CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 VÀ NHỮNG KỸ NĂNG
CẦN THIẾT CHO SINH VIÊN VIÊN NAM HIỆN NAY
ThS. Lê Đức Thọ
Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng
Emai: [email protected]
Sđt: 0911 733 407
TÓM TẮT
Để hòa nhập vào cuộc cách mạng thời kỳ công nghiệp 4.0 đang bùng nổ
trên toàn cầu, sẽ có nhiều nghề mất đi, tuy nhiên lại có những công việc mới
ra đời. Để thích ứng với thời đại công nghệ số, ngoài việc trang bị kiến thức
thì sinh viên cần thay đổi tư duy theo hướng tiếp cận mới. Theo đó, trong bối
cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, sinh viên cần được giáo dục và
rèn luyện các kỹ năng cơ bản về: kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng ngoại ngữ, kỹ
năng tin học và các kỹ năng mềm. Bài viết cũng nêu lên một số giải pháp
nhằm nâng cao những kỹ năng cần thiết cho sinh viên Việt Nam hiện nay đáp
ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Từ khóa: Sinh viên Việt Nam; kỹ năng; cách mạng công nghiệp 4.0.
1. Đặt vấn đề
Ngày nay, thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ
tư, cuộc cách mạng công nghiệp lần này mang đến nhiều cơ hội và cũng đầy
thách thức với nhân loại. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra sự thay
đổi vô cùng lớn trong đời sống, kinh tế xã hội và đây chính là thách thức của
ngành giáo dục trong việc đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu mới của thời
đại. Muốn hòa nhập vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, vào nền kinh tế số,
yếu tố then chốt là nguồn nhân lực. Do đó, nền giáo dục Việt Nam nói chung
và các trường Đại học, cao đẳng nói riêng, nơi cung cấp cho xã hội nguồn
nhân lực, lao động sẽ phải đào tạo theo chuẩn giáo dục 4.0 theo hướng bảo
đảm khối kiến thức nền tảng vững chắc cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần chú ý
giáo dục những kỹ năng cần thiết cho sinh viên nhằm đào tào ra nguồn nhân
lực lao động để đáp ứng nhu cầu phát triển trong bối cảnh mới của thế giới.
Vì vậy, việc nghiên cứu và tìm ra giải pháp nhằm rèn luyện và nâng cao

để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; nhấn mạnh những công nghệ
đang và sẽ có tác động lớn nhất là công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, công
nghệ vật liệu mới, công nghệ tự động hóa, người máy,..
Cuộc cách mạng công nghiệp thứ 4 hay Công nghiệp 4.0, là xu hướng
hiện tại của tự động hóa và trao đổi dữ liệu trong công nghệ sản xuất. Nó
bao gồm các hệ thống mạng vật lý, mạng Internet kết nối vạn vật và điện
toán đám mây.
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 không chỉ là về các máy móc, hệ
thống thông minh và được kết nối, mà còn có phạm vi rộng lớn hơn nhiều.
Đồng thời là các làn sóng của những đột phá xa hơn trong các lĩnh vực khác
nhau từ mã hóa chuỗi gen cho tới công nghệ nano, từ các năng lượng tái tạo
tới tính toán lượng tử.
Công nghiệp 4.0 tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo ra các “nhà máy


thông minh” hay “nhà máy số”. Trong các nhà máy thông minh này, các hệ
thống vật lý không gian ảo sẽ giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao
ảo của thế giới vật lý. Với IoT (Internet kết nối vạn vật), các hệ thống vật lý
không gian ảo này tương tác với nhau và với con người theo thời gian thực,
và thông qua IoS (Internet của các dịch vụ) thì người dùng sẽ được tham gia
vào chuỗi giá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụ này.
Trước xu thế số hóa, máy móc tự động hóa thay thế con người. Đã đặt ra
những yêu cầu cần thiết đối với người lao động như: Khả năng ứng dụng
những tiến bộ khoa học công nghệ vào thực tiễn: sử dụng thành thạo tin học;
Ngoại ngữ tốt - mở rộng cơ hội nghề nghiệp; Kỹ năng mềm thành thạo - lợi
thế hòa nhập với môi trường làm việc; luôn năng cao trình độ chuyên môn để
đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới, tránh nguy cơ bị đào thải. Đó
là những yêu cầu cần thiết đối với người lao động khi bước cuộc cách mạng
4.0.
3. Những kỹ năng cần thiết cần giáo dục cho sinh viên Việt Nam

