MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI
PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ BỒI DƯỠNG THẾ GIỚI QUAN
DUY VẬT BIỆN CHỨNG CHO HỌC
SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở
THÀNH PHỐ LONG XUYÊN TỈNH
AN GIANG HIỆN NAY


- Một số quan điểm nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng thế
giới quan duy vật biện chứng cho học sinh trung học phổ thông
ở thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang
- Quán triệt quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật Nhà
nước về bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho học sinh
trung học phổ thông
Thực hiện Nghị quyết Số: 29-NQ/TW, ngày 4 tháng 11 năm
2013 Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng
yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã được Hội nghị Trung ương
8 (khóa XI) thông qua với các nội dung chủ yếu như:
“Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả
giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng,
bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con
người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng,
khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu
đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”[19, tr.3].
“Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt,
học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn
với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất



nào chưa chuẩn hay những việc làm nào chưa đúng phải nhanh
chóng khắc phục. Cần phải có tầm nhìn xa để thực hiện đổi mới có
tính hệ thống. Có giải pháp thực hiện đối với từng đối tượng giáo
dục và phải có bước đi đúng đắn.
Nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo là “Nâng cao dân trí, đào
tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài” với mục tiêu là xây dựng phát
triển đất nước toàn diện. Cho nên giáo dục phải thay đổi mạnh mẽ
từ truyền thụ kiến thức là chủ yếu sang phát triển tư duy, năng lực
sáng tạo, nhân cách của HS. Chú trọng áp dụng lý luận vào thực
tiễn, “Học đi đôi với hành”. Kết hợp giáo dục giữa gia đình, nhà
trường và xã hội.
Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội và phát huy những
tiến bộ khoa học kĩ thuật thường phát sinh những vấn đề mới cần


thiết cho hai lĩnh vực này. Do đó nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo
là phải đào tạo những nhân tài đáp ứng yêu cầu mới, tạo nên sự gắn
kết giữa giáo dục, kinh tế và khoa học hợp quy luật. Giáo dục ngày
càng chú trọng chất lượng và hiệu quả đào tạo và số lượng đạt được.
Hệ thống giáo dục được mở rộng, tạo điều kiện liên thông
giữa các bậc học, cấp học, đa dạng các hình thức giáo dục. Đầu tư
trang thiết bị ngày càng hiện đại vào các trường học, thực hiện
chuẩn hoá giáo dục.
Phát triển giáo dục và đào tạo không để bị ảnh hưởng bởi
những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường mà cần phải khắc
phục nó, thúc đẩy mặt tích cực phát triển theo định hướng xã hội
chủ nghĩa. Giáo dục công lập phải có sự hỗ trợ, hợp tác tốt với giáo
dục ngoài công lập. Chính sách giáo dục và đào tạo với phương
hướng ưu tiên đầu tư giáo dục nhất là vùng sâu, xa, khó khăn, đặc
biệt khó khăn, dân tộc thiểu số, quan tâm HS vùng biên giới, hải



giáo dục gắn với xây dựng nông thôn mới;Đẩy mạnh xã hội hóa
giáo dục và đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, nâng cao hiệu quả
đầu tư để phát triển giáo dục và đào tạo” [6,tr.2].
Đồng thời, Ủy ban nhân dân thành phố xây dựng kế hoạch
48/KH-UBND ngày 31/3/2016 về xây dựng trường đạt Chuẩn quốc
gia thành phố Long Xuyên giai đoạn 2016 – 2020.
- Kết hợp gia đình, nhà trường và xã hội trong việc bồi
dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho học sinh trung học
phổ thông ở thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang hiện nay
Duy trì và phát triển tốt mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình
và xã hội, tạo điều kiện để Ban đại diện cha mẹ học sinh trường, Ban
đại diện cha mẹ học sinh lớp phát huy vai trò và khả năng hoạt động
theo Điều lệ quy định. Huy động các nguồn lực của xã hội, cá nhân
tham gia vào phát triển nhà trường.
Đảm bảo thông tin liên lạc giữa nhà trường và phụ huynh
học sinh trong giáo dục, chỉ tiêu nhà trường cung cấp thông tin đầy
đủ (100%) theo tháng, cuối học kỳ và cả năm về kết quả đánh giá
xếp loại rèn luyện học tập của học sinh.
Trong những năm qua sự phối hợp nhà trường với gia đình và
xã hội về công tác BDTGQDVBC cho HS đã đạt những kết quả to


