BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG
NÔNG LÂM THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM SANG
THỊ TRƯỜNG HOA KỲ

Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại

VŨ THỊ THU THỦY


e

Hà Nội-2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU NHÓM HÀNG
NÔNG LÂM THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM SANG
THỊ TRƯỜNG HOA KỲ

Ngành: Kinh doanh
Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
Mã số: 60340121

đồng nghiệp về lĩnh vực này song luận văn vẫn không tránh khỏi những thiếu sót
nhất định. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp và chỉ bảo của Quý thầy cô và các
bạn.
Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2017
Người viết

Vũ Thị Thu Thủy


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT


Chữ cái viết tắt
APHIS
ASEAN

Diễn giải tiếng Anh
Animal and Plant Health

Diễn giải tiếng Việt
Sở Kiểm dịch Thực Động

Inspection Service
Association of Southeast Asian

vật Hoa Kỳ
Hiệp hội các quốc gia

Nations


do song phương
Giấy chứng nhận chuỗi
hành trình sản phẩm
Bộ Thương mại Hoa Kỳ
Liên minh châu Âu
Cơ quan bảo vệ môi
trường Hoa Kỳ
Cục quản lý Dược phẩm

The Food Safety Modernization

và Thực phẩm
Luật Hiện đại hóa an toàn

Act
Forest Stewardship Council
Food Safety and Inspection

thực phẩm
Hội đồng quản lý rừng
Tổ chức Dịch vụ Kiểm tra

Service

và An toàn Thực phẩm
Hệ thống phân tích mối

Hazard Analysis and Critical
Control Point System
Harmonized Tarriff system

Atmospheric Administration

Khí quyển Quốc gia

NAFTA
NOAA

mã hóa hàng hóa
Trung tâm thương mại


NMFS
GDP
GSP
SIMP
USDA
WTO

National Marine Fisheries

Cục quản lý Nghề cá biển

Service
Gross domestic product
Generalized Systems of

quốc gia Hoa Kỳ
Tổng sản phẩm quốc nội
Chế độ ưu đãi thuế quan


Biểu đồ 2.6: Kim ngạch và sản lượng xuất khẩu hồ tiêu sang thị trường Hoa
Kỳ giai đoạn 2010-2016..................................................................................46
Biểu đồ 2.7: Kim ngạch xuất khẩu chè của Việt Nam sang Hoa Kỳ giai đoạn
2010-2016.......................................................................................................48
Biểu đồ 2.8: Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ giai đoạn 2010-2016..50
Biểu đồ 2.9: Kim ngạch xuất khẩu cao su tự nhiên sang thị trường Hoa Kỳ giai
đoạn 2010-2016..............................................................................................52
Biểu đồ 2.10:Xuất khẩu thủy sản sang thị trường Hoa Kỳ..............................55


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1: Hệ thống phân phối rau tươi của Hoa Kỳ......................................38


TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Kinh tế Việt Nam xuất phát từ nền sản xuất nông nghiệp với thế mạnh là các
mặt hàng thuộc nhóm nông lâm thủy sản. Cùng với tiến trình công nghiệp hóa, hiện
đại hóa thì các sản phẩm nông nghiệp được tập trung phát triển theo định hướng chủ
đạo của nước ta là “Lấy xuất khẩu làm chủ đạo”. Hoa Kỳ là một trong những thị
trường chủ đạo và giàu tiềm năng khai thác của Việt Nam. Luận văn tập trung khai
thác sự thay đổi liên tục các chính sách bảo hộ nền nông nghiệp cả về thuế quan và
phi thuế quan của Hoa Kỳ, phân tích thực trạng xuất khẩu các mặt hàng nông lâm
thủy sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ, từ đó đề xuất những giải pháp thúc đẩy Việt
Nam xuất khẩu nông lâm thủy sản sang thị trường Hoa Kỳ trong giai đoạn hiện nay.
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phương pháp xử lý phân
tích, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê kinh tế, phương pháp liệt kê,
phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn dựa trên số liệu từ Tổng cục Thống
kê, Tổng cục Hải quan và hệ thống cơ sở dữ liệu tình hình thương mại Trademap,
ITC.
Nội dung kết quả nghiên cứu của luận văn:

1.2.1 Nhu cầu..........................................................................................................10
1.2.2 Kênh phân phối...............................................................................................12
1.2.3 Chính sách quản lý nhập khẩu đối với nhóm hàng nông lâm thủy sản...........13
1.2.3.1 Chính sách thuế quan..................................................................................13
1.2.3.2 Chính sách phi thuế quan............................................................................16
1.3 Sự cần thiết đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng nông
lâm thủy sản sang thị trường Hoa Kỳ...............................25
1.3.1 Mở rộng thị trường tiêu thụ nông lâm thủy sản, tăng kim ngạch xuất khẩu....26
1.3.2 Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển................27
1.3.3 Giải quyết công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân..............................28
1.3.4 Mở rộng quan hệ đối ngoại, hội nhập kinh tế thế giới....................................29
CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU NÔNG LÂM
THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG HOA KỲ.........................30