các ứng viên. Đặc biệt đối với công ty nước ngoài họ hoàn toàn sử dụng ngoại
ngữ trong suốt quá trình phỏng vấn, nếu không thông thạo ngoại ngữ bạn
không thể tiếp thị bản thân trong lần phỏng vấn đó. Chúng ta không thể phủ
nhận vai trò của của môn Ngoại ngữ và nó là môn quan trọng trong cuộc sống
hiện đại. Muốn trở thành một sinh viên giỏi và dễ dàng tìm kiếm công việc
cho sau này thì sinh viên phải có khả năng sử dụng thành thạo ngoại ngữ
trong quá trình giao tiếp và trong cuộc việc.
Đại đa số các bạn sinh viên đã hiểu được vai trò của ngoại ngữ trong xã
hội hiện đại nhưng tình trạng kém ngoại ngữ vẫn hết sức phổ biến và mang
tính đại trà trong sinh viên. Tuy nhiên, kỹ năng ngoại ngữ của sinh viên hiện
nay còn nhiều hạn chế, một bộ phận khong nhỏ các bạn sinh viên không thể
nghe, nói, đọc, viết một cách thành thạo. Phần lớn chỉ dừng lại ở các câu, từ
chào hỏi, giới thiệu tên tuổi và những câu nói xã giao thông thường chứ
không thể kể lại được một câu chuyện ngắn bằng tiếng Anh khoảng 100 từ.
Có bạn đến tận mãi học kỳ 2 của năm 3 đại học mà vẫn chưa có tín chỉ A2
hoặc B1 về Anh văn, mà chỉ vỏn vẹn học xong Anh văn căn bản 2, thậm chí
có bạn chưa học tiếng anh căn bản 2, hoặc rớt và học lại. Vấn đề này không
chỉ riêng là nổi sợ của các bạn sinh viên mà còn làm đau đầu các thầy cô
giảng viên ở các khoa nói riêng và cũng như của nhà trường nói chung.
Thứ ba, kỹ năng tin học
Kỹ năng tin học cơ bản sẽ giúp bạn hoàn thành nhiều công việc, đặc biệt
là công việc của bạn liên quan đến việc nhập dữ liệu, tính toán đơn giản.
Ngày nay, sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ nói chung và của
ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt, sự tiện dụng và được
ứng dụng rộng rãi, tin học hiện là một phần không thể thiếu được của nhiều
ngành trong công cuộc xây dựng và phát triển xã hội. Trong đó phải kể đến
những ứng dụng của tin học đã đem lại những lợi ích đáng kể đối với sinh
viên như: tra cứu tài liệu, phục vụ việc tự học cho sinh viên, cung cấp kiến
thức cho sinh viên,…
Tuy nhiên, dù là rất quan trọng như vậy nhưng một số sinh viên vẫn xem

dễ dàng nhìn thấy trong những lần báo cáo bài thảo luận nhóm trên lớp, khi
giới thiệu bài thuyết trình cứ một câu “Xin chào thầy/cô và các bạn đến với
bài thuyết trình của nhóm…” hoặc khi đứng lên trả lời câu hỏi của giáo viên
cứ nói đúng y như những gì trong sách giáo trình viết chứ không thêm thoắt
những kiến thức, những hiểu biết của bản thân vào trong đó…và còn nhiều
biểu hiện khác nữa.
Kỹ năng giao tiếp hiệu quả, biết lắng nghe và học tập những lời phê bình:
Kỹ năng lắng nghe vô cùng quan trọng đối với tất cả sinh viên chúng ta. Dĩ
nhiên ai cũng biết lắng nghe, nhưng lắng nghe như thế nào cho hiệu quả thì
không phải bạn sinh viên nào cũng làm được. Các bạn hay đề cao cái tôi, cái


