học còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa
học sinh với giáo viên.
Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn, căn cứ vào nội dung chương
trình sách giáo khoa, căn cứ vào chương trình giảm tải của Bộ giáo dục, với tư
cách là giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy cần phải nghiên cứu kỹ cơ sở
lý luận và nắm vững các kiến thức về bộ môn và phương pháp giảng dạy bộ môn
nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
2. Thực trạng của vấn đề
Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện “Ứng dụng một số trò chơi
nhằm nâng cao hiệu quả và nâng cao hứng thú học tập trong bộ môn Âm nhạc 6
ở Trường THCC Lương Chí ’’
Thuận lợi
- Trường THCS Lương Chí là một trường trung tâm chất lượng cao của
huyện nhà, các em học sinh rất ngoan ngoãn, lễ phép, thật thà. Đây là trường có
học sinh tuyển chọn từ các xã khác nhau nên chất lượng đầu vào của các em cao
hơn so với mặt bằng chung các trường trong huyện.
- Cơ sở vật chất của nhà trường như: Sách giáo khoa, thanh phách, nhạc
cụ tương đối đầy đủ.
- Nhà trường và ban giám hiệu thường xuyên quan tâm tới chất lượng dạy

3. Các giải pháp thực hiện.
Xác định rõ mục đích, yêu cầu học sinh cần đạt được thông qua việc chơi các
trò chơi âm nhạc:
Tăng hứng thú và niềm vui khi học môn Âm nhạc
Nắm vững và nhớ rõ giai điệu, tiết tấu của các bài hát
Nhớ được các tên bài hát gắn liền với tên tác giả
Ghi nhớ các kí hiệu âm nhạc và cách sử dụng các kí hiệu đó trong tứng
trường hợp cụ thể
Biết thể hiện bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau, và tự tin khi biểu
diễn trên sân khấu
Áp dụng trò chơi trong phân môn học hát và tập đọc nhạc.
Thời gian thích hợp nhất để thực hiện trò chơi là trong các tiết ôn tập bài hát, ôn
tập TĐN ở giữa kì hoặc cuối kì. Mục đích khi tổ chức trò chơi này là giúp học
sinh củng cố lại các bài hát, bài TĐN đã được học, bên cạnh đó trò chơi cũng
kích thích kĩ năng nghe và phản xạ nhanh cho các em, giúp các em học được
tính đoàn kết khi tham gia trò chơi trong tập thể.
*Trò chơi “ Nghe nhạc đoán tên bài”.
Trong trò chơi này, giáo viên cho học sinh nghe một đoạn giai điệu bài hát hoặc
bài tập đọc nhạc rồi yêu cầu học sinh đoán đung tê bài hát hoặc bài TĐN bất kì,
đội nào đoán đúng và nhanh nhất tên bài hát hoặc bài TĐN đó thì sẽ thắng.
Ví dụ 1: Bài hát Đi Cấy ( dân ca Thanh Hóa)
Giáo viên chia học sinh thành 2 đội chơi sau đó cho học sinh nghe giai điệu một
câu trong bài: Lên chùa bẻ một cành sen. Đội nào trả lời nhanh tên bài thh́ sẽ
thắng.
Ví dụ 2: Bài TĐN số 5 Vào rừng hoa.
6


Giáo viên cũng chi lớp thành các đội chơi tương ứng, rồi đàn giai điệu ô nhịp 3
và 4, đội nào trả lời nhanh đó là bài TĐN sẽ thắng. Các bài TĐN các chơi cũng

do các em chỉ được giáo viên cho nghe qua chứ không được học. Chính vì thế,
mục đích khi tổ chức các trò chơi này là giúp học sinh khắc sâu và ghi nhớ tên
tác giả, tên bài hát sau khi học xong. Thời gian thích hợp để thực hiện trò chơi là
trong các tiết ôn tập bài hát và củng cố kiến thức. Trò chơi “ Tên nào bài ấy”.
- Chuẩn bị: Trong trò chơi này giáo viên sẽ dùng mày trình chiếu: mỗi bảng sẽ
có hai cột, một cột là tên tác giả bài hát, nơi xuất sứ các bài dân ca hoặc tác giả
bài TĐN, một cột là tên các bài hát, bài TĐN.
- Cách chơi: Đội nào nối được chính xác tên tác giả với bài hát thì sẽ thắng.
- Luật chơi: Yêu cầu hai đội khi chơi không được sử dụng sách giáo khoa.
- Ví dụ: Ôn tập và củng cố cuối học kì và cuối năm học.

7


Tên bài
TĐN:Thật là hay
Làng tôi
TĐN: Tập đọc nhạc số 4
Len Đàng
Niềm vui của em
TĐN Vào rừng hoa
Ai yêu Bác Hồ chí Minh Hơn thiếu niên nhi đồng
TĐN: Trời đã sáng rồi

