BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

VŨ THỊ DUNG

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÁI BÌNH THEO TIẾP CẬN
ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

VŨ THỊ DUNG

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÁI BÌNH THEO TIẾP CẬN
ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 9.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Trần Khánh Đức
2. PGS.TS. Đặng Bá Lãm

nhận được những góp ý tâm huyết của các thầy giáo, cô giáo, bạn bè, đồng
nghiệp để luận án được hoàn thiện trong thời gian sớm nhất. Em mong muốn
có cơ hội được triển khai đề tài này với quy mô lớn hơn, đóng góp nhiều cho
công tác quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình và các
trường đại học trong cả nước.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày .....tháng 12 năm 2018
Tác giả

Vũ Thị Dung

ii


DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
CBQL

Cán bộ quản lý

CĐ, ĐH

Cao đẳng, Đại học

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa

CL

Chất lượng


Đại học địa phương

ĐT

Đào tạo

ĐBCL

Đảm bảo chất lượng

ĐNGV

Đội ngũ giảng viên

GDĐH

Giáo dục đại học

GDĐT

Giáo dục đào tạo

GV

Giảng viên

KSCL

Kiểm soát chất lượng


Trung cấp chuyên nghiệp

THPT

Trung học phổ thông

TTN

Trước thử nghiệm

iii


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài. ................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu. ............................................................................................. 3
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu. .......................................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học. ............................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu. ............................................................................................ 3
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu. ............................................................................... 4
7. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu. .............................................. 4
8. Luận điểm bảo vệ. .................................................................................................. 7
9. Đóng góp mới của luận án. ..................................................................................... 7
10. Cấu trúc luận án. ................................................................................................... 7
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG ................................. 8
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. ............................................................................ 8
1.1.1. Nghiên cứu về chất lượng đào tạo đại học. ................................................ 8



CHƯƠNG 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO
TẠO TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÁI BÌNH THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO
CHẤT LƯỢNG VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ ............................................... 57
2.1. Các chủ trương, chính sách quản lý chất lượng đào tạo giáo dục đại học ........ 57
2.2. Trường đại học Thái Bình trong hệ thống giáo dục quốc dân. .......................... 59
2.2.1. Đặc trưng của các trường đại học địa phương ......................................... 59
2.2.2. Thông tin chung về Trường Đại học Thái Bình. ..................................... 60
2.2.3. Khảo sát thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái
Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng .................................................................... 71
2.3. Thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp
cận đảm bảo chất lượng. ........................................................................................... 75
2.3.1. Thực trạng về nhận thức của lãnh đạo, cán bộ giảng viên, công nhân viên
về vai trò của quản lý chất lượng trong nhà trường. ................................................ 75
2.3.2. Thực trạng xây dựng hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại
học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng. .................................................... 77
2.3.3. Thực trạng vận hành hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại Trường
Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng. ........................................... 95
2.3.4. Thực trạng đánh giá, cải tiến hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại
Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng. ............................. 97
2.4. Đánh giá chung. ............................................................................................... 102
2.4.1. Điểm mạnh. ............................................................................................ 102
2.4.2. Điểm yếu. ............................................................................................... 103
2.4.3. Thời cơ. .................................................................................................. 104
2.4.4. Thách thức.............................................................................................. 104
2.5. Kinh nghiệm Quốc tế về quản lý chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận
đảm bảo chất lượng. ............................................................................................... 104
2.5.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc. .............................................................. 104
2.5.2. Kinh nghiệm của Singapore. .................................................................. 105