tự ái và cái bản lĩnh cá nhân lên quá cao. Các bạn hay nói chèn vào những lúc
người khác đang nói hoặc nói chưa dứt câu, khi các bạn nghe người khác
phản bác về những ý kiến mà mình đưa ra, lập tức các bạn trở nên khó chịu và
có lời lẻ chỉ trích lại mà không suy nghĩ xem những lời người khác góp ý là
đúng hay sai. Trong lúc tranh luận bài, các bạn không nghe người khác phát
biểu ý kiến, các bạn chú tâm vào bàn bạc hoặc nói chuyện riêng với những
bạn xung quanh…
Giao tiếp đối với nhiều người thật sự rất dễ dàng, nhưng với một số bạn
sinh viên thì đó lại là nỗi sợ hãi, lo lắng. Nhưng nếu các bạn là người không
giỏi trong giao tiếp, lời nói không có trọng lượng, không tạo được niềm tin
cho đối tác thì chắc chắn thành công sẽ rất khó đến. Thực tế thì vẫn còn nhiều
bạn sinh viên ngại giao tiếp, ngại nói chuyện với người khác, có những bạn
khi đi gặp gỡ bạn bè thì chỉ ngồi im lặng, nghe người khác nói, không dám
mở miệng vì không biết gì để nói hoặc sợ người khác cười vì nói chuyện “quá
thiếu muối”. Chúng ta cũng có thể dễ dàng bắt gặp nhiều bạn sinh viên khi
nhắn tin zalo, Facebook… thì nói rất nhiều, nhưng khi gặp mặt thì người ta
nói thế nào cũng chỉ mỉm cười, không nói chuyện, làm cho cuộc nói chuyện
chỉ diễn ra một chiều khiến đối phương dễ nhàm chán và khó chịu, khiến mối

mà sẽ được hình thành trong quá trình làm việc, tích luỹ kinh nghiệm.
4. Biện pháp hình thành và hoàn thiện các kỹ năng cần thiết cho
sinh viên Việt Nam đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
4.1. Biện pháp nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên
Để nâng cao trình đồ chuyên môn, kiến thức chuyên ngành thì sinh viên
không có cách nào khác ngoài tập chung chú ý lắng nghe và ghi chép lại
những thông tin mà giảng viên cung cấp trên lớp, bên cạnh đó là vấn đề tự
học, yếu tố quyết định nhất đến học lực và kiến thức của sinh viên. Sinh viên
có thể tự học, như thế sẽ giúp cho sinh viên nắm kiến thức vững vàng. Bên
cạnh đó sinh viên có thể tập hợp bạn bè thành một nhóm và trao đổi với nhau
về những kiến thức trong giáo trình và của giảng viên, bằng cách đọc sách,
hãy đọc giáo trình trước khi đến lớp và đọc lại giáo trình sau khi đã “học thầy
không tày học bạn” mà, các bạn vừa có thể trao đổi kiến thức với nhau vừa
tập được khả năng tranh luận nữa. Các bạn hãy đọc thêm nhiều sách, thông tin
có liên quan đến kiến thức chuyên môn và các lĩnh vực khác nữa nó sẽ hỗ trợ
cho các bạn dễ tiếp thu kiến thức chuyên ngành, có thêm nhiều kiến thức, có
tri thức vững vàng đáp ứng cho việc học và cũng như công việc sau này.
4.2. Biện pháp nâng cao kỹ năng ngoại ngữ cho sinh viên
Thứ nhất, các bạn cần phải xác định mục đích học ngoại ngữ là để làm
gì? Ngoại ngữ là một yêu cầu tất yếu của lao động có kỹ thuật cao nhằm đáp
ứng các quy trình công nghệ thường xuyên được đổi mới và thông thạo ngoại
ngữ còn là một năng lực cần thiết đối với sinh viên trong thời kỳ hiện nay nếu
muốn tồn tại và phát triển. Để từ đó tạo động lực cho bản thân trong việc học
Ngoại ngữ, rèn được tính kiên trì và cố gắng trong việc học.
Thứ hai, hãy học từ vựng. Mỗi ngày các bạn hãy giành thời gian ra để
học thuần thục 10 từ vựng mới, nếu tốt hơn các bạn hãy học cả một câu nói,
vì có như vậy các bạn vừa có thể học được từ vựng vừa có thể hiểu được cách
viết một câu như thế nào.



