BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TÀI CHÍNH

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
****************

ĐẶNG THỊ HƢƠNG

HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN THAN DO CÁC CÔNG TY
KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở VIỆT NAM THỰC HIỆN

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI- 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TÀI CHÍNH

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
****************

ĐẶNG THỊ HƢƠNG

HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN THAN DO CÁC CÔNG TY
KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở VIỆT NAM THỰC HIỆN


Nghiên cứu sinh xin trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp chân
thành và quý báu của các nhà khoa học, sự hỗ trợ nhiệt tình của các công ty
kiểm toán, các kiểm toán viên hành nghề, Hội kế toán và kiểm toán Việt Nam,
Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam trong quá trình nghiên cứu sinh thu
thập tài liệu cho luận án.
Nghiên cứu sinh cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Học viện
Tài chính, Bộ môn kiểm toán và các đồng nghiệp trong khoa Kế toán đã tạo
mọi điều kiện về vật chất và tinh thần, giúp đỡ nghiên cứu sinh hoàn thành
luận án.
Cuối cùng, nghiên cứu sinh xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới gia đình
và bạn bè đã động viên, giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình nghiên
cứu và hoàn thành luận án này.

NGHIÊN CỨU SINH

Đặng Thị Hƣơng


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................. vii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU .................................................................x
DANH MỤC PHỤ LỤC .................................................................................. xi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................1
Chƣơng 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
CÁC DOANH NGHIỆP KHAI KHOÁNG DO KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP THỰC

1.4.2. Bài học cho các công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam ........................83
Kết luận chƣơng 1 ............................................................................................84
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC CÔNG
TY CỔ PHẦN THAN DO CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở VIỆT
NAM THỰC HIỆN ..........................................................................................85
2.1. TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN THAN VÀ KIỂM TOÁN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN THAN DO CÁC CÔNG
TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở VIỆT NAM THỰC HIỆN ................................ 85
2.1.1. Sự ra đời và phát triển của các công ty cổ phần than ở Việt Nam......... 85
2.1.2. Đặc điểm của các công ty cổ phần than Việt Nam ảnh hƣởng đến báo
cáo tài chính ..................................................................................................... 88
2.1.3. Khái quát về kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty kiểm toán độc
lập ở Việt Nam có thực hiện kiểm toán BCTC các công ty cổ phần than ....... 97
2.1.4. Sơ lƣợc về thực trạng kiểm toán báo cáo tài chính các công ty cổ phần
than do kiểm toán độc lập ở Việt Nam thực hiện ..........................................107
2.2. THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC
CÔNG TY CỔ PHẦN THAN THEO PHƢƠNG PHÁP TIẾP CẬN KIỂM
TOÁN DỰA TRÊN RỦI RO DO CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở
VIỆT NAM THỰC HIỆN ..............................................................................112
2.2.1. Thực trạng giai đoạn chuẩn bị kiểm toán............................................. 113
2.2.2. Thực trạng giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán ...................................... 114
2.2.3. Thực trạng giai đoạn thực hiện kiểm toán ........................................... 122
2.2.4. Thực trạng giai đoạn kết thúc kiểm toán ............................................. 131


v
2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC
CÔNG TY CỔ PHẦN THAN DO CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP Ở
VIỆT NAM THỰC HIỆN ..............................................................................134
2.3.1. Những ƣu điểm trong kiểm toán báo cáo tài chính các công ty cổ phần than134

Kết luận chƣơng 3 ..........................................................................................202
KẾT LUẬN ....................................................................................................203
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN
ĐẾN LUẬN ÁN .................................................................................................1
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................3


vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết đầy đủ

Chữ viết tắt
ACCA

Association of Chartered Certified Accountants
Hội kế toán công chứng Anh quốc

AASC
AFC Viet Nam
AISC

Công ty TNHH Hãng kiểm toán AASC
Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam
Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ Tin học Thành phố
Hồ Chí Minh