Tác giả
Hoàng Lân
Dân ca Pháp
Mo- Da
Văn Cao
Lưu Hữu Phước

chiến thắng.
Khái niệm trò chơi âm nhạc
*- Trò chơi “ Ai đố hay, ai giải hay”
Trò chơi này HS sẽ là người chủ động sáng tạo bởi các em sẽ phải tự
chuẩn bị ngân hàng câu hỏi dựa trên các bài học, các kiến thức mà các em đã
8


tiếp thu được ở trên lớp. GV sẽ là người quản trò, giúp trò chơi được diễn ra một
cách công bằng.
Cách chơi : HS sẽ được chia thành bốn đội. Các đội sẽ chuẩn bị
“ngân hàng” các câu hỏi phù hợp với bài học.
Khi chơi, một đội sẽ đưa ra câu đố, yêu cầu các đội còn lại giành quyền
trả lời nhanh đê ghi điểm. Đội nào ra câu đố hay, sáng tạo cũng sẽ được cộng
thêm điểm. Cuối trò chơi, đội nào nhiều điểm nhất sẽ thắng. Lưu ý là khi chơi
không được xem sách giáo khoa.
Với trò chơi đòi hỏi tính sáng tạo này , HS sẽ được ôn tập tổng hợp các
kiến thức đã được học vì các câu hỏi mỗi đội đưa ra đều khác nhau, và các đội
chơi cũng phải nắm chắc kiến thức để đưa ra các câu hỏi cũng như đáp án thuyết
phục nhất.
*- Trò chơi “Thể dục đồng diễn bằng âm nhạc”.
Mục đích của trò chơi này là phát triển kĩ năng nghe, kích thích phản xạ
nhanh cho HS và yêu cầu các em phải khéo léo, uyển chuyển khi tham gia trò
chơi này.
Cách tổ chức : Lấy một HS đứng trong tư thế mô phỏng khóa Son làm
chuẩn, các HS khác xếp thành hàng ngang mô phỏng các nốt nhạc. GV đàn giai
điệu một bài hát hoặc bài TĐN, các “Nốt nhạc học sinh” sẽ thay đổi tư thế đứng
cao hơn hay thấp hơn tùy theo cao độ của từng nốt nhạc.
Ví dụ : Trò chơi “Thể dục đồng diễn” áp dụng vào bài TĐN số 5 : Vào
rừng hoa.

hứng thú ở mỗi học sinh được nâng cao một cách rõ rệt, bên cạnh đó giờ học
còn mang lại niềm vui thích, giảm căng thẳng, mệt mỏi sau những tiết học trên
lớp. Và đây là kết quả khảo sát vào tháng 4 năm học 2016- 2017 sau khi áp dụng
sáng kiến vào giảng dạy :
Lớp
6A
6B
Tổng

Sĩ số
41
40
81

Đạt
Số lượng
41
40
81

Tỉ lệ
100
100
100

Chưa đạt
Số lượng
0
0
0

thuyết cả. Tâm lí học sinh cũng vậy, cứ đến giờ học nhạc là các em hiếu động
10


hơn, ngồi không yên nhất là những em hay nghịch phá. Vì thế tôi nhận thấy bản
than người GV phải biết khai thác ưu thế bộ môn qua các trò chơi khắc sâu kiến
thức thì mới có hiệu quả. Dù trong lớp có HS hiếu động hay nghịch phá thì tất
cả cũng sẽ đi theo quỹ đạo chung của tiết học. Có như vậy giờ học mới thực sự
thành công.
Có thể thấy rằng, Âm nhạc là một trong những phương tiện giáo dục tích
cực góp phần hình thành ở HS một tâm hồn trong sáng, thị hiếu lành mạnh. Âm
nhạc giúp các em hoàn thiện, luôn tự tin vào bản thân, tư duy thêm sắc sảo, sáng
tạo và có cái nhìn cuộc sống tích cực hơn. Đặc biệt môn Âm nhạc trong chương
trình phổ thông còn giúp các em giảm bớt căng thẳng sau những tiết học. Thông
qua việc học âm nhạc ở trường THCS nói chung, môn Âm nhạc là một trong
những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm
mĩ cho học sinh nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu
đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới.
Từ thực tế giảng dạy của bản thân, tôi thấy việc sử dụng trò chơi trong
môn Âm nhạc mang lại kết quả rất tích cực. Học sinh yêu thích và say mê môn
học hơn,số học sinh đạt yêu cầu tăng cao rõ rệt. Từ việc áp dụng sáng kiến, tôi
đã rút ra một số kinh nghiệm như sau :
Các trò chơi khi áp dụng phải dễ thực hiện, không mất nhiều thời gian,
phù hợp với nội dung bài học và đặc điểm tâm lí của học sinh.
Trò chơi phải được thay đổi luân phiên, tránh sử dụng nhiều lần một cách
máy móc gây nhàm chán cho học sinh.
Trong một giờ học không nên áp dụng quá nhiều trò chơi.
Trò chơi cần phải được tổ chức vào thời gian thích hợp của bài học để
không ảnh hưởng đến nội dung khác trong bài.
Khi tổ chức trò chơi, giáo viên phải chủ động bao quát lớp, không để học

các tiết học Âm nhạc sẽ trở nên sôi nổi, hấp dẫn hơn nhằm thu hút học sinh ngày
càng thêm yêu thích và hứng thú hơn với bộ môn này.
2 Kiến nghị :
Để thực hiện đào tạo các em học sinh trở thành những người phát triển
toàn diện về : Đức – Trí – Thể - Mĩ … người GV ngoài việc phải có năng lực
thực sự ra thì việc khách quan, ngoại cảnh, khuôn viên, môi trường là những
điều tác động lớn đến các em. Do đó để tạo điều kiện cho việc dạy – học của GV
và HS được thuận lợi, bản thân tôi là người đứng lớp dạy bộ môn Âm nhạc
muốn kiến nghị một số vấn đề sau :
Về phía nhà trường :
Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học dể tạo điều kiện
thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học.
Về phía Phòng Giáo dục và Đào tạo :
Cần tổ chức nhiều đợt tập huấn, chuyên đề về bộ môn để giáo viên Âm
nhạc có điều kiện giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy bởi
vì học sinh của mỗi trường, mỗi địa phương lại có những điều kiện cũng như
thực trạng khác nhau về việc dạy và học.
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG
2017

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 04
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.

Nguyễn Thị Lý

Đinh Thị Loan

12