lớn, nhưng cũng còn nhiều hạn chế, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu
thực tiễn đổi mới. Vì vậy việc giáo dục và BDTGQDVBC cho HS
cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả thực tế. Điều
đó cũng có nghĩa là đã tạo điều kiện thuận lợi để HS nâng cao khả
năng tiếp thu kiến thức khoa học và nâng cao nhận thức, trong đó có
BDTGQDVBC.

đáp ứng được yêu cầu mới. Tăng cường bồi dưỡng kiến thức về
lãnh đạo, quản lý cho cán bộ quản lý nhà trường. Tăng cường tham
quan học hỏi, giao lưu hội nhập quốc tế. Quán triệt cụ thể rõ ràng
các chức năng nhiệm vụ quyền hạn của cán bộ quản lý nhà trường.
Xây dựng lề lối làm việc khoa học, tác phong hiện đại. Tăng cường
công tác bồi dưỡng chuyên môn và tự bồi dưỡng chuyên môn, nâng
cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ của cán bộ quản lý.


Bên cạnh đó, tổ chức Đoàn có vai trò rất to lớn đối với việc
giáo dục TGQDVBC cho HS. Phải xây dựng đội ngũ cán bộ làm
công tác Đoàn thực sự có năng lực tổ chức và hiểu biết rộng, nhiệt
huyết với phong trào, sôi nổi, có uy tín. Theo tôi đội ngũ Ban Chấp
hành Đoàn phải lựa chọn cho được những gương mặt tiêu biểu
không nên đặt nặng về cơ cấu thành phần, nói đúng hơn phải lựa
chọn một đội ngũ Ban chấp hành có năng lực thực sự, có khả năng
hoạt động.
Nội dung chương trình hoạt động công tác Đoàn phải đi vào
chiều sâu, thiết thực, phải xuất phát từ sở thích, nguyện vọng của
HS. Tổ chức triển khai chương trình hành động chi tiết cụ thể, thiết
thực và có tính khả thi cao.
Về phương hướng triển khai nội dung giáo dục của đoàn cũng
cần phải đổi mới phương thức tránh hành chính hoá tổ chức Đoàn.
Cần kết hợp nhiều hình thức giáo dục. Mọi hình thức tổ chức phải
hợp lý về thời gian, địa điểm, tránh việc tổ chức quá nhiều hoạt
động chạy theo thành tích làm ảnh hưởng tới thời gian học tập và
sinh hoạt của HS. Nội dung chương trình các buổi kỷ niệm các ngày
lễ lớn phải tổ chức trang trọng, cô đọng, sâu sắc tránh phô trương
hình thức, phải làm cho HS thấy được niềm phấn khởi, vinh dự tự
hào về truyền thống của tuổi trẻ, của dân tộc. Tổ chức rộng rãi các