AVA

Công ty TNHH kiểm toán và Thẩm định giá Việt Nam


Chuẩn mực kiểm toán

CPA VIETNAM Công ty TNHH Kiểm toán CPA VIETNAM
CSDL

Cơ sở dẫn liệu

CTCP

Công ty cổ phần

CTKD

Chu trình kinh doanh

CTKT

Công ty kiểm toán

DN

Doanh nghiệp

DNKK

Doanh nghiệp khai khoáng

GTLV

Giấy tờ làm việc

KTĐL

Kiểm toán độc lập

KTNB

Kiểm toán nội bộ

KTNN

Kiểm toán Nhà nƣớc

KTV

Kiểm toán viên

LCTT

Lƣu chuyển tiền tệ

NCS

Nghiên cứu sinh

NĐ

Nghị định

NV


RRKD

Rủi ro kinh doanh

RRKS

Rủi ro kiểm soát

RRKT

Rủi ro kiểm toán

RRTT

Rủi ro tiềm tàng

SDTK

Số dƣ tài khoản

SXKD

Sản xuất kinh doanh

SSTY

Sai sót trọng yếu

THKQKS


Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam

Vinacomin
XDCB

Tập đoàn Công nghiệp than khoáng sản Việt Nam
Xây dựng cơ bản


x
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
1. SƠ ĐỒ
Sơ đồ TQ01 – Sơ đồ mục tiêu và cách thức tiếp cận luận án .............................. 19
Sơ đồ 1.1: Quy trình kiểm toán BCTC DNKK do KTĐL thực hiện ................... 55
Sơ đồ 1.2: Tổng hợp các bƣớc công việc trong giai đoạn kết thúc kiểm toán, lập
và phát hành Báo cáo kiểm toán .......................................................................... 74
Sơ đồ 3.1: Giải pháp hoàn thiện giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán ................... 160
Sơ đồ 3.2: Quy trình nhập kho nguyên vật liệu ................................................. 167
Sơ đồ 3.3: Giải pháp hoàn thiện phân tích sơ bộ BCTC CTCP than ................. 168
Sơ đồ 3.4: Giải pháp hoàn thiện đánh giá hệ thống KSNB cấp độ toàn DN ..... 171
Sơ đồ 3.5: Giải pháp hoàn thiện việc xác định mức trọng yếu .......................... 174
Sơ đồ 3.6: Giải pháp hoàn thiện giai đoạn thực hiện kiểm toán ........................ 180
Sơ đồ 3.7: Giải pháp hoàn thiện giai đoạn kết thúc kiểm toán .......................... 188
2. BẢNG
Bảng 1.1: Các thủ tục kiểm toán cần thực hiện đối với một số khoản mục đặc thù
trên BCTC của doanh nghiệp khai khoáng .......................................................... 72
Bảng 2.1. Các loại thuế, phí CTCP khai thác than phải nộp cho Nhà nƣớc ........ 96
Bảng 2.2: Các thủ tục kiểm toán đối với các khoản mục đặc thù trên BCTC của
CTCP than ở Việt Nam ........................................................................................ 98
Bảng 2.3: Hệ thống văn bản pháp lý hiện hành về KTĐL ................................. 102


2.3B

Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu

2.4A

Phiếu khảo sát

2.4B1

Bảng câu hỏi khảo sát về kiểm toán BCTC các CTCP than đối với
các nhà quản lý, các lãnh đạo công ty kiểm toán

2.4B2

Tổng hợp kết quả khảo sát về kiểm toán BCTC các CTCP than đối
với các nhà quản lý, các lãnh đạo công ty kiểm toán

2.4C1

Bảng câu hỏi khảo sát về kiểm toán BCTC các CTCP than đối với
các KTV và trợ lý kiểm toán

2.4C2

Tổng hợp kết quả khảo sát về kiểm toán BCTC các CTCP than đối
với các KTV và trợ lý kiểm toán

2.5



xii

CTKT AASC thực hiện.
2.12

Trích GTLV- Phân tích sơ bộ BCTC của CTCP than do CTKT
BDO thực hiện

2.13

Trích GTLV- Phân tích sơ bộ Bảng CĐKT của CTCP than do
CTKT AASC thực hiện

2.14

Trích GTLV- Đánh giá chung về KSNB và rủi ro gian lận của
CTKT BDO

2.15

Trích GTLV- Đánh giá rủi ro cấp độ BCTC của CTKT AASC

2.16

Trích GTLV- Đánh giá rủi ro cấp độ CSDL của CTKT AASC

2.17



2.24

GTLV- Soát xét sự kiện phát sinh sau niên độ của CTKT BDO

2.25

GTLV-Xem xét đánh giá khả năng hoạt động liên tục của CTKT
PKF Viet Nam

3.1

Bảng đánh giá rủi ro gian lận tại CTCP than

3.2

Tổng hợp đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu ở cấp độ BCTC và
cấp độ CSDL trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

