ĐẨY MẠNH LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH
Lê Đức Thọ1
TÓM TẮT
Trong bối cảnh và xu hướng phát triển mới với những cơ hội thuận lợi, khó khăn,
thách thức, du lịch Việt Nam nói chung và du lịch tiểu vùng duyên hải phía đông Đồng
bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng tiếp tục tăng trưởng và từng bước chuyển
dịch sang phát triển về chất dựa vào đầu tư khai thác yếu tố nguồn nhân lực. Chính vì
vậy, công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự
phát triển bền vững du lịch cả nước nói chung và tiểu vùng phía đông ĐBSCL nói
riêng. Trong đào tạo nguồn nhân lực du lịch, sự liên kết giữa nhà trường và doanh
nghiệp là hướng đi đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện nay. Bài viết giới thiệu về
các hình thức liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân
lực du lịch, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự liên kết này trong đào
tạo nguồn nhân lực du lịch cả nước nói chung và ở tiều vùng phía đông ĐBSCL nói
riêng trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Nguồn nhân lực du lịch; đào tạo nhân lực du lịch; phát triển du lịch.
1. Mở đầu
Trong bối cảnh và xu hướng phát triển mới với những cơ hội thuận lợi, khó khăn,
thách thức, du lịch Việt Nam nói chung và du lịch tiểu vùng phía đông ĐBSCL nói
riêng tiếp tục tăng trưởng và từng bước chuyển dịch sang phát triển về chất dựa vào
đầu tư khai thác yếu tố con người. Nguồn nhân lực là lực lượng trực tiếp cung cấp các
dịch vụ, là nhân tố quan trọng tạo nên những sản phẩm du lịch có chất lượng, có sức
hấp dẫn đối với khách du lịch. Đây cũng chính là lực lượng có khả năng tiếp thu kinh
nghiệm, tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực du lịch. Tuy nhiên,
hiện nay nguồn nhân lực du lịch Việt Nam nói chung và nguồn nhân lực du lịch tiểu
vùng phía đông ĐBSCL nói riêng vẫn còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng. Một
trong những cách để cải thiện điều này là đẩy mạnh hợp tác giữa nhà trường và doanh
nghiệp trong đào tạo. Chính vì vậy, nghiên cứu về sự liên kết giữa nhà trường và
doanh nghiệp; qua đó, đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường và
doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực du lịch ở nước ta nói chung và tiểu vùng

Đặc biệt khi Việt Nam gia nhập vào các Tổ chức Quốc tế và khu vực như: ASEAN,
WTO, AEC...thì thị trường lao động du lịch sẽ có sự chuyển dịch lớn, nhiều cơ hội
nghề nghiệp được mở ra nhưng người lao động cũng vấp phải sự cạnh tranh gay gắt.
Chỉ những người lao động có kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực, sáng tạo mới có thể đáp
ứng những yêu cầu của thời đại. Năng lực đó phải dựa trên nền tảng giáo dục - đào tạo
cơ bản. Đó là cơ hội, cũng chính là thách thức lớn đặt ra đối với các cơ sở đào tạo, từ
các trường đào tạo nghề cho đến các trường cao đẳng, đại học ở Việt Nam.
Đào tạo nguồn nhân lực du lịch có thể hiểu là hoạt động nâng cao kiến thức, kỹ
năng, tay nghề, trình độ chuyên môn, để người lao động có thể thực hiện hiệu quả
nhiệm vụ nghề nghiệp. Đào tạo cũng chính là nâng cao, phát triển nguồn nhân lực,
nhằm thay đổi chất lượng lao động. Trong đào tạo nguồn nhân lực du lịch, bên cạnh
vai trò chủ chốt của các cơ sở đào tạo (trường nghề, cao đẳng, đại học), thì không thể
không kể đến vai trò của các doanh nghiệp. Trong khuôn khổ bài viết này, tác giả đề
cập đến sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực du
lịch có thể áp dụng cho đào tạo nguồn nhân lực du lịch trong cả nước nói chung và tiểu
2