3.3.4. Biện pháp 4: Chỉ đạo hoàn thiện các quy trình chưa hợp lý, bổ sung văn
bản hướng dẫn thực hiện quy trình. ........................................................................ 125
3.3.5. Biện pháp 5: Tổ chức nâng cao năng lực vận hành các tiểu hệ thống cho
cán bộ giảng viên, nhân viên. ................................................................................. 129
3.3.6. Biện pháp 6: Tập huấn kĩ năng viết báo cáo tự đánh giá hệ thống quản lý
và đề xuất cải tiến quy trình cho tất cả cán bộ, giảng viên trong trường, chuẩn bị báo
cáo để đón đoàn đánh giá ngoài. ............................................................................ 131
3.4. Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. .................. 135
3.4.1. Mục đích khảo sát. ................................................................................. 135
3.4.2. Nội dung khảo sát. ................................................................................. 135
3.4.3. Phương pháp khảo sát. ........................................................................... 135
3.4.4. Đối tượng khảo sát. ................................................................................ 135
3.4.5. Kết quả khảo sát về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã
đề xuất .................................................................................................................... 136
3.5. Thử nghiệm...................................................................................................... 139
3.5.1. Mục đích thử nghiệm. ............................................................................ 139
3.5.2. Nội dung thử nghiệm. ............................................................................ 139
3.5.3. Đối tượng thử nghiệm ............................................................................ 139
3.5.4. Phương pháp và tiến trình thử nghiệm................................................... 140
3.5.5. Thời gian thử nghiệm ............................................................................. 140
3.5.6. Quy trình thử nghiệm. ............................................................................ 140
3.5.7. Kết quả thử nghiệm. ............................................................................... 142
Kết luận chương 3................................................................................................. 146
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ...................................................................... 148
1. Kết luận. .............................................................................................................. 148
2. Khuyến nghị. ....................................................................................................... 149
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo...................................................................... 149
2.2. Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình. ....................................................... 150
2.3. Đối với Trường Đại học Thái Bình. ................................................................ 150
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

2.14.
2.15.
2.16.
2.17.
2.18.
2.19.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
3.6.
3.7.
3.8.
3.9.
3.10.
3.11.
3.12.
3.13.
3.14.
3.15.

Tên hình

Trang

Các cấp độ quản lý chất lượng .................................................................................
31
Vòng tròn Deming ....................................................................................................
35

Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động học tập .....................................
88
Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ................
89
Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động đánh giá ....................................
90
Thực trạng xây dựng quy trình quản lý kết quả học tập ..........................................
92
Thực trạng xây dựng quy trình đánh giá kiến thức chuyên môn, KNNN ................
93
Thực trạng xây dựng quy trình đánh giá khả năng thích ứng ..................................
94
Thực trạng vận hành hệ thống QLCL .....................................................................
96
Thực trạng đánh giá xây dựng hệ thống QLCL .......................................................
98
Thực trạng đánh giá vận hành hệ thống QLCL ......................................................
100
Hệ thống QLCL của Mỹ...........................................................................................
106
Hệ thống QLCL đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình ..........................................
110
Quy trình QL CĐR ...................................................................................................
120
Quy trình QL phát triển CTĐT ................................................................................
121
Quy trình QL hoạt động học tập, thực tập................................................................
122
Quy trình QL hoạt động NCKH ...............................................................................
122


