MỤC LỤC
Trang
LỜI MỞ ĐẦU
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THANH TRA LAO ĐỘNG…………………………...4
1.1.
1.2.

Khái niệm thanh tra lao động………………………………………………............4
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của thanh tra lao

1.3.
1.4.
1.5.
1.6.
1.7.

động………………………...4
Mục đích của thanh tra lao động……………………………………………...........4
Nguyên tắc của thanh tra lao động………………………………………................5
Cơ cấu tổ chức của thanh tra lao động……………………………………….........5
Hình thức hoạt động thanh tra lao động…………………………………………...6
Phương phức hoạt động của thanh tra lao động……………………………..........7

1.8.

Nội dung hoạt động của thanh tra lao động………………………………….........8

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP
LUẬT VỀ AN TOÀN VỆ SINH LAO ĐỘNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ
NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY……………………………………………...................9
2.1.

3.2.

Kiến nghị………………………………………………………………………........15
Giải pháp………………………………………………………………………........15

KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
1


LỜI MỞ ĐẦU
Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế số lượng các doanh nghiệp tăng lên nhanh
chóng, cùng với đó là sự cạnh tranh khốc liệt, một số Doanh nghiệp chạy đua theo lợi nhuận
mà quên mất rằng cần phải thực hiện đúng pháp luật về sản xuất, kinh doanh, các hoạt động
an toàn, phúc lợi…Thanh tra lao động ra đời không những ngăn ngừa tận gốc mầm mống
phát sinh những vi phạm pháp luật về lao động mà còn cùng với phát hiện và xử lý các vi
phạm pháp luật về lao động mà còn cùng với việc phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật,
công tác thanh tra còn đóng vai trò như một biện pháp phòng ngừa hữu hiệu các vi phạm
pháp luật. Thanh tra cùng với các phương thức kiểm tra, giám sát luôn là hiện thân của kỷ
cương pháp luật, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát dù được thực hiện dưới bất cứ hình
thức nào, cũng luôn có tác dụng hạn chế, răn đe những hành vi vi phạm pháp luật. Với lý do
trên, em lựa chọn đề tài : “Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật về an toàn

2


vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận
của mình.


- Nghiên cứu khoa học về thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội.
- Hợp tác quốc tế về công tác thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và xã
hội.
- Tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng Thanh
tra Chính phủ về kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng,
chống tham nhũng trong phạm vi quản lý của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

1.3.

theo quy định của pháp luật.
- Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
( Điều 7, Số: 39/2013/NĐ-CP)
Mục đích của thanh tra lao động
Tại Điều 4 Luật thanh tra 2013, mục đích hoạt động thanh tra được quy định cụ thể

như sau:
- Mục đích hoạt động thanh tra nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách,
pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng
ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực
hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực,
hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp
pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
- Để thực hiện được mục đích trên pháp luật có quy định các chức năng của cơ quan
thanh tra nhà nước tại Điều 5 Luật thanh tra 2010 như sau:
- Cơ quan thanh tra nhà nước trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực
hiện và giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh
tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tiến hành thanh tra, giải quyết
khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật.
1.4.


hội trên phạm vi cả nước .

-

Thanh tra Bộ có Chánh thanh tra, Phó Chánh thanh tra và Thanh tra viên. Việc bổ
nhiệm, miễn nhiệm Chánh thanh tra, Phó Chánh thanh tra và Thanh tra viên thực
hiện theo quy định của pháp luật.

-

Thanh tra Bộ được tổ chức cấp phòng; Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã
hội quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy và biên chế của Thanh
tra Bộ.
Theo cấp địa phương:
Điều 8. Tổ chức của Thanh tra Sở

-

Thanh tra Sở là cơ quan của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội giúp Giám đốc Sở
thực hiện chức năng thanh tra hành chính đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc
quyền quản lý của Giám đốc Sở về việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ
của đơn vị; thanh tra chuyên ngành đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc lĩnh
vực lao động, thương binh và xã hội trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương.