hành nghề, như trong việc lựa chọn nội dung và phương pháp giảng
dạy, việc kết hợp giữa giáo dục với nhiệm vụ chính trị - xã hội, gắn
nội dung giảng dạy với thực tiễn cuộc sống, cũng như cách nhìn
nhận và đánh giá mọi biểu hiện của HS. Nói cách khác, TGQDVBC
là kim chỉ nam giúp cho nhà giáo đi đúng hướng, là sợi chỉ đỏ
xuyên suốt mọi hoạt động giảng dạy và giáo dục của nhà giáo.
Trong các trường THPT, đội ngũ giáo viên có vai trò,vị trí hết
sức quan trọng trong việc đảm bảo thực hiện mục tiêu, yêu cầu của
môn học. Mục tiêu, yêu cầu hàng đầu của BDTGQDVBC cho HS
THPT là giáo dục TGQDVBC cho HS và chính đội ngũ giáo viên
giảng dạy môn GDCD là lực lượng chủ yếu thực hiện mục tiêu, yêu
cầu cơ bản này. Thông qua giảng dạy giáo viên giúp HS nắm vững
và vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng vào học tập và
phân tích các vấn đề thực tiễn xã hội. Vì vậy, nâng cao trình độ đội
ngũ giáo viên giảng dạy đặc biệt là đội ngũ giáo viên giảng dạy môn
GDCD là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả của việc
giáo dục TGQDVBC cho HS.


Vì vậy, theo tôi muốn việc giáo dục TGQDVBC cho HS
THPT hiện nay có hiệu quả cần tập trung vào những vấn đề cụ thể
sau:
Một là, phải nâng cao hơn nữa chất lượng của toàn bộ đội ngũ
giáo viên ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Long Xuyên
hiện nay, trang bị cho đội ngũ này đầy đủ những phẩm chất cần thiết
như luôn quan tâm, tôn trọng, yêu thương HS. Bản thân luôn chú
trọng giữ gìn danh dự, nhân phẩm, tư cách của người giáo viên. Có
năng lực chuyên môn, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào
dạy học. Có năng lực ngoại ngữ phù hợp với tiêu chuẩn đặt ra. Có kĩ
năng, kinh nghiệm và kiến thức giải quyết các vấn đề trong dạy học.

thoái về đạo đức, lối sống phải kiên quyết cho ra khỏi ngành. Bởi
những hành vi sai trái của đội ngũ giáo viên nếu không được ngăn
chặn sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới việc hình thành nhân cách của mỗi


HS, suy giảm niềm tin của họ đối với sự lãnh đạo của Đảng và quản
lý của nhà nước. Bên cạnh đó cần phải đảm bảo số lượng biên chế
giáo viên cho từng môn học để giáo viên được đào tạo chuyên
ngành nào thì giảng dạy đúng chuyên ngành ấy nhằm khắc phục
tình trạng giáo viên phải dạy nhiều môn.
Ngoài ra, ngành giáo dục cần chú ý nghiên cứu việc bồi dưỡng
cho đội ngũ giáo viên về trình độ chuyên môn, khả năng sử dụng
phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại trong giảng dạy đạt chuẩn.
Đồng thời tiếp tục tổ chức bồi dưỡng theo định kỳ cho giáo viên về
chuyên môn đặc biệt là những vấn đề lý luận mới đang đặt ra. Bởi
trong thế kỷ XXI, thế kỷ của tri thức với sự phát triển nhanh chóng,
tri thức của loài người ngày càng tăng lên, đặt ra những vấn đề lý
luận và thực tiễn mới cần giải quyết.
Hiệu trưởng các trường cần tạo điều kiện tổ chức cho giáo
viên đi thực tế trong mỗi năm học. Đây là một yêu cầu cần thiết để
đảm bảo nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với thực tiễn mà mỗi
một giáo viên GDCD cần có. Thông qua đi thực tế sẽ cung cấp rất
nhiều những tri thức thực tế để họ có điều kiện vận dụng những tri
thức lý luận trong nhà trường luận chứng những vấn đề của thực
tiễn từ đó trong quá trình giảng dạy giảm bớt sự khô cứng, kích
thích sự hứng thú của người học, đem lại hiệu quả cao hơn trong
việc giáo dục TGQDVBC.


Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạyTGQDVBC cho HS

có thì cũng chỉ là hình thức, nhắc lại một cách chiếu lệ, gượng ép,
khiên cưỡng. Do vậy, việc giảng dạy chưa đạt được tính thuyết phục
cao, còn xa rời với thực tiễn cuộc sống của đất nước và những diễn
biến của địa phương.
Trong quá trình vận dụng, quán triệt những quan điểm của
Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, trong giảng dạy
TGQDVBC không nên đưa ra nhiều các quan điểm của Đảng mà
không đi phân tích sâu những cơ sở lý luận của một quan điểm nào.
Điều đó sẽ làm mờ nhạt tính khoa học trong các quan điểm của
Đảng, tránh chỉ nêu quan điểm nhưng không đi sâu phân tích cho
HS hiểu được bản chất. Muốn làm được như vậy, người giáo viên
giảng dạy phải thường xuyên học hỏi, trau dồi kiến thức, đúc rút
kinh nghiệm thông qua thực tiễn giảng dạy của bản thân. Điều này


suy đến cùng phụ thuộc vào năng lực, trình độ chuyên môn và thực
tiễn của người giáo viên giảng dạy.
- Đổi mới phương pháp giảng dạy môn giáo dục công dân ở
trường trung học phổ thông
Chương trình học môn GDCD ở cả ba khối đều mang tính trừu
tượng, khó hiểu cùng với khối lượng kiến thức khổng lồ chưa kể
những nội dung tích hợp. Do vậy cần phảiđổi mới nội dung. Bên
cạnh đó, đổi mới phương pháp giảng dạy môn GDCD là khâu cơ
bản nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả trong giảng dạy, phát huy
vai trò giảng dạy môn GDCD trong việc giáo dục TGQDVBC cho
HS.
Phương pháp giảng dạy môn GDCD tất yếu phải tuân thủ
những yêu cầu của phương pháp sư phạm. Đồng thời, với tính cách
là phương pháp giảng dạy bộ môn, nó có những đặc trưng riêng phụ
thuộc vào đối tượng dạy học, mục đích, yêu cầu của môn học.



phương pháp tự học, tự nghiên cứu. Cần dạy cho HS không chỉ hiểu
kiến thức mới mà cả phương pháp học tập mà trong đó cốt lõi là tự
học. Mục đích dạy học không chỉ là truyền thụ kiến thức mà điều
quan trọng hơn là rèn luyện cho người học cách học, cách tổ chức
và thực hiện quá trình học tập một cách đạt hiệu quả nhất. Nhằm
giáo dục, BDTGQDVBC cho HS THPT, trong quá trình giảng dạy
môn GDCD, giáo viên nhất thiết phải rèn luyện cho họ năng lực vận
dụng phương pháp luận. Ở đây, cách thức hoạt động của giáo viên
không những nhằm truyền thụ kiến thức cơ bản cho HS, mà còn
phải làm cho người học có thể vận dụng được những kiến thức đó
vào quá trình học tập và lý giải những vấn đề của thực tiễn. Muốn
vậy trong quá trình giảng dạy giáo viên cần linh hoạtvận dụng sáng
tạo các phương pháp dạy học như: thuyết trình, nêu vấn đề, giảng
giải, lấy ví dụ chứng minh, thảo luận nhóm... kết hợp với sử dụng
các phương tiện hiện đại hỗ trợ dạy học để tạo hứng thú, hấp dẫn
HS.
Hai là, đổi mới phương pháp thảo luận. Thảo luận là hình thức
cơ bản, hết sức thiết thực đối với HS và nếu giáo viên áp dụng được
phương pháp tốt sẽ phát huy được hiệu quả trong việc giáo dục
TGQDVBC cho HS. Trong quá trình đổi mới giảng dạy GDCD ở
THPT hoạt động tự học và thảo luận rất được coi trọng. Giáo viên
cần chú trọng đổi mới nội dung, cũng như cách thức thảo luận. Để