2.1 Tình hình xuất khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản của
Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ....................................30
2.1.1 Nhóm mặt hàng nông sản...............................................................................32
2.1.1.1 Gạo.............................................................................................................. 32
2.1.1.2 Hàng rau quả..............................................................................................34
2.1.1.3 Cà phê.........................................................................................................40
2.1.1.4 Hạt điều.......................................................................................................42
2.1.1.5 Hồ tiêu.........................................................................................................44
2.1.1.6 Chè..............................................................................................................46
2.1.2 Nhóm mặt hàng lâm sản.................................................................................48
2.1.2.1 Gỗ và sản phẩm gỗ......................................................................................48
2.1.2.2 Cao su.........................................................................................................51
2.1.3 Nhóm mặt hàng thủy sản................................................................................53
2.2 Đánh giá về hoạt động xuất khẩu nhóm hàng nông lâm
thủy sản của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ................58

3.3.1.4 Luôn chủ động cập nhật thông tin thị trường..............................................82
3.3.2 Giải pháp cụ thể..............................................................................................83
3.3.2.1 Về phía Nhà nước........................................................................................83
3.3.2.2 Về phía doanh nghiệp..................................................................................84
KẾT LUẬN............................................................................................................96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


1

LỜI MỞ ĐẦU


2
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Trong nhiều năm qua, các mặt hàng nông lâm thủy sản là những mặt hàng chủ
lực, đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Và Hoa
Kỳ được đánh giá là thị trường xuất khẩu chiến lược trong kế hoạch phát triển kinh
tế-thương mại của nước ta. Sau 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam và Hoa
Kỳ, hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước ngày càng được mở rộng, kim
ngạch xuất khẩu cũng ngày càng tăng lên. Các số liệu về xuất nhập khẩu, đầu tư
trực tiếp nước ngoài, du khách Hoa Kỳ vào Việt Nam là minh chứng cho điều này.
Trong những năm gần đây, Việt Nam vươn lên trở thành một trong những nước xuất
khẩu lớn vào thị trường Hoa Kỳ trong khối ASEAN. Từ thế đối đầu, sau 20 năm,
mối quan hệ kinh tế và thương mại của Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng tốt đẹp.
Hoa Kỳ với nền kinh tế lớn nhất thế giới từ lâu luôn là thị trường hấp dẫn đối
với tất cả các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam. Các mặt hàng như gỗ và
sản phẩm của gỗ, hàng thủy sản, các mặt hàng nông sản khác như: hạt điều, hồ tiêu,
cà phê… của Việt Nam được tiêu thụ lớn tại Hoa Kỳ. Sự hấp dẫn của thị trường

Luận văn “Chính sách bảo hộ nông nghiệp của Hoa Kỳ và một số giải pháp
đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam vào thị trường này” (Nguyễn
Thu Hải My, trường Đại học Ngoại Thương, 2012) phân tích chính sách bảo hộ sản
xuất nông nghiệp ở Hoa Kỳ và kiến nghị giải pháp đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu
nông sản Việt Nam vào thị trường này.
Luận văn thạc sĩ “Xúc tiến xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam vào thị trường Hoa
Kỳ”(Nguyễn Thị Thanh Mai, Trường Đại học Ngoại Thương, 2008) đưa ra những
biện pháp thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ
dựa trên thực trạng xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam vào thị trường này.


4
Luận văn tiến sĩ Kinh tế “Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm gỗ của
Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ”( Đinh Thị Thu Oanh, Trường Đại học Kinh tế
Thành phố Hồ Chí Minh, 2012) phân tích thực trạng và đặc điểm của thị trường gỗ
Hoa Kỳ nhằm cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ và đề xuất
những biện pháp để thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm gỗ sang Hoa Kỳ.
Các tài liệu kể trên đều đã nghiên cứu riêng biệt về đẩy mạnh kim ngạch xuất
khẩu các mặt hàng trong nhóm hàng nông, lâm, thủy sản sang Hoa Kỳ, tập trung
đặc biệt vào một số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn như thủy sản, đồ gỗ chứ
chưa đề cập nhiều đến các mặt hàng khác cùng nhóm mà chúng ta chưa có thế mạnh
ở thị trường này như cà phê, chè, gạo, cao su.
Những đóng góp mới của đề tài:
- Cập nhật những số liệu mới nhất về tình hình xuất khẩu nhóm hàng nông sản
(gạo, hàng rau quả, cà phê, chè, hồ tiêu, hạt điều), lâm sản (gỗ, sản phẩm gỗ, cao su)
và thủy sản sang thị trường Hoa Kỳ và những chính sách quản lý nhập khẩu mới mà
Hoa Kỳ áp dụng cho nhóm ngành này.
- Phân tích làm rõ thực trạng xuất khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản của Việt
Nam trong giai đoạn 2010-2016 sang thị trường Hoa Kỳ.
- Phân tích kinh nghiệm xuất khẩu nông lâm thủy sản của Thái Lan sang Hoa

