VAI TRÒ CỦA HỘI THẨM TRONG
HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ SỰ KẾ THỪA
VÀ PHÁT TRIỂN TRONG LỊCH SỬ
LẬP PHÁP VIỆT NAM
MỞ BÀI
Nhà nước ta là Nhà nước “ Của dân, do dân và vì dân”, tất cả quyền lực thuộc về dân, do
đó việc bảo đảm sự tham gia của nhân dân trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội nói chung và
công tác xét xử của Tòa án nói riêng là yêu cầu quan trọng đặt ra ở nước ta. Ở nước ta, việc nhân
dân tham gia hoạt động qua chế định về Hội thẩm nhân dân. Chế định Hội thẩm là sự bảo đảm
nguyên tắc thực hiện quyền của nhân dân trong hoạt động xét xử của Tòa án, thể hiện bản chất
nhà nước của nhân dân ở Việt Nam. Do đó, để tìm hiểu sâu về vấn đề này em xin chọn đề số
01: “Vai trò của Hội thẩm trong hoạt động xét xử- sự kế thừa và phát triển trong lịch sử lập pháp
Việt Nam.”

NỘI DUNG
1.
CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA HỘI THẨM
1.
Cở sở pháp lý
Chế định Hội thẩm tham gia vào xét xử là một chế định được ghi nhận trong tất cả các bản Hiến Pháp của nước
ta từ trước đến nay. Thể hiện vai trò quan trọng của Hội thẩm trong khi thực hiệ chức năng xét xử của Tòa Án.
Tại Điều 103 Hiến pháp năm 2013 quy định:
“ 1. Việc xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân có Hội thẩm tham gia, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn.
2.
Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức,
cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phám, Hội thẩm.”
Thực hiện chế độ xét xử có Hội thẩm tham gia, Điều 8 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 ( Luật TCTAND 2014)
cũng quy định một cách cụ thể: “ Việc xét xử sơ thẩm của Tòa án có Hội thẩm tham gia theo quy định
của luật tố tụng, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn” như vậy, quy định Hội thẩm thay mặt, đại diện
cho nhân dân tham gia vào công việc xét xử đã được nhà nước ta quan tâm và quy định ngay từ rất sớm.
Để quá trình xét xử vụ án được công bằng, đúng người, đúng tội, nhân dân được thể hiện ý kiến của mình trong quá trình

“ 1. Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, có phẩm chất đạo
đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có uy tín trong cộng đồng dân cư, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ
công lý, liêm khiết và trung thực.
2. Có kiến thức pháp luật.
3. Có hiểu biết xã hội.
4. Có sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao.”
II. VAI TRÒ CUẢ HỘI THẨM TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ. SỰ KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN TRONG LỊCH
SỬ LẬP PHÁP VIỆT NAM
1.
Vai trò của Hội thẩm trong xét xử
Xét ở khía cạnh xã hội và khía cạnh lập pháp trong Nhà nước pháp quyền, chúng ta cần lưu ý đến hai khía cạnh
khá quan trọng trong các lý thuyết cũng như thực tiễn pháp lý. Đó là, tính “trễ” của các quy phạm pháp luật so với thực
tiễn. Nghĩa là, các quy phạm pháp luật chỉ được xây dựng trên cơ sở các vấn đề đã có trên thực tiễn một hoặc nhiều lần
hay bằng cách dự liệu nó sẽ xảy ra trên thực tiễn. Thứ hai, ngoài các quy phạm pháp luật thực định pháp luật còn chứa
đựng trong đó một giá trị lớn hơn đó là tinh thần pháp luật. Tinh thần pháp luật có thể hiểu một cách đơn giản là cái đích
mà pháp luật mong muốn hướng đến. Từ các khía cạnh trên, có thể thấy rằng việc quy định về hội thẩm nhân dân trong
Hội đồng xét xử là hoàn toàn có cơ sở và không trái với các nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền. Như vậy, việc ghi nhận
chế định Hội thẩm trong các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Tòa án có những vai trò quan trọng sau:
Việc tham gia và tham gia đúng thành phần của Hội thẩm giúp cho Tòa án xét xử không chỉ đúng pháp luật mà
còn phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Khi được cử hoặc bầu làm Hội thẩm, họ hoàn toàn không tách khỏi môi
trường công tác, huấn luyện sẳn sàng chiến đấu (đối với Hội thẩm quân nhân); hoạt động tại cơ quan, lao động sản xuất tại
doanh nghiệp (đối với Hội thẩm nhân dân) và với vốn hiểu biết thực tế, trải nghiệm trong cuộc sống, với sự am hiểu về
phong tục tập quán ở địa phương, Hội thẩm sẽ bổ sung cho Thẩm phán những kiến thức xã hội cần thiết trong quá trình xét
xử để từ đó Hội đồng xét xử có cơ sở đưa ra phán quyết đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, được dư luận xã hội đồng
tình ủng hộ.
Hội thẩm bằng sự tham gia của mình vào Hội đồng xét xử mà thực hiện quyền lực tư pháp và thông qua đó để
nhân dân tham gia một cách có hiệu quả vào công tác quản lý Nhà nước nói chung, hoạt động của Tòa án nói riêng. Chính
bằng hoạt động xét xử, Tòa án góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật,
tôn trọng những quy tắc của cuộc sống xã hội, ý thức đấu tranh phòng, chống tội phạm, các vi phạm pháp luật khác, bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân theo quy định của pháp luật.

Toà án nhân dân có hội thẩm nhân dân tham gia. Hội thẩm nhân dân do nhân dân bầu ra. Khi xét
xử, hội thẩm nhân dân ngang quyền với thẩm phán.” Như vậy, pháp luật đã quy định rõ ràng hơn
về vai trò xét xử của Hội thẩm cũng như là