-

Thanh tra Sở có Chánh thanh tra, Phó Chánh thanh tra và Thanh tra viên. Việc bổ
nhiệm, miễn nhiệm Chánh thanh tra, Phó Chánh thanh tra và Thanh tra viên thực
hiện theo quy định của pháp luật.

(Thanh tra Bộ); Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố

-

trực thuộc trung ương (Thanh tra Sở).
Cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành gồm: Tổng cục Giáo

-

dục nghề nghiệp; Cục Quản lý lao động ngoài nước; Cục An toàn lao động.
Theo quy định, Thanh tra Bộ là cơ quan thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã
hội, giúp Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý nhà nước về công
tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham
nhũng; thực hiện thanh tra hành chính, thanh chuyên ngành; giải quyết khiếu nại, tố
cáo và phòng, chống tham nhũng thuộc lĩnh vực lao động, người có công và xã hội

-

trong phạm vi cả nước theo quy định của pháp luật.
Thanh tra Bộ chịu sự chỉ đạo, điều hành của Bộ trưởng và chịu sự chỉ đạo về công

-

tác, hướng dẫn về nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ.
Thanh tra Sở là cơ quan của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, giúp Giám đốc
Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tiến hành thanh tra hành chính, thanh tra
chuyên ngành, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân và phòng, chống tham

-



Còn hoạt động thanh tra chuyên ngành do các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra
ngành LĐTBXH

1.8.

Nội dung hoạt động của thanh tra lao động
Theo điều 20 nghị định số 39/2013/NĐ-CP:

Điều 20. Hoạt động Thanh tra
1. Thanh tra hành chính:
a) Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ
chức, cá nhân quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định này;
b) Hoạt động thanh tra hành chính phải tuân theo các quy định của pháp luật về thanh tra
hành chính và các quy định của pháp luật có liên quan.
2. Thanh tra chuyên ngành:
a) Việc thực hiện các quy định pháp luật lao động: Việc thực hiện các loại báo cáo định
kỳ; tuyển dụng và đào tạo lao động; hợp đồng lao động; thỏa ước lao động tập thể; thời
giờ làm việc và nghỉ ngơi; tiền công và trả công lao động; an toàn lao động, vệ sinh lao
động; việc thực hiện các quy định đối với lao động nữ, lao động là người cao tuổi, lao
động là người tàn tật, lao động chưa thành niên; việc thực hiện các quy định đối với lao
động là người nước ngoài; kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất; việc thực hiện các quy
định khác của pháp luật lao động;
b) Việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội (bảo hiểm xã hội bắt buộc,
bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp): Việc thực hiện pháp luật về bảo hiểm
xã hội của tổ chức bảo hiểm xã hội; việc thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội của
người sử dụng lao động và người lao động;
7



phạm vi quyền hạn, trách nhiệm của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội: Việc thực
hiện chương trình hành động quốc gia vì trẻ em; chương trình bảo vệ trẻ em, chăm sóc,
giáo dục trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và các chương trình, kế hoạch khác về bảo vệ,
chăm sóc, giáo dục trẻ em;
h) Việc thực hiện các quy định của pháp luật về bình đẳng giới; việc thực hiện chương
trình mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới, các biện pháp bảo đảm bình đẳng giới;
i) Việc thực hiện các quy định của pháp luật về chính sách, giải pháp phòng ngừa tệ nạn
mại dâm; cai nghiện ma túy; quản lý sau cai nghiện; hỗ trợ nạn nhân bị mua bán; tổ chức
và hoạt động của các Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội, cơ sở quản lý
sau cai nghiện;
k) Các nội dung khác liên quan đến lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội.
Hoạt động thanh tra chuyên ngành phải tuân theo các quy định của pháp luật về thanh tra
chuyên ngành và các quy định của pháp luật có liên quan.
8


CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN VỆ SINH LAO ĐỘNG TẠI CÁC DOANH
2.1.
-

-

-

-

2.2.

NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.2.1. Cơ chế chính sách của thanh tra lao động
Theo Thông tư số 05/2014/TT-TTCP ngày 16 tháng 10 năm 2014 của Tổng Thanh tra
Chính phủ Quy định về cơ chế chính sách của thanh tra lao động.
2.2.2. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra lao động
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có Thanh tra Bộ (sau đây gọi tắt là Thanh tra
Bộ) và Thanh tra Tổng cục Dạy nghề.
Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có
Thanh tra Sở (sau đây gọi tắt là Thanh tra Sở).
2.2.3. Lực lượng thanh tra lao động
9


Năm 2016, theo thống kê của Thanh tra Bộ, cả nước có 465 thanh tra viên lao động
đảm nhận chức năng thanh tra việc thực hiện chính sách lao động, an toàn vệ sinh lao
động, người có công, bảo hiểm xã hội, lao động trẻ em, giải quyết khiếu nại tố cáo về
việc thực hiện chế độ chính sách lao động….. Số cán bộ làm công tác thanh tra chính
sách lao động và an toàn vệ sinh lao động trong cả nước chỉ đạt trên 1/3 số cán bộ
thanh tra lao động trên.
2.2.4. Hình thức thanh tra lao động
* Đoàn thanh tra khi tiến hành thanh tra hành chính hoặc thanh tra chuyên
ngành:
Ưu điểm:
-

Xây dựng thể chế, các hoạt động thanh tra hành chính, thanh tra chuyên ngành.
Kết quả phát hiện xử lý vi phạm tăng nhiều so với trước. Chất lượng, hiệu quả càng
được nâng lên.
Nhược điểm:

-

-

10


Thanh tra viên lao động phụ trách vùng có nhiệm vụ theo dõi tình hình thực hiện
pháp luật lao động tại các doanh nghiệp theo các loại hình trên vùng được giao phụ
trách, đặc biệt là các doanh nghiệp thường xuyên có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động;
doanh nghiệp có nhiều ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng
nhọc, nguy hiểm, từ đó đề xuất kế hoạch, phương pháp thanh tra thích hợp trình
Chánh thanh tra Bộ xem xét, quyết định. Thanh tra viên cũng có nhiệm vụ tư vấn,
giúp đỡ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có sử dụng lao động theo hợp đồng lao
động về việc chấp hành các quy định của pháp luật; tuyên truyền, phổ biến pháp luật
đến người lao động; hướng dẫn các biện pháp nhằm ngăn chặn việc vi phạm pháp
luật lao động, giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Thanh tra viên có
quyền yêu cầu các doanh nghiệp có biện pháp khắc phục những thiếu sót, tồn tại
hoặc xử lý, kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm pháp luật. Thanh tra viên lao động
phụ trách vùng chịu trách nhiệm trước Chánh thanh tra Bộ về thanh tra, kiểm tra việc
thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp, tổ chức, các nhân có sử dụng lao
động theo hợp đồng lao động. Thanh tra viên vó trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi,
bám sát và xử lý những phát sinh trong việc thực hiện quy chế tạm thời sử dụng
phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động.
2.2.6. Nội dung thanh tra lao động
Các doanh nghiệp triển khai thực hiện tốt các nội dung về công tác an toàn, vệ sinh
lao động theo đúng quy định tại Thông tư số 01/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT; tổ chức huấn
luyện an toàn lao động, vệ sinh lao động theo quy định tại Thông tư số 27/2013/TTBLĐTBXHquy định về công tác huấn luyện an toàn lao động, vệ sinh lao động.
Đồng thời, triển khai thực hiện tốt các hoạt động của Chương trình Quốc gia về an
toàn lao động, vệ sinh laođộng năm 2014 nhằm đạt các mục tiêu của Chương trình Quốc gia
an toàn lao động, vệ sinh lao động giai đoạn 2011- 2015 đã được Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt theo Quyết định số 2281/QĐ-TTg ngày 10/12/2010.