vùng phía đông ĐBSCL nói riêng.
3. Một số hình thức liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong đào tạo
nguồn nhân lực du lịch
Du lịch được xác định là ngành kinh tế tổng hợp mang nội dung văn hóa sâu sắc,
có tính liên ngành, liên vùng và xã hội cao. Hiện nay, du lịch Việt Nam nói chung và ở
tiểu vùng phía đông ĐBSCL nói riêng đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng
khách du lịch quốc tế và trong nước, yêu cầu cấp bách đặt ra cho ngành du lịch là phải
chuẩn bị nguồn nhân lực đủ về số lượng, đạt chuẩn về chất lượng, đảm bảo cho sự phát
triển bền vững. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với nguồn nhân lực vừa mang tính đặc
thù, vừa hết sức tổng hợp, phải hội đủ kiến thức kinh tế thị trường, kiến thức về văn
hóa, lịch sử, địa lý, pháp luật, an ninh, an toàn, ngoại giao… Đối với các doanh nghiệp
du lịch thì đây là bài toán khó chưa có lời giải đáp và đối với các cơ sở đào tạo du lịch

chuyển sang một giai đoạn phát triển mới: Đa dạng hơn về loại hình hợp tác liên kết và
mức độ gắn kết bắt nguồn từ chính nhu cầu các bên, phải đủ chặt chẽ, bền vững để
thúc đẩy sự nghiệp phát triển nguồn nhân lục du lịch; tạo sự gắn kết, bổ sung cho
nhau; tăng thu hút đầu tư trong và ngoài nước cho phát triển nguồn nhân lực du lịch
với năng lực thực hiện tốt, được thừa nhận trong cộng đồng ASEAN và thế giới; khắc
phục sự cạnh tranh không lành mạnh; đảm bảo phát triển bền vững.
Về phía doanh nghiệp du lịch: Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức dần phổ biến và
hội nhập quốc tế sâu rộng, mỗi doanh nghiệp du lịch muốn tồn tại và phát triển phải
tạo ra những sản phẩm mới, có hàm lượng tri thức cao, có tính đột phá về sự trải
nghiệm cho khách. Để đáp ứng, doanh nghiệp du lịch bắt đầu thực hiện các biện pháp
đặt hàng, tài trợ, hợp tác với Nhà trường để thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học,
công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch bằng cách tuyển dụng các cá
nhân xuất sắc từ Nhà trường hay trực tiếp tham gia vào quá trình đào tạo trong Nhà
trường (phát triển chương trình đào tạo, tham gia giảng dạy, tạo điều kiện cho học
sinh, sinh viên thực hành, thực tập…). Doanh nghiệp du lịch dần nhận thức rõ hơn vai
trò của mình trong bối cảnh mới, không chỉ là một tổ chức sản xuất kinh doanh vì lợi
nhuận kinh tế mà còn phải thực hiện “trách nhiệm xã hội”nên hợp tác liên kết với Nhà
trường thông qua tài trợ kinh phí, cấp học bổng… là những biện pháp thiết thực thể
hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Về phía Nhà trường: Một xu hướng mới quan trọng là sự xuất hiện quan niệm mới
về “sứ mệnh thứ ba” của Nhà trường. Nhà trường không chỉ là nơi lưu giữ, kiến tạo và
truyền bá tri thức qua giảng dạy và nghiên cứu khoa học, mà còn có trách nhiệm xã
hội. Để thực hiện được sứ mệnh đó, Nhà trường cần mở cửa, hợp tác với bên ngoài để
chuyển giao tri thức thành sản phẩm hữu ích cho cộng đồng (đào tạo nguồn nhân lực
du lịch theo đặt hàng của doanh nghiệp, tăng cường bán kết quả nghiên cứu). Nhà
trường cũng đang đứng trước thách thức cạnh tranh và yêu cầu nâng cao chất lượng
đào tạo và nghiên cứu khoa học khi ngân sách nhà nước và các nguồn thu chưa đáp
ứng đủ. Từ đó, nảy sinh nhu cầu tiếp cận các nguồn tri thức, kinh nghiệm bên ngoài để
tăng cường nội lực. Vì vậy, hợp tác với doanh nghiệp du lịch, tạo liên kết chặt chẽ với
giới nghề nghiệp là một trong những phương án tối ưu giúp Nhà trường giải quyết