3.3

Bảng xác định yếu tố độ tin cậy


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong những năm gần đây hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC)
của kiểm toán độc lập (KTĐL) ngày càng phát triển và KTĐL đã khẳng định


Khai thác than là một trong các ngành công nghiệp đƣợc hình thành sớm
nhất ở Việt Nam, luôn đƣợc coi là ngành công nghiệp mũi nhọn, đã có những
đóng góp to lớn cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc. Các công ty than
có nhiệm vụ đáp ứng nguồn than, đảm bảo an ninh năng lƣợng quốc gia. Bên
cạnh đó, các công ty than còn có những đóng góp to lớn vào ngân sách Nhà nƣớc
và đã tạo công ăn việc làm cho hàng trăm nghìn ngƣời lao động. Tuy nhiên, khai
thác than cũng có ảnh hƣởng mạnh đến môi trƣờng và đòi hỏi bảo đảm an toàn
cao cho ngƣời lao động. Chính vì vậy, BCTC của các công ty than, đặc biệt là
các công ty cổ phần (CTCP) than niêm yết (NY) đƣợc nhiều đối tƣợng (nhƣ:
Chính Phủ, cơ quan thuế, cơ quan quản lý nhà nƣớc về môi trƣờng và lao động,
nhà đầu tƣ, ngƣời lao động…) quan tâm sử dụng để đƣa ra các quyết định phù
hợp. Do khai thác than là một ngành sản xuất đặc biệt, quy trình sản xuất phức
tạp, trải qua nhiều công đoạn từ: thăm dò, đầu tƣ, khai thác, vận chuyển, chế biến
mới đƣợc than sạch đem tiêu thụ nên BCTC của các công ty than thƣờng tiềm ẩn
nhiều sai sót do những khó khăn liên quan đến việc kiểm tra và xác định số
lƣợng và giá trị hàng tồn kho (HTK), việc tập hợp chi phí, tính giá thành sản
phẩm; tính đúng đắn của các loại thuế, phí phải nộp Nhà nƣớc nhƣ: thuế tài
nguyên, phí tài nguyên, phí hoàn nguyên môi trƣờng; khó khăn trong việc kiểm
tra sự tuân thủ các quy định pháp lý của các CTCP than…đã dẫn đến kiểm toán
BCTC các CTCP than hiện còn nhiều bất cập và thách thức với các CTKT Việt
Nam. Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng để đƣa ra giải pháp hoàn thiện
kiểm toán BCTC các CTCP than do KTĐL thực hiện nhằm đảm bảo và nâng cao
chất lƣợng, hiệu quả kiểm toán BCTC các CTCP than có ý nghĩa quan trọng
không chỉ đối với bản thân các CTCP than mà còn đối với công chúng và xã hội
nhằm đảm bảo và nâng cao chất lƣợng, hiệu quả kiểm toán BCTC các CTCP than.
Xuất phát từ các phân tích nêu trên cho thấy đề tài: “Hoàn thiện kiểm
toán Báo cáo tài chính các công ty cổ phần than do các công ty kiểm toán độc lập
ở Việt Nam thực hiện” có ý nghĩa thời sự và cần thiết về cả lý luận và thực tiễn.
2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

 Về giáo trình và sách tham khảo
Hầu hết các trƣờng đại học có đào tạo chuyên ngành kế toán, kiểm toán
nhƣ: Học viện tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Kinh tế thành phố
Hồ Chí Minh, Đại học thƣơng mại, Đại học ngoại thƣơng, Học viện ngân hàng...
đều xuất bản các giáo trình liên quan đến lý thuyết kiểm toán và thực hành kiểm
toán BCTC do các nhà khoa học đầu ngành trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán đã
và đang công tác tại các trƣờng đại học biên soạn nhƣ: Giáo trình lý thuyết kiểm