-

Thương binh và Xã hội thực hiện điều tra tai nạn lao động theo quy định.
Tổ chức đào tạo nâng cao trình độ, nghiệp vụ thanh tra cho cán bộ thanh tra: Tiêu
chuẩn về đạo đức, phẩm chất, chuyên môn nghiệp vụ của thanh tra viên đã được
quy định trong Luật Thanh tra năm 2010. Hàng năm Thanh tra Bộ đã tổ chức
được nhiều lớp tập huấn nâng cao nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành Lao động –
Thương binh và Xã hội cho thanh tra viên trong cả nước đảm bảo không có thanh
tra viên nào không được tập huấn nghiệp vụ trước khi làm nhiệm vụ là trưởng

đoàn thanh tra hay được giao nhiệm vụ tiến hành thanh tra độc lập.
2.3.
Đánh giá
2.3.1. Ưu điểm
- Các doanh nghiệp đã cử ngườilàm an toàn lao động kiêm nhiệm hoặc chuyên
trách; đã có lập kế hoạch an toàn, vệ sinh lao động, tổ chức huấn luyện an toàn,
vệ sinh lao động cho công nhân và cử cán bộ quản lý đi học an toàn, vệ sinh lao
-

động.
Các doanh nghiệp cũng đã thực hiện tự kiểm tra an toàn máy, thiết bị; kiểm định
máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động và thường xuyên kiểm

-

tra về an toàn lao động trong thi công.
Trong phạm vi thời gian thanh tra không doanh nghiệp nào xảy ra tai nạn lao

-

chăm sóc sức khỏe người lao động.
Việc khám sức khỏe định kỳ chưa đều hằng năm;
Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân:
Nhiều lao động mùa vụ trên công trường chưa được cấp giày mũi sắt và quần bảo hộ
(doanh nghiệp thường chỉ cấp đủ khẩu trang, mũ cứng, áo, dây an toàn, ủng và găng

-

tay).
Sổ theo dõi cấp phát phương tiện bảo vệ cá nhân của nhiều doanh nghiệp còn ký thay

-

hoặc ký nhận chưa hợp lệ.
Việc lập biện pháp thi công:
Tuy các doanh nghiệp đều có lập biện pháp thi công và ban hành quy trình an toàn
lao động trên công trường ngay từ khi lập hồ sơ dự thầu, nhưng biện pháp an toàn lập
chưa sát với thực tế. Đoàn thanh tra đã phát hiện yếu tố nguy hiểm là có đường điện
dây trần phí trên khu vực thi công, nhưng hồ sơ biện pháp thi công chưa lập biện

-

pháp an toàn (tại dự án công trình thi công cầu Phú Khánh).
An toàn giàn giáo:
Việc nghiệm thu giàn giáo trước sử dụng, nghiệm thu cốp-pha trước khi đổ bê tông
tuy đã được thực hiện nhưng còn mang tình hình thức: Biên bản nghiệm thu chung
với nghiệm thu tiến độ nội bộ, không nêu rõ các yêu cầu kỹ thuật về an toàn. Do vậy
tuy sản phẩm đã nghiệm thu đưa vào sử dụng nhưng vẫn còn lỗi kỹ thuật lắp đặt hoặc

-

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP

3.1.

Kiến nghị
Xuất phát từ thực trạng, những hạn chế còn tồn tại trên để đưa ra các đề xuất, giải
pháp cải thiện tình trạng thanh tra an toàn vệ sinh lao động của Bộ Lao động-

3.2.