Bảng 1.1: Bảng tổng hợp nội dung và phân cấp trong QLCLĐT đại học theo tiếp
cận ĐBCL ................................................................................................................. 53
Bảng 2.1: Quy mô và chất lượng đào tạo ................................................................. 66
Bảng 2.2: Ngành nghề đào tạo ................................................................................. 67
Bảng 2.3: Cơ cấu đội ngũ cán bộ giảng viên Trường Đại học Thái Bình ................ 67
Bảng 2.4: Thống kê số lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Thái Bình......... 68
Bảng 2.5: Thống kê số lượng đội ngũ GV cơ hữu Trường Đại học Thái Bình ....... 69
Bảng 2.6: Kết quả nghiên cứu đề tài các cấp ........................................................... 70
Bảng 2.7: Danh sách các đối tượng khảo sát ............................................................ 71
Bảng 2.8: Quy trình tổ chức khảo sát ....................................................................... 72
Bảng 2.9: Thang đo đánh giá. ................................................................................... 74
Bảng 2.10: Nhận thức của lãnh đạo, CBQL, ĐNGV và nhân viên về vai trò QLCL
.................................................................................................................................. 75
Biểu đồ 2.3: Thực trạng nhận thức của lãnh đạo, CBQL, ĐNGV về vai trò QLCL 76
Bảng 2.11: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý CĐR theo tiếp cận ĐBCL ....... 78
Biểu đồ 2.4: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý CĐR theo tiếp cận ĐBCL ..... 79
Bảng 2.12: Thực trạng phát triển quy trình quản CTĐT theo tiếp cận ĐBCL ......... 80
Biểu đồ 2.5: Thực trạng phát triển quy trình quản lý chương trình đào tạo ............ 80
Biểu đồ 2.6: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động tuyển sinh ............. 82
theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ............................................................................. 82
Bảng 2.14: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý đội ngũ giảng viên theo tiếp cận
đảm bảo chất lượng. ................................................................................................. 83
Biểu đồ 2.7: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý đội ngũ giảng viên ................ 83
theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ............................................................................. 83
Biểu đồ 2.8: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý cơ sở vật chất ........................ 84
theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ............................................................................. 84
Bảng 2.16: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động giảng dạy của giảng
viên theo tiếp cận đảm bảo chất lượng .................................................................... 85
Bảng 2.17: Thực trạng xây dựng quy trình quản lý hoạt động học tập của sinh viên

Biểu đồ 2.18: Thực trạng đánh giá vận hành hệ thống quản lý chất lượng đào tạo tại
Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ............................... 100
Bảng 3.3: Tính khả thi của các biện pháp đề xuất .................................................. 138
Bảng 3.4: Quy trình thử nghiệm ............................................................................. 141
Bảng 3.7: Doanh nghiệp đánh giá năng lực của sinh viên ..................................... 146

ix


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh
mạnh mẽ, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đã tác động đến giáo
dục Việt Nam nói chung, GDĐH nói riêng, tạo cho GDĐH nhiều thời cơ và thách
thức đan xen. Trước thực tiễn đó, GDĐH Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát
triển, trong đó tập trung cải cách mạnh mẽ QL để nâng cao CLĐT thì mới có khả
năng cạnh tranh, hội nhập với thị trường lao động của khu vực và thế giới. Nghị
quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ đã chỉ ra rằng: “Đến năm 2020, GDĐH Việt
Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và tiệm cận trình độ tiên tiến trên thế giới,
có năng lực cạnh tranh cao, thích ứng với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa” [12] và “GDĐH đổi mới mạnh mẽ về chất lượng và quy mô, ...nâng một số
trường ĐH lên đẳng cấp Quốc tế”[12].
Cùng với đó là bối cảnh toàn ngành giáo dục đang phấn đấu thực hiện Nghị
quyết 29 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Đổi mới căn bản, toàn diện hệ
thống GDĐH, trong đó đổi mới phương thức QL là khâu đột phá, quyết định CLĐT
của cơ sở giáo dục.
Chất lượng đào tạo GDĐH hiện nay đang là vấn đề được các học giả, các chuyên
gia, các nhà khoa học trong nước và trên thế giới, các nhà QLGD và những người liên
quan rất quan tâm bởi CLGDĐH là CL nguồn nhân lực quốc gia để làm ra những sản
phẩm có hàm lượng chất xám cao, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất

với cách tiếp cận phù hợp để cung cấp nguồn nhân lực có CL phục vụ sự phát triển
kinh tế - xã hội của tỉnh, có năng lực thích ứng với bối cảnh đổi mới và hội nhập,
bởi theo CIMO “Quản lý là yếu tố quyết định CL của CSĐT”.
Quản lý chất lượng là phương thức quản lý tiên tiến, đã được vận dụng thành
công trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất và bước đầu được áp dụng
trong giáo dục. Để QLCL thì việc làm đầu tiên và quan trọng nhất là xây dựng một
hệ thống ĐBCL bên trong nhà trường, nhưng trong thực tế theo nhận định của tiến
sĩ Nghiêm Xuân Huy, Viện trưởng Viện ĐBCL Đại học Quốc gia Hà Nội thì chưa
có trường ĐH nào xây dựng được hệ thống này. Cách tiếp cận ĐBCL cũng là cách
tiếp cận phù hợp nhất đối với các trường ĐHĐP với trình độ QL và quy mô ĐT còn

