BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ QUỐC PHÒNG

HỌC VIỆN QUÂN Y

HOÀNG THANH TÙNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THƢƠNG TỔN
GIẢI PHẪU VÀ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ GÃY
CỘT SỐNG NGỰC THẤP VÀ THẮT LƢNG KHÔNG VỮNG
DO CHẤN THƢƠNG BẰNG NẸP VÍT
Chuyên ngành

: Ngoại khoa

Mã số

: 9720104

LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

1. PGS.TS. VÕ VĂN NHO
2. PGS.TS. NGUYỄN HÙNG MINH

HÀ NỘI - 2019


LỜI CAM ĐOAN

1.3.1. Những quan đi m trƣớc Denis ....................................................... 13
1.3.2. Phân loại của Denis ........................................................................ 13
1.3.3. Phân loại sau Denis ........................................................................ 18
1.4. C c phƣơng ph p chẩn đo n h nh ảnh................................................... 21

1.4.1. Chụp X - quang quy ƣớc ................................................................ 21
1.4.2. Chụp cắt lớp vi tính cột sống.......................................................... 24
1.4.3. Chụp cộng hƣởng từ cột sống......................................................... 26
1.5. Sơ lƣợc lịch sử quá trình nghiên cứu và điều trị chấn thƣơng cột sống

ngực và thắt lƣng..................................................................................... 27
1.5.1. Trên thế giới ................................................................................... 27
1.5.2. Việt Nam......................................................................................... 29
1.6. Chỉ định phẫu thuật và phƣơng ph p làm cứng lối sau trong điều trị
chấn thƣơng cột sống lƣng và thắt lƣng .................................................. 30
1.6.1. Chỉ định phẫu thuật ........................................................................ 30
1.6.2. Một số vấn đề cơ ản trong làm cứng lối sau................................. 33


CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............. 37
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu............................................................................ 37

2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn ....................................................................... 37
2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ .......................................................................... 38
2.2. Phƣơng ph p nghiên cứu ....................................................................... 38

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu ........................................................................ 38
2.2.2. Cỡ mẫu............................................................................................ 41
2.2.3. Phƣơng pháp thu thập số liệu ......................................................... 41


3.2.15. Loại gãy và phƣơng ph p giải ép ................................................. 75
3.2.16. Thời đi m giải ép.......................................................................... 76
3.2.17. Nhóm giải ép và biến dạng........................................................... 76
3.3. Tổn thƣơng hệ thống dây chằng phía sau.............................................. 77
3.3.1. Loại gãy và tổn thƣơng hệ thống dây chằng phía sau .................... 77
3.3.2. Đ nh gi loại gãy theo thang đi m TLICS..................................... 79

3.3.3. Tổn thƣơng hệ dây chằng phía sau và góc gù vùng chấn thƣơng .. 79
3.4. Tổn thƣơng thần kinh ............................................................................ 82
3.4.1. Mức độ tổn thƣơng thần kinh ......................................................... 82
3.4.2. Tổn thƣơng thần kinh và loại gãy................................................... 82
3.4.3. Tổn thƣơng thần kinh và mức độ hẹp ống sống trong từng loại gãy ... 83
3.5. Đ nh gi kết quả phẫu thuật .................................................................. 84

3.5.1. Kết quả gần..................................................................................... 84
3.5.2. Kết quả xa....................................................................................... 88
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN.............................................................................. 92
4.1. Đặc đi m chung ..................................................................................... 92
4.2. Đặc đi m tổn thƣơng đốt sống .............................................................. 93

4.2.1. Vị trí tổn thƣơng thân đốt ............................................................... 93
4.2.2. Loại gãy .......................................................................................... 94
4.2.3. Độ vỡ vụn thân đốt, sự gắn kết các mảnh vỡ, giảm chiều cao cột
trƣớc và góc gù vùng chấn thƣơng xét trong từng loại gãy ............. 96

4.2.4. Mức độ hẹp ống sống, nguyên nhân và vị trí chèn ép.................. 101
4.3. Tổn thƣơng thần kinh .......................................................................... 105
4.4. Tổn thƣơng hệ thống dây chằng phía sau............................................ 107
4.5. Phẫu thuật ............................................................................................ 109
4.5.1. Khảo sát bảng đi m TLICS và LSC ........................................... 109


a

Đƣờng kính ống sống chỗ hẹp nhất

3.

ALL

Anterior Longitudinal Ligament (Dây chằng dọc trƣớc)

4.

AO

Arbeitsgemeinschaft fur Osteosynthesefragen
(Hiệp hội kết hợp xƣơng)

5.

ASIA

American Spinal Injury Association Scale
(Thang đi m Hiệp hội chấn thƣơng cột sống Hoa Kỳ)

6.

b

Đƣờng kính ống sống


Capsular Ligament (Dây chằng bao khớp)

12.

CLVT

Cắt lớp vi tính

13.

D

Distance (Khoảng cách)

14.

D IAR-TBF

The perpendicular distance from the IAR to the tensionband fixation applied-force vector (Khoảng cách từ trục
quay tức thời đến véc tơ lực t c động lên hệ thống cố định)

15.

F

Force (Lực)

16.