điều kiện cho sinh viên làm thêm, thực tập. Một trong những nguyên nhân đó là, các
doanh nghiệp chưa tin tưởng mối quan hệ hợp tác giữa họ với nhà trường sẽ mang lại
lợi ích cho họ.
4. Giải pháp đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào
tạo nguồn nhân lực du lịch
4.1. Đối với nhà trường
Kết hợp chặt chẽ giữa Nhà trường và Doanh nghiệp trong đào tạo và bồi dưỡng
cho người học, tạo điều kiện để người học có điều kiện cọ xát và trải nghiệm thực tế
cũng như mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên sau khi ra trường. Muốn vậy, mối
quan hệ giữa các giảng viên bộ môn cần mở rộng và duy trì mối quan hệ với các doanh
nghiệp du lịch, nhà hàng, khách sạn trên địa bàn.
Nâng cao năng lực đào tạo thông qua bồi dưỡng trình độ của đội ngũ giảng viên,
đầu tư cơ sở vật chất thiết yếu; cập nhật, đổi mới chương trình nhằm bảo đảm chất
lượng giáo dục. Các cơ sở đào tạo du lịch cần mở ra các điều kiện để đội ngũ doanh
nhân trực tiếp tham gia giảng dạy những nội dung cần thiết có thiên hướng thực hành
5


trong chương trình đào tạo.
Thiết lập bộ phận chuyên trách về liên kết, hợp tác với doanh nghiệp. Phát huy vai
trò cầu nối của các tổ chức và cá nhân để ký kết thỏa thuận hợp tác hoặc mua cổ phiếu
để trở thành cổ đông của những doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh chính sát với
các ngành đào tạo của mình (theo hình thức riêng lẻ từng trường hoặc liên kết nhóm
nhà trường cùng ngành đào tạo). Việc trở thành cổ đông (đặc biệt là cổ đông lớn, cổ
đông chiến lược) của doanh nghiệp là điều kiện quan trọng để hai bên gắn kết quyền
lợi và trách nhiệm. Cũng từ cách thức liên kết này, nhà trường có thể thâm nhập sâu
vào toàn bộ quy trình hoạt động của doanh nghiệp nói chung, nhu cầu về nhân lực nói
riêng, mặt khác cơ sở đào tạo đại học có điều kiện nâng cao năng lực và hiệu quả đầu
tư tài chính trước xu thế “tự chủ đại học”- dự kiến bắt đầu từ năm 2020.
Thường xuyên cung cấp thông tin về chương trình, giáo trình, nội dung, phương