4

toán (GS.TS Nguyễn Quang Quynh), Giáo trình lý thuyết kiểm toán (TS Nguyễn
Viết Lợi và Ths Đậu Ngọc Châu); Giáo trình kiểm toán tài chính (GS.TS
Nguyễn Quang Quynh và PGS.TS Ngô Trí Tuệ), giáo trình kiểm toán BCTC
(Ths. Đậu Ngọc Châu và TS Nguyễn Viết Lợi), giáo trình Tổ chức quá trình
kiểm toán BCTC (PGS.TS Thịnh Văn Vinh và PGS.TS Giang Thị Xuyến), Giáo
trình kiểm toán căn bản (PGS.TS Nguyễn Trọng Cơ và PGS.TS Thịnh Văn
Vinh),...
Bên cạnh các giáo trình, còn có nhiều sách tham khảo liên quan đến kiểm
toán BCTC nhƣ: Kiểm toán - Lý thuyết và thực hành (TS Phan Trung Kiên);
Kiểm toán Báo cáo tài chính - Lý thuyết và thực hành (PGS.TS Phạm Tiến Hƣng
và TS Vũ Thị Phƣơng Liên); Kiểm toán căn bản - Lý thuyết, câu hỏi và bài tập
trắc nghiệm (TS Trần Mạnh Dũng và Ths.Lại Thị Thu Thuỷ); Kiểm toán (TS
Phạm Xuân Thành); …
Có thể thấy, nội dung các giáo trình, sách tham khảo kể trên đều có đề cập
đến các nội dung cơ bản trong kiểm toán nói chung và kiểm toán BCTC do
KTĐL thực hiện nói riêng nhƣ: đối tƣợng, mục tiêu, nội dung, quy trình, phƣơng
pháp, kỹ thuật kiểm toán BCTC doanh nghiệp nói chung do KTĐL thực hiện
trong đó các giáo trình mới xuất bản những năm gần đây đều đã sửa đổi, bổ sung
một số nội dung nhƣ: mục tiêu kiểm toán, PPTCKT, quy trình kiểm toán BCTC

quỹ; kiểm toán lợi nhuận phân chia; kiểm toán BCTC hợp nhất). Mặc dù tác giả
Nguyễn Thị Mỹ có đề cập đến các nội dung trong kiểm toán BCTC nhƣng một
số nội dung còn đề cập ở mức độ sơ lƣợc và chƣa đề cập sâu đến PPTCKT dựa
trên rủi ro và quy trình kiểm toán BCTC dựa trên rủi ro; đồng thời luận án cũng
không đề cập đến kiểm toán một số phần hành kiểm toán đặc thù trong DN sản
xuất nhƣ: Hàng tồn kho (HTK), Tài sản cố định (TSCĐ); chi phí SXKD dở
dang;... Đây chính là những khoảng trống mà NCS tiếp tục nghiên cứu.
- Luận án tiến sĩ“Vận dụng các phương pháp kỹ thuật kiểm toán trong quy
trình kiểm toán BCTC tại các công ty KTĐL ở Việt Nam” (Đinh Thị Thu Hà,
2016) đã nghiên cứu sâu về các phƣơng pháp kiểm toán và các kỹ thuật kiểm
toán trong kiểm toán BCTC do KTĐL thực hiện; các nhân tố ảnh hƣởng đến việc
vận dụng phƣơng pháp kỹ thuật kiểm toán và nội dung vận dụng các phƣơng
pháp kỹ thuật kiểm toán trong quy trình kiểm toán BCTC do KTĐL thực hiện.
Đồng thời, luận án đã nghiên cứu rất sâu về lịch sử hình thành và phát triển của
các PPTCKT. Vì vậy, có một số nội dung trong luận án nhƣ: phƣơng pháp, kỹ
thuật kiểm toán và PPTCKT đƣợc NCS sử dụng để tham khảo cho luận án của
mình. Tuy nhiên, tác giả Đinh Thị Thu Hà chủ yếu nghiên cứu về việc vận dụng