làm tốt khâu này, trước hết phải làm tốt việc tổ chức lớp học, chia
thành các nhóm nhỏ và cử ra một nhóm trưởng để duy trì thảo luận,
đồng thời ghi lại, tổng hợp lại những ý kiến của các thành viên trong
nhóm.Trong thảo luận, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, còn

trình, một mặt là sự tác động từ bên ngoài vào đối tượng được giáo
dục, mặt khác là thông qua sự tác động này đối tượng tự biến đổi
bản thân, tự hoàn thiện nâng cao mình lên qua giáo dục HS với tư
cách là chủ thể của quá trình nhận thức được giáo dục sẽ lĩnh hội
những giá trị trong nội dung giáo dục, biến nó thành những nguyên
tắc định hướng chi phối suy nghĩ và hành vi của chính mình để tự
hoàn thiện nhân cách của mình sao cho phù hợp với yêu cầu của
cuộc sống. Tự giáo dục hay nói cách khác là việc biến “quá trình
giáo dục thành quá trình tự giáo dục” là khâu quan trọng có tính
quyết định đến hiệu quả của quá trình giáo dục nói chung, giáo dục
TGQDVBC nói riêng. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay để đáp ứng


yêu cầu ngày càng cao của cuộc sống, của xã hội đòi hỏi mỗi HS
phải biết tự nỗ lực phát huy cao độ tính tích cực, chủ động trong tự
giáo dục, tự nghiên cứu trong học tập.Trong giờ học tích cực phát
biểu ý kiến xây dựng bài, tích cực tham gia các hoạt động học. Phát
huy khả năng tư duy, sáng tạo của bản thân. Nâng cao khả năng tự
giáo dục TGQDVBC cho HS chính là tạo ra những điều kiện tinh
thần tốt nhất để nhân cách HS có thể chống lại được những tác động
mặt trái của xã hội và những âm mưu diễn biến hoà bình của các thế
lực thù địch, những kích động hàng ngày hàng giờ đến HS, thanh
thiếu niên, nhằm chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta,
phá hoại công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của chúng ta.
Để HS có một TGQ khoa học, một lý tưởng sống cao đẹp, thì
vấn đề cơ bản, quyết định nhất là quá trình tự trau dồi, rèn luyện của
chính bản thân HS. Không ai có thể làm thay, nghĩ thay cho HS
được.
Để biến lý tưởng và hoài bão thành hiện thực, HS hôm nay trí thức của ngày mai cần hiểu rõ tình hình đất nước và nhiệm vụ
cách mạng, xây dựng niềm tin, xác định trách nhiệm gắn học với

TGQ khoa học –TGQDVBC.
- Giải pháp đối với chính quyền địa phương, gia đình và xã
hội
Muốn giáo dục TGQDVBC cho HS đạt hiệu quả cao nhất, vấn
đề hết sức quan trọng là phải tạo lập một môi trường kinh tế, xã hội
lành mạnh, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho HS. Môi
trường được coi là lành mạnh, trong sạch khi ở đó sự phát triển của
kinh tế không kìm hãm sự phát triển các mặt của đời sống xã hội,
không triệt tiêu và phủ định lẫn nhau. Phát triển kinh tế phải gắn
liền với công bằng và tiến bộ xã hội. Trong chính sách kinh tế và
chính sách xã hội phải thống nhất với nhau, sự phát triển của kinh tế
phải là tiền đề vật chất cho sự phát triển con người, phát triển xã
hội. Bởi vì môi trường sống, điều kiện kinh tế, xã hội có ảnh hưởng
rất lớn tới nhận thức, lối sống, tình cảm và sự hình thành nhân cách
của con người. Trong tác phẩm “Hệ tư tưởng Đức”, C.Mác và
Ph.Ăngghen chỉ rõ: “con người tạo ra hoàn cảnh đến mức nào thì
hoàn cảnh cũng tạo ra con người đến mức ấy” [35, tr.55].Thành phố
Long Xuyên đang đối mặt với một số khó khăn là tồn tại những tệ