2


khiêm tốn. Xuất phát từ những lý do trên tác giả quyết định chọn đề tài:“Quản lý
chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất
lượng” làm định hướng nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Dựa trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề về lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất
hệ thống ĐBCL và các biện pháp triển khai hệ thống QLCLĐT tại Trường ĐH Thái
Bình theo tiếp cận ĐBCL nhằm đảm bảo và từng bước nâng cao CLĐT, đáp ứng
nhu cầu ĐT nguồn nhân lực có CL cho tỉnh Thái Bình.
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình đào tạo ở trường đại học địa phương.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận ĐBCL.
4. Giả thuyết khoa học
Trong mọi cơ sở giáo dục, QL luôn là yếu tố quyết định CL. QLCL là phương
thức QL tiên tiến đã được vận dụng thành công trong các lĩnh vực thương mại, dịch

- Đối tượng khảo sát:
+ Khảo sát đội ngũ CBQL, GV, SV tại Trường ĐH Thái Bình và một số nhà
quản trị DN, đơn vị sử dụng lao động là SV tốt nghiệp của Trường ĐH Thái Bình
có hợp tác trong ĐT.
+ Khảo sát các nhà quản trị DN trên địa bàn tỉnh Thái Bình: Công ty TNHH
điện cơ AIDI, Công ty TNHH IVORY VIỆT NAM, Công ty Cổ phần May xuất
khẩu Việt Thái.
+ Khảo sát 03 khóa SV tốt nghiệp: ĐH Kế toán khóa 1, ĐH Quản trị Kinh
doanh khóa 2, ĐH Kế toán khóa 3 của Trường ĐH Thái Bình.
- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2012 đến năm 2018.
- Đối tượng thử nghiệm: Đội ngũ CBQL, GV, SV năm cuối các ngành Kế
toán, Quản trị Kinh doanh của Trường ĐH Thái Bình.
7. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận
Theo quan điểm của Chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Chủ nghĩa Duy vật lịch
sử, Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và QLGD bao gồm
các cách tiếp cận sau:

4


7.1.1. Tiếp cận lịch sử - logic
Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của các quan điểm về CL,
CLĐT, QLCLĐT và các cấp độ QLCL, các mô hình QLCL. Từ đó thấy được tính
logic, sự phù hợp khi áp dụng vào QLCL đào tạo ĐH nói chung, các trường ĐHĐP
nói riêng, từng bước nâng cao CLĐT đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của địa
phương trong bối cảnh đổi mới và hội nhập.
7.1.2. Tiếp cận hệ thống
Quản lý CLĐT ĐH theo tiếp cận hệ thống là tập hợp các quy trình QL trong
mối quan hệ biện chứng theo xu hướng phát triển. Hệ thống QLCL được xây dựng