6

các phƣơng pháp kỹ thuật kiểm toán trong quy trình kiểm toán BCTC nói chung,
không nghiên cứu một số các nội dung khác trong kiểm toán BCTC nói chung
(nhƣ: đối tƣợng, mục tiêu, nội dung, căn cứ kiểm toán,...) và kiểm toán BCTC
các CTCP than nên có những khoảng trống cho NCS tiếp tục nghiên cứu.
- Luận án tiến sĩ “Kiểm toán ước tính kế toán trong kiểm toán báo cáo tài
chính doanh nghiệp do các công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam thực hiện”
(Nguyễn Thị Lê Thanh, 2017) đã nghiên cứu về các ƣớc tính kế toán, đặc điểm
các ƣớc tính kế toán và các vấn đề liên quan đến kiểm toán các ƣớc tính kế toán
trong kiểm toán BCTC (nhƣ: đối tƣợng, mục tiêu, căn cứ, nội dung, phƣơng

SSTY do gian lận và lập kế hoạch kiểm toán trong kiểm toán BCTC, không
nghiên cứu đầy đủ về quy trình kiểm toán BCTC theo PPTCKT dựa trên rủi ro
nên còn những khoảng trống để NCS tiếp tục nghiên cứu.
- Luận án tiến sĩ “Kiểm toán gian lận trong kiểm toán báo cáo tài chính
của các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”
(Tạ Thu Trang, 2017) mặc dù có nghiên cứu về kiểm toán BCTC công ty phi tài
chính niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán nhƣng chỉ tập trung vào nghiên cứu
một khía cạnh riêng lẻ là kiểm toán gian lận, không nghiên cứu các vấn đề khác
trong kiểm toán BCTC nhƣ: phƣơng pháp kiểm toán, quy trình kiểm toán theo
PPTCKT dựa trên rủi ro,... nên còn những khoảng trống để NCS tiếp tục nghiên cứu.
 Về các bài viết đăng báo, tạp chí
Trong những năm qua có rất nhiều bài viết đăng trên các báo, các tạp chí
liên quan đến kiểm toán BCTC DN nói chung do các tổ chức KTĐL thực hiện
nhƣ: “Đánh giá tính trọng yếu trong kiểm toán BCTC tại các công ty kiểm toán
độc lập hiện nay”, số 187/2013- Tạp chí kinh tế và phát triển- Đại học Kinh tế
quốc dân của Đào Minh Hằng và Đào Văn Hiệp; “Khái quát những vấn đề cơ
bản về kiểm toán theo phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro khi thực hiện kiểm
toán BCTC”- số 1+2/2017- Tạp chí Kế toán & kiểm toán- Hội kế toán và kiểm
toán của tác giả Phạm Tiến Hƣng và Nguyễn Thị Phƣơng Thảo; “Đặc điểm ước
tính kế toán ảnh hưởng tới kiểm toán BCTC”, số 6/2017- Tạp chí nghiên cứu Tài
chính kế toán - Học viện Tài chính của Ths.CPA Nguyễn Thị Lê Thanh; “KTV
độc lập đối với việc phát hiện gian lận và sai sót trong kiểm toán BCTC”, số
6/2017 - Tạp chí Kế toán & Kiểm toán của TS Nguyễn Đăng Huy; ...Những bài
báo trên đây chỉ đề cập đến một vài khía cạnh cụ thể trong kiểm toán BCTC DN
nói chung, không đề cập hết tất cả các nội dung trong kiểm toán BCTC nên còn
những khoảng trống cho NCS tiếp tục nghiên cứu. Tuy nhiên các bài báo này


