BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG
9

ĐẶNG THỊ THU AN

HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG TRANH LỤA
CỦA NGUYỄN PHAN CHÁNH VẬN DỤNG VÀO DẠY HỌC
MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THỰC NGHIỆM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN MỸ THUẬT
Khóa 2 (2016 - 2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

ĐẶNG THỊ THU AN

HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG TRANH LỤA
CỦA NGUYỄN PHAN CHÁNH VẬN DỤNG VÀO DẠY HỌC
MÔN MỸ THUẬT Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THỰC NGHIỆM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Bộ môn Mỹ thuật
Mã số: 8140111

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trang Thanh Hiền

Giáo viên

HS

Học sinh

KHGDVN

Khoa học giáo dục Việt Nam

Nxb

Nhà xuất bản

PGS

Phó giáo sư

PTCS

Phổ thông cơ sở

ThS

Thạc sĩ

TH

Tiểu học


Thực Nghiệm............................................................................................... 31
1.4.4. Chương trình dạy học mĩ thuật trong Trường tiểu học Thực Nghiệm
..................................................................................................................... 34
Tiểu kết ........................................................................................................ 42
Chương 2: VẬN DỤNG HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG TRANH
LỤA NGUYỄN PHAN CHÁNH VÀO DẠY MỸ THUẬT CHO HỌC
SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THỰC NGHIỆM ......................................... 44
2.1. Một số cách thức vận dụng hình tượng người phụ nữ của Nguyễn
Phan Chánh vào dạy học ............................................................................. 44
2.1.1. Vận dụng vào các bài học cụ thể....................................................... 44


2.1.2. Các phương pháp vận dụng:.............................................................. 46
2.2. Một số tác phẩm tiêu biểu của hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh cần thiết để
vận dụng cho các bài giảng ......................................................................... 49
2.2.1. Một số tác phẩm về hình tượng người mẹ ........................................ 49
2.2.2. Một số tác phẩm hình tượng thiếu nữ ............................................... 53
2.2.3. Một số tác phẩm hình tượng người phụ nữ trong cuộc sống ............ 56
2.3. Vận dụng hình tượng người phụ nữ trong tranh lụa của Nguyễn Phan
Chánh vào các bài học, phần học ................................................................ 63
2.3.1. Vận dụng vào phân môn thường thức mĩ thuật................................. 63
2.3.2. Vận dụng vào bài Vẽ tranh chân dung .............................................. 71
2.3.3. Vận dụng vào bài vẽ tranh đề tài sinh hoạt ....................................... 77
Tiểu kết ........................................................................................................ 83
KẾT LUẬN ................................................................................................. 84
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 86
PHỤ LỤC .................................................................................................... 87


1

2
được học kiến thức toàn diện qua các phân môn: Vẽ tranh, Vẽ trang trí, Vẽ
theo mẫu, Tập nặn tạo dáng, Thường thức mĩ thuật. Những nội dung trong
các tiết học liên quan đến các đề tài các phân môn đều dựa trên hiểu biết,
quan sát, qua trải nghiệm, trong thực tế cuộc sống hằng ngày, mơ ước về
tương lai của các em khiến các em vô cùng hào hứng khi được bộc lộ tình
cảm và sự sáng tạo của mình qua đôi bàn tay khéo léo được thể hiện trên
tác phẩm của mình.
Trong chương trình mĩ thuật của bậc học phổ thông cụ thể là trong
trong phân môn Thường thức mĩ thuật tiểu học. Các tác phẩm của hoạ sỹ
khi đưa vào giảng dạy chủ yếu là chất liệu sơn dầu. Lụa là một chất liệu
mới lạ đối với các em mà trong chương trình giảng dạy chưa có một tác
phẩm tranh lụa nào được đưa vào để các em khám phá, tìm hiểu. Tranh lụa
của Nguyễn Phan Chánh được đánh giá cao, được khẳng định tên tuổi và là
tiếng nói cho nghệ thuật Việt Nam với thế giới qua các cuộc triển lãm quốc tế.
Nhờ lối vẽ truyền thống, nét vẽ độc đáo, lấy hình tượng người phụ nữ là mục
tiêu biểu cảm khiến tranh của ông thêm đặc biệt và mang đậm chất dân tộc,
tiêu biểu cho nền tranh lụa Việt Nam.
Lứa tuổi Tiểu học là thời kì quan trọng trong quá trình phát triển tư
duy của trẻ, nó hướng trẻ vào những hoạt động học tập mới so với lứa tuổi
mầm non. Hơn thế nữa cấp Tiểu học giúp học sinh hình thành những cơ sở
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về Đức - Trí - Thể - Mỹ cùng
với các kỹ năng cơ bản, bước đầu phát triển năng lực cá nhân, hình thành
nhân cách của trẻ và chuẩn bị cho trẻ những kiến thức học tiếp những cấp
học sau.
Môn Mĩ thuật bậc tiểu học là một môn học cung cấp cho học sinh có
được kiến thức cơ bản về mĩ học, thế giới quan và nhân sinh quan, kiến
thức về cái đẹp. Môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức để nhận



