VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ HƯƠNG

CHỢ TRUYỀN THỐNG
TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2019


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ HƯƠNG

CHỢ TRUYỀN THỐNG
TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở HÀ NỘI
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Mã số: 9.31.01.05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS. Phí Vĩnh Tường
2. TS. Lê Anh Vũ

HÀ NỘI - 2019

ii


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................................... 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN
LUẬN ÁN ................................................................................................ 8

1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài ..................................................................... 8
1.2. Tình hình nghiên cứu về chợ truyền thống trong nước...................................... 16
1.3. Những vấn đề lý luận và thực tiễn cần tiếp tục nghiên cứu ............................... 22
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHỢ
TRUYỀN THỐNG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA..................... 25

2.1. Các khái niệm về chợ và phát triển chợ truyền thống ........................................ 25
2.2. Đặc điểm hoạt động của chợ truyền thống......................................................... 29
2.3. Vai trò của chợ truyền thống trong quá trình đô thị hóa .................................... 36
2.4. Phát triển chợ truyền thống trong quá trình đô thị hóa ..................................... 43
2.5. Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển chợ truyền thống trong quá trình
đô thị hóa .......................................................................................................... 48
2.6. Kinh nghiệm một số quốc gia về phát triển chợ truyền thống trong quá
trình đô thị hóa và bài học rút ra có thể áp dụng cho Hà Nội .......................... 57
Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHỢ TRUYỀN THỐNG TRONG
QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở HÀ NỘI ................................................ 69

3.1. Thực trạng chợ truyền thống trong quá trình đô thị hóa ở Hà Nội .................... 69
3.2. Các chính sách quy hoạch quản lý và phát triển chợ truyền thống trong
quá trình đô thị hóa ở Hà Nội ........................................................................... 88
3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển chợ truyền thống trong quá
trình đô thị hóa ở Hà Nội .................................................................................. 96

Chợ TT

Chợ truyền thống

HTPP

Hệ thống phân phối

HTX

Hợp tác xã

QL

Quản lý

ST

Siêu thị

TTTM

Trung tâm thương mại

UBND

Ủy ban nhân dân

WTO


Biểu đồ 3.3. Mối quan hệ tuổi - giới tính và thu nhập của tiểu thương .................... 86
Biểu đồ 3.4. Thực trạng thu nhập của tiểu thương .................................................... 87
Biểu đồ 3.5. Lý do tiểu thương muốn kinh doanh ở chợ .......................................... 87
Biểu đồ 3.6. Lý do kinh doanh ở chợ của tiểu thương .............................................. 88
Biểu đồ 3.7. Lựa chọn của người tiêu dùng đối với chợ và siêu thị .......................103
Biểu đồ 3.8. Đi chợ là do thói quen ........................................................................103
Biểu đồ 3.9. khoảng cách đi từ nhà đến chợ ...........................................................104
Biểu đồ 3.10. Thời gian đi từ nhà đến chợ ..............................................................105
Biểu đồ 3.11. Thống kê mẫu theo thu nhập với số lần đi chợ ................................106
Biểu đồ 3.12. Mức độ tin tưởng hàng hóa dịch vụ ở chợ .......................................108
Biểu đồ 3.13. Lý do họ đi chợ là do giá cả phù hợp ...............................................110
Biểu đồ 3.14. Lý do khiến người tiêu dùng mua hàng hóa tại chợ truyền
thống (cung) ....................................................................................113
Biểu đồ 3.15. Lý do người tiêu dùng lựa chọn chợ (cầu) .......................................113
Biểu đồ 3.16. Ý kiến khách hàng cho sự phát triển của chợ ...................................115
Biểu đồ 3.17. Lựa chọn chợ - siêu thị theo theo tuổi ..............................................117
Biểu đồ 3.18. Lựa chọn chợ - siêu thị theo theo thu nhập ......................................117

iii


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 3.1: Mô hình nghiên cứu .................................................................................. 97
Hình 3.2: Kết quả Mô hình nghiên cứu...................................................................101

iv


DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
Phụ lục 1A: Phiếu khảo sát người tiêu dùng ...........................................................175

Tại Việt Nam, theo kết quả thống kê của Bộ Công Thương năm 2016, cả
nước có 8.568 chợ truyền thống, tăng 40.3% so với năm 2000 (6.104 chợ). Điều đó
cho thấy, các chợ truyền thống vẫn tiếp tục phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu
dùng của người dân. Theo nghiên cứu của công ty AC Neilsen vào đầu năm 2011,
gần 80% số người được phỏng vấn trả lời cho rằng họ thường xuyên mua hàng tại
các kênh truyền thống như: chợ truyền thống, chợ trời, chợ lề đường. Sự phát triển
của chợ truyền thống cũng sẽ là một xu hướng tất yếu trong quá trình đô thị hoá ở
Việt Nam. Trong những năm vừa qua, cùng với quá trình chuyển đổi sang nền kinh
tế thị trường, mạng lưới chợ, siêu thị phát triển khá nhanh chóng đã góp phần mở
rộng giao lưu hàng hoá phục vụ tốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống
của nhân dân cả nước nói chung, Thành phố Hà Nội nói riêng. Tuy nhiên, thực
trạng phát triển mạng lưới đó trên địa bàn thành phố hiện nay cũng đang đặt ra
1


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full