8


gồm: mục tiêu kiểm toán; PPTCKT và các kỹ thuật thu thập bằng chứng trong


9

kiểm toán HTK, kỹ thuật lấy mẫu kiểm toán; quy trình kiểm toán HTK. Đồng
thời luận án nhận diện các nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến kiểm toán HTK trong
kiểm toán BCTC tại các DN sản xuất. Tuy nhiên, luận án không nghiên cứu về
kiểm toán các bộ phận, khoản mục khác trên BCTC cũng nhƣ không nghiên cứu
đầy đủ các nội dung khác trong kiểm toán BCTC nên còn những khoảng trống
để NCS tiếp tục nghiên cứu. Mặc dù luận án chỉ nghiên cứu chuyên sâu về kiểm
toán HTK trong các DN sản xuất thép nhƣng đây cũng là một tài liệu để NCS
tham khảo về kiểm toán HTK trong các DN sản xuất nói chung.
- Luận án tiến sĩ“Hoàn thiện kiểm toán BCTC ngân hàng thương mại tại
các doanh nghiệp kiểm toán độc lập ở Việt Nam” (Phí Thị Kiều Anh, 2016) đã
nghiên cứu khá đầy đủ các vấn đề trong kiểm toán BCTC ngân hàng thƣơng mại
do KTĐL thực hiện (nhƣ: đối tƣợng, mục tiêu, căn cứ, nội dung, quy trình,
phƣơng pháp kiểm toán, kiểm soát chất lƣợng hoạt động kiểm toán,...). Tuy
nhiên, các nghiên cứu tập trung vào khách thể kiểm toán là ngân hàng thƣơng
mại, không nghiên cứu khách thể kiểm toán là DNKK nên còn những khoảng
trống để NCS tiếp tục nghiên cứu. Mặc dù vậy, những nghiên cứu về quy trình
kiểm toán BCTC ngân hàng thƣơng mại của tác giả Phí Thị Kiều Anh có liên hệ
đến PPTCKT dựa trên rủi ro cũng là tài liệu mà NCS có tham khảo khi thực hiện
công trình nghiên cứu của mình.
Nhƣ vậy, đối với các luận án tiến sỹ nghiên cứu về kiểm toán BCTC các
DN hoạt động trong một lĩnh vực cụ thể thì tính đến thời điểm hiện tại chƣa có
luận án tiến sỹ nào nghiên cứu về kiểm toán BCTC các DN hoạt động trong lĩnh
vực khai thác, chế biến, kinh doanh than nên đây là khoảng trống mà NCS có thể
đi sâu nghiên cứu.
Mặc dù, có một số luận án tiến sỹ nghiên cứu về các công ty khai thác

quan đến kiểm toán BCTC đã đƣợc nhiều cá nhân, tổ chức nghiên cứu trên nhiều
khía cạnh, trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, khi nghiên cứu các sách
xuất bản, luận án và các bài báo nƣớc ngoài liên quan đến đề tài luận án đƣợc
công bố trên Internet và thƣ viện mở của một số trƣờng Đại học ở nƣớc ngoài
(như: Havard Extention school, National University of Singapore, London School
of Economics and Political Science, University of Oxford,...), NCS chƣa thấy có
bài viết hay công trình NCKH nào đề cập trực tiếp đến kiểm toán BCTC các
DNKK nói chung và kiểm toán BCTC các công ty khai thác than nói riêng do
các công ty KTĐL thực hiện. Đồng thời, NCS cũng tìm kiếm các tài liệu về kiểm
toán BCTC trên các cổng thông tin điện tử của các hãng kiểm toán lớn trên thế
giới (nhƣ: Deloitte, Ernst & Young,... ), Liên đoàn kế toán quốc tế, Ủy ban chuẩn


11

mực kiểm toán và dịch vụ đảm bảo quốc tế, Hội kế toán viên công chứng Hoa Kỳ,
Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao, Ủy ban các tổ chức tài trợ, Hội
kế toán công chứng Anh quốc (ACCA), các tạp chí kế toán, kiểm toán
(Accounting Journal; Auditing: A journal of practice and theory),... Tuy nhiên,
phần lớn các công trình nghiên cứu khoa học ở nƣớc ngoài mà NCS đƣợc biết
chỉ đề cập đến kiểm toán nói chung hoặc một số nội dung chi tiết trong kiểm
toán BCTC nhƣ: quy trình kiểm toán BCTC, phƣơng pháp, kỹ thuật thu thập
bằng chứng kiểm toán, đánh giá rủi ro và xác định mức độ trọng yếu, hệ thống
KSNB... hoặc có một số bài báo viết về kiểm toán BCTC các công ty than và
khoáng sản... nhƣng chỉ ở góc độ đơn lẻ, không mang tính toàn diện nhƣ mục
tiêu nghiên cứu trong luận án của NCS. NCS tóm tắt lại các công trình nghiên
cứu ở nƣớc ngoài nhƣ sau:
a. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài về kiểm toán BCTC nói chung
 Về các giáo trình và các tài liệu hướng dẫn
+ Giáo trình “Auditing and Assurance Service: an Intergrated Approach”