4
Các tài liệu sách nghiên cứu về Nguyễn Phan Chánh:
Tình hình nghiên cứu ngoài nước
Nhà phê bình hội họa Georges Boudarel đã viết về tranh lụa của
Phan Chánh khi xem tranh Phan Chánh trên Tạp chí New Orient [2] như
sau: “...Nói đến tranh lụa, người ta thường nghĩ ngay đến một thế giới
huyền ảo, vẽ bằng những nét bút nhẹ như lông chim, một thế giới của
những cây thông uốn vặn, với những mỏm núi kỳ dị, với những chùa triền
và mây bay tản mạn, một cảnh làm lòng người xao xuyến lo âu, nhưng
phần nào lại được sự ước lệ nên thơ làm dịu đi. Chúng ta phải bỏ hẳn quan
niệm về tranh lụa có tính chất cổ truyền đó, một khi ta được xem tranh của
Nguyễn Phan Chánh. Vận dụng kĩ thuật vô cùng khó khăn, nó đòi hỏi phải
làm chủ hoàn toàn nét bút để tránh làm hỏng chất lụa mỏng manh, họa sỹ
hầu như rất thoải mái khi chọn những đề tài trong cuộc sống bình thường,
cuộc sống còn giữ được những nếp cổ truyền khó quên ấy đã được nói lên
một cách kín đáo, ấm áp...”.
Trong Tờ họa báo Illustration xuất bản ở Pari số Noel năm 1932 [33]
đã trang trọng giới thiệu bốn tác phẩm này với bài viết của Jean Tardieu.
Trong đó có viết:
Nguyễn Phan Chánh đã giữ cây bút lông đủ tung hoành trên chất
lụa mượt mà, để ngay từ những năm 30 của thế kỷ này, tranh lụa
của ông không những xuất hiện ở Việt Nam mà ngay cả công
chúng yêu thích hội họa Châu Âu cũng đã biết đến. Ở triển lãm
hội chợ Pa - ri năm 1931, bút pháp vẽ lụa của ông đã làm cho
người phương Tây phải ngạc nhiên đến sững sờ trước một loạt
những tác phẩm: Chơi ô ăn quan, Lên đồng, Rửa rau cầu ao, Em
bé cho chim ăn... [33].


5

tranh sẽ trở thành khô khan nếu kém thơ mộng. Các vần thơ rất
hợp với tranh lụa [31].
Tình hình nghiên cứu trong nước
Cuốn sách ảnh Tranh lụa Nguyễn Phan Chánh [4] của Bảo tàng Mỹ
thuật Việt Nam, trong đó có viết về quá trình hoạt động nghệ thuật của
ông và tập hợp hơn 40 tác phẩm lụa ở các chủ đề trong quá trình sáng tác
của Nguyễn Phan Chánh hiện đang được trưng bày ở bảo tàng mỹ thuật
Việt Nam.
Cuốn sách ảnh Tranh lụa Việt Nam [25] của Hoàng Công Luận, có
viết quá trình phát triển của thể loại tranh lụa trong nghệ thuật hội họa Việt
Nam hiện đại và nêu ra những đóng góp của tranh lụa và các họa sĩ đối với
nghệ thuật Việt Nam. Trong đó có liệt kê loạt các tác phẩm lụa đặc sắc nhất
của các họa sĩ Đông Dương và đưa ra một số ảnh tranh lụa của Nguyễn
Phan Chánh
Nghiên cứu về Tranh lụa và Nguyễn Phan Chánh đã có một số luận
văn tại trường Đại học mỹ thuật Việt Nam như sau:
Luận văn Hình tượng người phụ nữ trong tranh lụa của Nguyễn Phan
Chánh [32] của Nguyễn Hồng Sơn (2004), trong đó có nêu ra khái quát về
họa sĩ, và về tranh lụa của Nguyễn Phan Chánh và phân tích một số tác
phẩm có hình tượng người phụ nữ. Tuy nhiên, tác giả chưa nêu bật được
những đặc điểm, biểu hiện của hình tượng người phụ nữ trong tranh lụa của
Nguyễn Phan Chánh.
Luận văn Đặc điểm tạo hình trong tranh lụa của họa sĩ Phan Chánh,
Lê Phổ và Mai Trung Thứ [23] của Bạch Thanh Lân (2014), qua luận văn
tác giả đã nêu ra được những yếu tố tạo hình chung trong việc diễn tả các
hình tượng trong tranh.
Nghiên cứu về ông đã có một số bài viết như sau:


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full