Trường ĐH Thái Bình nói riêng.
7.2.2.2. Phương pháp điều tra khảo sát
Xây dựng Phiếu hỏi để thu thập ý kiến của các đối tượng khảo sát (CBQL,
GV, CNV, SV và nhà quản trị DN) về thực trạng QLCLĐT tại Trường ĐH Thái
Bình theo tiếp cận ĐBCL.
7.2.2.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu các văn bản, tài liệu, báo cáo TĐG của Trường ĐH Thái Bình để
có cơ sở đánh giá thực trạng QLCLĐT của nhà trường.
7.2.2.4. Phương pháp phỏng vấn
Tiến hành trao đổi, phỏng vấn các CBQL, GV, SV của nhà trường; Nhà quản
trị DN để tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện quá trình QLCLĐT đại
học theo tiếp cận ĐBCL.
7.2.2.5. Phương pháp chuyên gia
Tiến hành lấy ý kiến chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà QLGD (qua hội
thảo, phỏng vấn, tọa đàm) về QLCLĐT đại học theo tiếp cận ĐBCL, đồng thời tìm
hiểu mức độ tán thành của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà QLGD về các
biện pháp QLCLĐT đại học theo tiếp cận ĐBCL.
7.2.2.6. Nhóm các phương pháp hỗ trợ
- Sử dụng một số công thức toán học áp dụng trong nghiên cứu giáo dục.
Phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra, phân tích
kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra,
phương pháp thử nghiệm;
- Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu.

6


8. Luận điểm bảo vệ
- Quản lý CLĐT theo tiếp cận ĐBCL là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quan
trọng góp phần củng cố và phát triển Trường ĐH Thái Bình trong bối cảnh các

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Trong những năm gần đây, các nhà QLGD, các nhà nghiên cứu, các chuyên
gia trong nước và trên thế giới đã và đang rất quan tâm đến CLGD đại học. Bởi chất
lượng GDĐH là phương tiện chủ yếu quyết định CL nguồn nhân lực quốc gia để
làm ra những sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, tạo ra giá trị mới và năng lực
cạnh tranh lớn.“...Đến năm 2020, GDĐH phải có bước tiến cơ bản về CL và quy
mô, đáp ứng nhu cầu nhân lực cả về CL và số lượng cho sự phát triển kinh tế - xã
hội, và nâng cao tiềm năng trí tuệ, tiếp cận trình độ tiên tiến trong khu vực và trên
thế giới, nâng một số trường ĐH lên đẳng cấp quốc tế, góp phần quan trọng vào
việc nâng cao sức cạnh tranh của nguồn nhân lực và nền kinh tế đất nước”[12].
Để ĐBCL nguồn nhân lực quốc gia, phải tính toán chiến lược dựa trên các điều kiện
quốc tế và tranh thủ hợp tác từ sự phát triển và lợi ích của toàn cầu đem lại, sản
phẩm tạo ra phải được thế giới chấp nhận và tiệm cận chuẩn quốc tế. Các quan niệm
về CLĐT, QLCLĐT, ĐBCL ĐT đại học cũng phải thay đổi mạnh mẽ để phù hợp
với bối cảnh đổi mới và hội nhập. Theo xu hướng của nhiều nước trên thế giới đã và
đang thực hiện đổi mới, cải cách mạnh mẽ GDĐH theo hướng QLCL. Tất cả các cải
cách, đổi mới đều hướng vào mục đích đảm bảo CLĐT, đáp ứng sự thỏa mãn của
khách hàng. Để thực hiện được nhiệm vụ chiến lược trên, lãnh đạo các trường ĐH
cần nhận thức đầy đủ về vai trò của QLCL trong sự tồn tại và phát triển của nhà
trường, trong đó các trường ĐHĐP là những mắt xích hình thành nên hệ thống giáo
dục quốc dân, góp phần đảm bảo CL nguồn nhân lực quốc gia. Trong sự phát triển
của GD và ĐT đã có sự đóng góp quan trọng của nhiều công trình nghiên cứu về
CLĐT đại học, QLCLĐT đại học và ĐBCL đào tạo ĐH trong nước và trên thế giới.
1.1.1. Nghiên cứu về chất lượng đào tạo đại học
Chất lượng GDĐH luôn là chủ đề được nhiều học giả, các chuyên gia, các nhà
QLGD trong nước và trên thế giới quan tâm với nhiều khía cạnh, bình diện khác
nhau. Bởi CLGD ĐH có ảnh hưởng trực tiếp tới nền kinh tế, văn hóa của mỗi nước
và tác động vào đời sống của con người ở mọi tầng lớp trong xã hội. Các nghiên

(3) Chất lượng được đánh giá bằng “giá trị gia tăng”, đây là một quan niệm
cho rằng SV sau khi tốt nghiệp (được đào tạo) sẽ có sự phát triển vượt bậc về trí tuệ
và nhân cách.