Khung phân tích
Từ việc tổng quan tài liệu, nghiên cứu kết hợp với phân tích lý luận cũng như
điều kiện thực tế hiện nay, luận văn đi đến xây dựng khung phân tích đẩy mạnh xuất
khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ qua các nhân tố sau:


6

Điều kiện
tự nhiên
Nguồn nhân
lực
Chính sách hỗ trợ xuất
khẩu của chính phủ

Nông sản
Lâm sản
Thủy sản
Việt
Nam

Nhu cầu

Hoa
Kỳ

Chính sách quản lý
nhập khẩu

Sức cạnh tranh

Hải quan, Tổng cục Thống kê, trên một số cuốn sách, tạp chí nghiên cứu khoa học
và một số website khác để hệ thống hóa dữ liệu nhằm minh họa rõ hơn về bức tranh
xuất khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản trong giai đoạn 2010-2016.
- Phương pháp so sánh: đối chiếu, so sánh số liệu xuất khẩu nông lâm thủy sản
qua các năm từ đó tìm hiều được những hạn chế, thành tựu xuất khẩu đạt được
trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động trong những năm gần đây.
- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm: từ kinh nghiệm thực tế của
Thái Lan về việc khẳng định thương hiệu nông lâm thủy sản trên thị trường quốc tế
đặc biệt là Hoa Kỳ, rút ra bài học về quản lý nhà nước và các biện pháp về phía
doanh nghiệp để tăng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của Việt Nam sang Hoa
Kỳ.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần danh mục các chữ viết tắt, danh mục bảng, danh mục biểu đồ,
danh mục sơ đồ, lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm
ba chương chính sau:
Chương 1: Tổng quan về thị trường nông lâm thủy sản Hoa Kỳ.
Chương 2: Thực trạng hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam
vào thị trường Hoa Kỳ.
Chương 3: Định hướng và giải pháp cho hoạt động xuất khẩu nông lâm thủy
sản Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.


8

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NÔNG LÂM THỦY SẢN
HOA KỲ
1.1 Khái quát chung về mặt hàng nông lâm thủy sản
1.1.1 Sản phẩm nông nghiệp
Trong WTO, hàng hoá được chia làm hai nhóm chính: nông sản và phi nông
sản. Nông sản được xác định trong Hiệp định Nông nghiệp là tất cả các sản phẩm

lấy từ rừng, đất rừng hoặc từ những cây thân gỗ”. Do đó, không được coi là lâm sản
ngoài gỗ những sản phẩm như cát, đá, nước, dịch vụ du lịch sinh thái. (Bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn 2006, tr.2).
Theo định nghĩa này củi, than gỗ, cành ngọn, gốc cây không được coi là lâm
sản ngoài gỗ, không thỏa đáng đối với việc khai thác tận dụng phế liệu gỗ. Những
dịch vụ trong rừng như săn bắn, giải trí, dưỡng bệnh trong rừng, du lịch sinh thái,
v.v…là một phạm trù khác, không được xếp vào lâm sản ngoài gỗ, nhưng trên quan
điểm kinh tế cũng có nơi du lịch sinh thái cũng được coi như sản phẩm của rừng.
Hội nghị lâm nghiệp do Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc triệu tập tháng
6 năm 1999 đã đưa ra và thông qua một khái niệm và định nghĩa khác về lâm sản
ngoài gỗ “Lâm sản ngoài gỗ bao gồm những sản phẩm có nguồn gốc sinh vật, khác
gỗ, được khai thác từ rừng, đất có cây rừng và cây ở ngoài rừng”. Thuật ngữ này
phải dịch sang Tiếng Việt là “Lâm sản ngoài gỗ cây”, nhưng để đơn giản vẫn dùng
thuật ngữ lâm sản ngoài gỗ. Với định nghĩa này, lâm sản ngoài gỗ bao gồm cả động
vật, gỗ nhỏ, củi và rộng hơn so với định nghĩa trước.
Theo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, lâm sản ngoài gỗ được phân
loại như sau:
- Sản phẩm có sợi, bao gồm: tre nứa, mây song, các loại lá, thân, vỏ có sợi và
cỏ.
- Sản phẩm dùng làm thực phẩm:


10
 Nguồn gốc từ thực vật: thân, chồi, củ, rễ, lá, hoa, quả, gia vị, hạt có dầu,
nấm ăn.
 Nguồn gốc từ động vật rừng: mật ong, thịt thú rừng, cá trai ốc, tổ chim ăn
được, trứng và các loại côn trùng.
- Các sản phẩm thuốc và mỹ phẩm:
 Thuốc có nguồn gốc thực vật
 Cây có độc tính