Thương binh và Xã hội.
Giải pháp
Hoàn thiện về pháp luật:
- Hành lang pháp lý là một điều kiện tiên quyết cho các hoạt động kinh tế – xã hội

nói chung và hoạt động thanh tra nói riêng.
- Hành lang pháp lý trong công tác thanh tra lao động bao gồm những quy định của
pháp luật về nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chức thanh tra lao động các cấp và thanh tra
viên; phạm vi hoạt động; các quy định chế tài và thực hiện pháp luật đối với đối tượng thanh
tra; các quy định về tổ chức, biên chế và cơ chế hoạt động của thanh tra chuyên ngành về
lao động.
- Nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức thanh tra lao động và thanh tra viên đã được
quy định cụ thể tại Luật Thanh tra năm 2010, Bộ luật Lao động năm 2012 và các văn bản
hướng dẫn. Nhưng đến nay còn nhiều nội dung trong Bộ luật Lao động chưa được hướng
dẫn kịp thời cho nên khi thực hiện doanh nghiệp còn nhiều bất cập.
- Chế tài xử phạt hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động được quy định
tại Nghị định 95/2013/NĐ-CP ngày 22 tháng 8 năm 2013 tuy đã góp phần vào việc thực
hiện pháp luật lao động, nhưng một số các quy định trong Nghị định này chưa sát với thực
tế, còn có điểm chưa phù hợp, đòi hỏi trong thời gian tới phải ban hành Nghị định mới
hướng dẫn việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực lao động, là một công cụ pháp lý phục vụ

Kiện toàn lại cơ cấu tổ chức bộ máy của các cơ quan thanh tra ngành Lao động –
Thương binh và Xã hội:
- Kiện toàn cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ theo hướng các phòng nghiệp vụ phụ
trách từng lĩnh vực chuyên sâu. Kiện toàn cơ cấu tổ chức của thanh tra các Sở Lao động –
Thương binh và Xã hội theo hướng có các bộ phận chuyên trách, phân công thanh tra viên
phụ trách địa bàn quận, huyện, thị xã.
- Thành lập văn phòng đại diện của Thanh tra Bộ tại miền Trung, miền Nam.
- Thành lập Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra lao động, tiến tới nâng cấp
thành trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra lao động khu vực ASEAN.
15


Xây dựng quy trình, nội dung thanh tra chuyên ngành các lĩnh vực thuộc phạm vi
quản lý nhà nước của ngành để áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước:
- Xây dựng thống nhất quy trình thanh tra chuyên ngành Lao động – Thương binh và
Xã hội và nội dung thanh tra các ngành, nghề có nhiều nguy cơ xảy ra tai nạn lao động và sự
cố nghiêm trọng nhằm giảm thiểu các thiệt hại do sự cố trong quá trình sản xuất gây ra cho
người và tài sản.
Tăng cường, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng, hệ thống
công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý và hoạt động của các cơ quan thanh tra
ngành Lao động – Thương binh và Xã hội:
- Đảm bảo điều kiện làm việc cho thanh tra viên tại văn phòng cũng như khi đi công
tác như diện tích phòng làm việc và các trang thiết bị như máy tính, máy ảnh, các thiết bị đo
kiểm tra theo chuyên ngành, phương tiện đi lại…v…v…
- Xây dựng cơ sở dữ liệu, lưu trữ hồ sơ; cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật, tài
liệu liên quan trên hệ thống phần mền quản lý để trao đổi thông tin về hoạt động và kết quả
thanh tra của các cơ quan thanh tra ngành Lao động – Thương binh và Xã hội.
- Nhìn chung, công tác thanh tra nhà nước về lao động trong những năm gần đây đã
có những đóng góp tích cực nhất định trong việc tăng cường hiệu quả thực hiện pháp luật về
lao động tại các doanh nghiệp. Doanh nghiệp (người sử dụng lao động và người lao động)


PHỤ LỤC
Sơ đồ cơ cấu tổ chức hiện tại của cơ quan thanh tra Bộ:

18


Một số hình ảnh về công tác thanh tra an toàn vệ sinh lao động:

19