không khám phá ra, nhưng những người khác biết và họ khám phá ra và họ
điều “up” lên mạng để chúng ta xem và học hỏi. Qúa trình này cần phải kiên
trì và trong thời gian ngắn tôi tin các bạn sẽ sử dụng tốt và thành thạo tin học.
4.4. Giải pháp nâng cao kỹ năng mềm
Đối với kỹ năng sáng tạo trong công việc: Các bạn đừng cứ ngồi ỳ, thụ
động chờ mọi việc sẽ tự được giải quyết hoặc sẽ có người giải quyết giúp bạn
mà hãy vận động trí óc của mình, hãy nghĩ làm thế nào để giải quyết công


việc của bạn như thế nào nhanh nhất, đạt kết quả cao nhất. Hãy là người năng
động, xắn tay vào giải quyết mọi vấn đề dù khó hay dễ, đừng cất giấu khả
năng sáng tạo. Các bạn đừng bao giờ cứ ôm khư khư những nguyên tắc cổ hủ,
mãi đi theo một lối mòn thì khả năng tư duy sáng tạo của bạn sẽ chết dần theo
thời gian. Hãy dám thử thách bản thân bằng những đột phá mới trong học tập
cũng như trong cuộc sống, có thể mọi thứ sẽ trở nên không như mong đợi khi
bạn thử một phương pháp mới nhưng đó lại là cách giúp bạn tư duy tốt nhất vì
nếu không tư duy, sáng tạo bạn sẽ bị mắc trong mớ bòng bong do chính mình
tạo nên. Hãy dám nghĩ và dám làm, đó là cách rất tốt giúp bạn rèn luyện khả
năng tư duy, sáng tạo của mình.
Đối với kỹ năng giao tiếp hiệu quả, biết lắng nghe và học tập những
lời phê bình: Các bạn hãy tập sử dụng tốt giọng điệu, và ngữ điệu, dù là nói
chuyện với những người lạ hay bạn bè, thầy cô, những ngữ điệu của bạn cũng
sẽ giúp bạn truyền tải những gì mà bạn muốn nói. Những ngữ điệu trong khi
nói chuyện cũng sẽ giúp người nghe cảm thấy thoải mái và thú vị hơn khi
lắng nghe những gì bạn nói. Ngoài ra, ngữ điệu cũng góp phần thể hiện sự tự
tin của bạn. Ngược lại khi người khác nói chuyện các bạn hãy lăng nghe với
thái độ mong muốn được nghe, lắng nghe bằng cả con tim của mình.
Hãy nhìn thẳng một cách tự tin vào người mà bạn đang nói chuyện. Điều
đó cho thấy bạn là con người ngay thẳng và đáng tin cậy. Cử chỉ này cũng là
một biểu hiện tôn trọng người nghe và làm cho họ cảm thấy bạn đánh giá cao

Bên cạnh đó các thành viên cần tôn trọng lẫn nhau, không nên nghĩ rằng
mình giỏi hơn người khác, tự đề cao mình và xem thường các thành viên
khác. Việc giúp đỡ và tôn trọng lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm
chính là động lực lớn nhất để cùng làm việc và hướng tới mục đích chung
cuối cùng.
Làm việc một mình hay nhóm bạn cũng cần luyện cho mình kỹ năng có
trách nhiệm với công việc. Khi làm việc một mình, kết quả không tốt thì chỉ
bạn là người chịu trách nhiệm, nhưng làm việc nhóm thì khác. Nếu bạn ỷ lại
hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao nghĩa là bạn đang làm ảnh hưởng
đến cả tập thể. Khi đó công lao của những người cố gắng làm tốt cũng bị phủ
nhận tất cả, bởi kết quả cuối cùng mới là thước đo kết quả công việc chứ
không phải chỉ một phần công việc được hoàn thành.
Hãy biết cách gắn kết lại với các thành viên khác trong nhóm nếu không
bạn sẽ thấy lẻ loi, đôi khi cảm thấy mình không được trọng dụng trong nhóm,
nhưng đó chỉ là do bạn tưởng tượng mà thôi. Hãy học cách sát lại với mọi
người, chỉ có sự gắn kết mới cho các bạn một nhóm hoàn hảo nhất. Bởi khi đó
các thành viên sẽ cởi mở hơn trong việc chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong công
việc cũng như cuộc sống.
5. Kết luận
Với sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 nó đã
đặt ra những yêu cầu cơ bản để giúp sinh viên Việt Nam có được năng cao
năng lực thích ứng của mình đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng 4.0. Từ đó,
tạo ra những cơ hội mang lại việc là cho chính bản thân mình và trách được
sự đào thải của quy luật tự nhiên. Để làm được điều đó các bạn cần có trang
bị cho mình về trình độ về ngoại ngữ, tin học, chuyên ngành và những kỹ


năng cần thiết để có nền tảng vững chắc tạo tiền đề phát triển năng lực thích
ứng với những thay đổi của thế giới. Các bạn sẽ là người tự dọn đường cho
các bạn để trở thành con người mà các bạn hướng đến, những con người