9


(4) Chất lượng được đánh giá bằng “giá trị học thuật”, theo quan niệm này,
trường ĐH có chất lượng cao nếu có đội ngũ cán bộ giảng dạy, các nhà khoa học có
uy tín lớn.
(5) Chất lượng được đánh giá bằng “văn hóa tổ chức riêng”, với quan niệm
trường đại học có chất lượng cao nếu có được một truyền thống tốt đẹp về hoạt
động không ngừng nâng cao CLĐT.
(6) Chất lượng được đánh giá bằng “kiểm toán”. Theo quan niệm này, trường
đại học có chất lượng cao nếu kết quả kiểm toán chất lượng cho thấy nhà trường có
thu thập đủ thông tin cần thiết, sự hợp lý và hiệu quả của quá trình thực hiện các
quyết định về chất lượng.
Tác giả Phạm Thành Nghị [63, tr.30] với cách tiếp cận đi sâu nghiên cứu về
CL và CLGD đại học; các chỉ số, chuẩn mực, hình thức đánh giá, ĐBCL và TQM
trong GDĐH, đồng thời tác giả cũng đưa ra các nội dung lý thuyết qua phân tích
tổng hợp các trường phái lý thuyết về CLGD đó là: “sự khan hiếm của chất lượng;
gia tăng giá trị; xác định theo sứ mệnh và mục tiêu”.
Với một góc độ tiếp cận cụ thể hơn, tác giả Trần Khánh Đức [34, tr.33] quan
niệm: “CLĐT không chỉ dừng ở kết quả của QTĐT trong nhà trường với những
điều kiện đảm bảo nhất định như CSVC, ĐNGV,...và còn phải tính đến mức độ phù
hợp và thích ứng của người tốt nghiệp với thị trường lao động như tỷ lệ có việc làm
sau tốt nghiệp, năng lực hành nghề tại các vị trí làm việc cụ thể ở các doanh
nghiệp, cơ quan, các tổ chức sản xuất dịch vụ, khả năng phát triển nghề nghiệp”.
Cách tiếp cận này đã cho thấy khá toàn diện về CLĐT của CSĐT đại học phụ thuộc
vào nhiều thành tố, trong đó phải kể đến đầu vào, QTĐT và đầu ra; một vòng tròn

“QLCL là bao gồm các hệ thống, chính sách, thủ tục, quy trình, hành động và thái
độ được xác định từ trước nhằm đạt được, duy trì, giám sát và củng cố chất lượng”.
Đặc biệt là Jonk West- Burnham (1997) đã nghiên cứu tổng hợp các vấn đề về
QLCL trong giáo dục là hệ thống các quan niệm về CL, khách hàng, văn hóa, lãnh
đạo, làm việc theo nhóm, quản lý quá trình.
Ở trong nước, nhiều tác giả đã nghiên cứu về QLCL trong Giáo dục như
Nguyễn Đức Chính, Phan Văn Kha, Nguyễn Tiến Hùng, Trần Khánh Đức, Phạm
Thành Nghị, Nguyễn Xuân Thức, Bùi Minh Hiền, Vũ Quốc Bình, Nguyễn Vũ Bích
Hiền,...và nhiều luận án, luận văn, bài báo, công trình nghiên cứu về vấn đề này, cụ
thể như sau:

11


- Tác giả Nguyễn Đức Chính [16, tr.40] cho rằng: “QLCL trong GD là một
phương thức có công cụ chủ yếu là Bộ chuẩn bao gồm các tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ
báo và các quy trình thực hiện các tiêu chuẩn đó”.
- Nhiều tác giả cho rằng QLCL thực chất bao gồm các hoạt động sau:
+ Thiết lập chuẩn;
+ Đối chiếu thực trạng so với chuẩn;
+ Xây dựng các biện pháp nâng thực trạng ngang chuẩn.
Ba hoạt động này được tiến hành đồng thời, liên tục thông qua một hệ thống
QLCL. Hệ thống QLCL bao gồm các bộ phận cấu thành bởi:
+ Danh mục các lĩnh vực cần quản lý (tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ báo);
+ Những quy trình thực hiện các công việc để đạt được các chỉ báo, tiêu chí,
tiêu chuẩn (danh mục các công việc và bản hướng dẫn thực hiện các công việc). Các
tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành các bước trong quy trình thực hiện các công
việc [16, tr.40]. Từ đó, tác giả đưa ra quan niệm:“QLCL trong GD là xây dựng và
vận hành một hệ thống quản lý (trên cơ sở các tiêu chuẩn, tiêu chí ) nhằm tác động
vào các điều kiện ĐBCL trong tất cả các giai đoạn của quá trình giáo dục, cho tất

Tác giả Nguyễn Thị Kim Nhung (2017), luận án tiến sĩ chuyên ngành QLGD
với đề tài:“Quản lý đào tạo theo hướng ĐBCL ở các trường CĐ khu vực Tây Bắc”
[64], tác giả nghiên cứu cơ sở lý luận về QLĐT theo hướng ĐBCL ở trường cao
đẳng; đánh giá thực trạng về đào tạo và QLĐT theo hướng ĐBCL ở các trường cao
đẳng khu vực Tây Bắc; đề xuất các biện pháp QLĐT theo hướng ĐBCL ở các
trường CĐ khu vực Tây Bắc.
Khổng Hữu Lực (2017), luận án tiến sĩ chuyên ngành QLGD với đề tài:
“Quản lý QTĐT nghề công nghệ thông tin trình độ CĐ tiếp cận ĐBCL” [57], tác giả
đưa ra những đóng góp mới của luận án về hệ thống hóa lý luận về QLCL trong đào
tạo, vận dụng vào việc quản lý QTĐT nghề CNTT trình độ cao đẳng theo tiếp cận
ĐBCL; xây dựng mô hình ĐBCL, khung tham chiếu quản lý quá trình đào tạo, đặc
biệt là khung lý thuyết về quản lý QTĐT nghề CNTT theo tiếp cận ĐBCL.
Luận án tiến sĩ chuyên ngành QLGD với đề tài:“Quản lý Trường ĐH Điện lực
theo tiếp cận QL chất lượng tổng thể (TQM) [68] của tác giả Trần Thị Thanh
Phương (2015) đã vận dụng mô hình TQM vào quản lý Trường Đại học Điện lực để
nâng cao CL nguồn nhân lực ngành Điện lực, từ đó xây dựng VHCL trong nhà
trường. Với cách tiếp cận này, tác giả tập trung vào các nội dung: Đánh giá nhu cầu
của khách hàng; lãnh đạo và chiến lược; hệ thống hóa và quy trình QLCL; VHCL.
Cùng với cách tiếp cận theo TQM, luận án tiến sĩ của tác giả Trịnh Thị Diệu
Hằng (2016) chuyên ngành QLGD với đề tài “ Quản lý QTĐT đại học liên kết Quốc

13


tế tại Đại học Quốc gia Hà Nội theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể” [45] đã
đề xuất một số biện pháp hoàn thiện hệ thống QL quá trình đào tạo đại học theo
TQM nhằm đảm bảo và góp phần nâng cao CLĐT đại học liên kết Quốc tế tại ĐH
Quốc gia Hà Nội.
Liên quan đến QLCL nhưng đối với các trường THPT, luận án tiến sĩ của tác
giả Phạm Anh Tuấn (2015) chuyên ngành QLGD với đề tài: “Cơ sở lý luận và thực