cách tổ chức những buổi hội thảo, hội nghị để nắm bắt nhu cầu và định hướng đào tạo,
nghe ý kiến về chất lượng làm việc của sinh viên đang thực tập hoặc làm việc tại
doanh nghiệp; tạo cơ chế để những cựu sinh viên đang làm việc tại các doanh nghiệp
có liên hệ thường xuyên với nhà trường. Đây là cầu nối vững chắc giữa nhà trường và
doanh nghiệp, rất hiệu quả, rất thiết thực. Qua sự liên kết này, nhà trường sẽ tiếp nhận
ý kiến đánh giá doanh nghiệp về “sản phẩm đào tạo” của mình để từ đó cải tiến
chương trình đào tạo theo từng thời điểm sao cho phù hợp với nhu cầu của doanh
nghiệp. Ngoài ra, các cơ sở đào tạo nên mời chuyên gia của các doanh nghiệp du lịch
tham gia giảng dạy, nói chuyện chuyên đề theo từng môn học cụ thể.
Nhà trường cần phối hợp với bộ phận nhân sự của các doanh nghiệp du lịch để
nắm bắt nhu cầu đào tạo, phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Từ đó xây dựng
mục tiêu, nội dung chương trình, kế hoạch đào tạo theo hướng gắn với các ngành nghề
mà doanh nghiệp cần lao động; mở rộng liên kết đào tạo và đa dạng hóa loại hình đào
tạo để vừa tăng quy mô đào tạo vừa đảm bảo chất lượng đáp ứng nhu cầu nhân lực các
doanh nghiệp. Các cơ sở đào tạo cần chủ động liên hệ với các doanh nghiệp du lịch để
ký các hợp đồng tuyển sinh, đào tạo và xây dựng cam kết sử dụng nguồn nhân lực do
mình đào tạo, phối hợp với các doanh nghiệp trong suốt quá trình giảng dạy và quản
lý.
4.2. Đối với doanh nghiệp sử dụng nguồn nhân lực du lịch
Doanh nghiệp cần nhận thức đầy đủ hơn về ích lợi cũng như xu thế tất yếu của
mối liên kết doanh nghiệp – nhà trường, từ đó hoạch định chiến lược nhân sự trong
tương lai.
Để hạn chế, khắc phục tình trạng đào tạo lại sau khi tuyển dụng, doanh nghiệp
cũng cần thiết lập bộ phận chuyên trách phản biện để góp phần xây dựng, điều chỉnh
chương trình đào tạo cho nhà trường hướng theo nhu cầu sử dụng lao động từ phía
doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cần có chiến lược nuôi dưỡng, ươm mầm tài năng tại các trường
đào tạo nhân lực du lịch bằng các hình thức cung cấp học bổng, đầu tư cơ sở vật chất
kỹ thuật, tuyển dụng trước và sau tốt nghiệp; đặt hàng cơ sở đào tạo những đề tài, vấn
đề khó mà doanh nghiệp đang có nhu cầu...

trường và doanh nghiệp rút kinh nghiệm sau mỗi giai đoạn hợp tác để nâng cao hiệu
quả liên kết trong tương lai.
Thay đổi cơ chế quản lý để nhà trường và doanh nghiệp có quyền tự chủ nhiều
hơn. Khi đó, nhà trường sẽ được tự quyết định chương trình đào tạo của mình để kịp
thời bắt nhịp với nhu cầu của xã hội và của nhà tuyển dụng; còn nhà tuyển dụng sẽ
được tự do lựa chọn tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng. Hai bên sẽ hợp tác với
nhau vì lợi ích sống còn của mình. Nhà nước sẽ đóng vai trò là “trọng tài” giải quyết
những bất đồng, xung đột lợi ích giữa hai bên liên kết.
Có cơ chế hỗ trợ nhà trường và doanh nghiệp thành lập các quỹ đầu tư phát triển
chung để gia tăng sự ràng buộc, nâng cao tính năng động cũng như trách nhiệm của
các chủ thể liên kết.
Đặc biệt, tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh
nghiệp và nhà trường trong triển khai xây dựng hành lang pháp lý cho công tác đào
8


tạo; phối hợp chặt chẽ trong tổ chức quản lý chất lượng nguồn nhân lực từ đầu vào,
đầu ra và giám sát chất lượng nguồn nhân lực trong suốt quá trình đào tạo và sử dụng
nhân lực. Doanh nghiệp cần được xác định vai trò quan trọng trong quá trình tổ chức
đào tạo, tham gia quá trình tổ chức đào tạo với các cơ sở đào tạo để đảm bảo chất
lượng đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
5. Kết luận
Liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là yêu cầu khách quan dựa trên những
nguyên lý giáo dục: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, giáo
dục của nhà trường gắn liền với giáo dục của gia đình và xã hội”, “Nhà trường đào tạo
cái xã hội cần chứ không phải đào tạo cái nhà trường có”... Ở nước ta nói chung và
tiểu vùng phía đông ĐBSCL nói riêng, vấn đề này chưa được các chủ thể nhìn nhận
một cách thấu đáo, sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp diễn ra khá hời hợt,
manh mún, hiệu quả chưa cao, hệ quả là tạo nên sự mất cân đối nghiêm trọng về cung
- cầu nhân lực cho sự phát triển ngành du lịch.