KTTTK

Không tổn thƣơng thần kinh


TT

Phần viết tắt

Phần viết đầy đủ

22.

L

Lumbar (Thắt lƣng)

23.

LCGE

Lựa chọn giải ép

24.

LF

Ligament Flavum (Dây chằng vàng)

25.


Nhóm 1

Giải ép trực tiếp hoặc tổn thƣơng dây chằng

31.

Nhóm 2

Giải ép gián tiếp

32.

NNHOS

Nguyên nhân hẹp ống sống

33.

PLL

Posterior Longitudinal Ligament (Dây chằng dọc sau)

34.

PL

Phẫu thuật

35.


40.

TT

Trực tiếp

41.

TTDC

Tổn thƣơng dây chằng

42.

TTTD

Tổn thƣơng thân đốt

43.

TTTK

Tổn thƣơng thần kinh

44.

VTCE

Vị trí chèn ép

3.7.
3.8.
3.9.
3.10.
3.11.
3.12.
3.13.
3.14.
3.15.
3.16.
3.17.
3.18.

Tên bảng

Trang

Phân loại chấn thƣơng và đi m mức độ nặng ................................ 20
Chỉ định phẫu thuật theo Mikles M.R............................................ 31
Đ nh gi sức cơ. ............................................................................. 41
Đ nh gi rối loạn cảm giác............................................................. 42
Đ nh gi tổn thƣơng thần kinh theo Frankel cải tiến..................... 42
Bảng mức độ tổn thƣơng của McCormack .................................... 49
Phục h i lao động theo Denis......................................................... 60
Đ nh gi mức độ đau lƣng theo Denis. .......................................... 61
Tỷ lệ phân bố vị trí gãy. ................................................................. 65
Tỷ lệ phân bố các nhóm gãy........................................................... 66
Giảm chiều cao cột trƣớc thân đốt. ................................................ 71
Bảng góc gù vùng chấn thƣơng. ..................................................... 72
Bảng mức độ hep ống sống. ........................................................... 72



DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
3.6.
3.7.
3.8.
3.9.
3.10.
3.11.
3.12.
3.13.
3.14.
3.15.
3.16.
3.17.
3.18.
3.19.
3.20.
3.21.

Tên biểu đồ

Trang


1.5.
1.6.
1.7.
1.8.
1.9.
1.10.
1.11.
1.12.
1.13.
1.14.
1.15.
1.16.
1.17.
1.18.
1.19.
1.20.
1.21.
1.22.
1.23.
2.1.

Tên hình

Trang

Giải phẫu cột sống............................................................................ 3
Giải phẫu đốt sống............................................................................ 4
Hệ dây chằng cột sống. .................................................................... 6
Sơ đ c nh tay đòn hệ dây chằng. .................................................... 6
Hệ mạch máu tủy sống. .................................................................... 7

2.9.
2.10.
2.11.
2.12.
2.13.
2.14.
2.15.
2.16.
2.17.
2.18.
2.19.
2.20.
2.21.

Hình ảnh mất liên tục của đƣờng liên gai sau, liên cuống, thân đốt hình
c nh ƣớm (A). Sự gia tăng khoảng cách giữa các gai sau (B). ......... 43
Thân đốt h nh chêm (A), thành sau thân đốt chèn ép ống sống (B).... 44
Gãy cúi căng với đƣờng gãy t ch đôi theo chân cung, thân đốt. ... 44
Hình ảnh gãy trật trên phim nghiêng.............................................. 45
Hình ảnh minh hoạ gãy lún (A), vỡ (B, C), cúi căng (D) và trật (E)... 45
Góc gù vùng (góc Cobb). ............................................................... 46
Phƣơng ph p x c định giảm chiều cao cột trƣớc thân đốt. ............ 47
Minh họa c ch x c định mức độ hẹp ống sống.............................. 47
Vị trí mảnh xƣơng vỡ chèn ép ống sống tại ½ trên........................ 48
Hình ảnh tổn thƣơng dây chằng trên gai và liên gai ...................... 49
Bộ dụng cụ phẫu thuật cột sống Medtronic. .................................. 50
Bộ dụng cụ phẫu thuật cột sống Stryker. ....................................... 51
Bộ nẹp vít cột sống......................................................................... 51
Tƣ thế bệnh nhân trong phẫu thuật................................................. 53
Sơ đ đi m vào cuống sống cột sống lƣng..................................... 54

cột sống tại Việt Nam. Đặc biệt là vấn đề nghiên cứu đặc đi m tổn thƣơng đốt
sống, biến dạng và khôi phục, bảo t n phức hệ dây chằng phía sau trong khôi
phục và duy trì cấu trúc vững của cột sống. Điều mà tại Việt Nam chƣa có
nghiên cứu nào trƣớc đây đề cập cụ th và đầy đủ [6], [7].
Về chỉ định phẫu thuật các tác giả căn cứ vào sự đ nh gi mất vững
của đoạn cột sống tổn thƣơng dựa trên các yếu tố hình thái tổn thƣơng , th ần
kinh và phức hệ dây chằng phía sau. Hi ện nay, các chỉ định đƣợc áp dụng
phổ biến nhƣ: Vaccaro A.R (TLICS), McCormack (LSC), Greenberg M.S,


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full