BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG TRẢI
NGHIỆM CỦA HỌC SINH
CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞQUẬN ĐỒ SƠN,
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
1
- Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
-Đảm bảo mục tiêu giáo dục
Các biện pháp quản lý, hình thức tổ chức các HĐTN của
học sinh tại các trường THCS được đề xuất phải đáp ứng định
hướng hướng đổi mới toàn diện của giáo dục nói chung và
mục tiêu chương trình GD phổthông tổng thể, đáp ứng chuẩn
đầu ra của học sinh THCS. Đảm bảo giáo viên có đủ cơ sở,
năng lực triển khai các phương pháp, hình thức tổ chức
nhằmgiúp học sinh lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, phát triển
toàn diện năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo,phát triển
tư duy và năng lực cần thiết, rèn luyện cho HS các kỹ năng cơ
bản để các em tự tin, thói quen tự giác, tích cực, từ đó phát
huy hiệu quả mô hình mới trong việc nâng cao chất lượng
giáo dục của các trường THCS.
- Đảm bảo tính thực tiễn
Khi đưa ra các biện pháp quản lý HĐTN của học sinh
các trường THCS quận Đồ sơn phải xuất phát từ thực trạng
quản lý và thực tế điều kiện cụ thể của nhà trường như cơ sở
vật chất, trình độ của đội ngũ cán bộ giáo viên khả năng và
trình độ của HS, kinh phí dành cho các hoạt động… Các
HĐTN rất phong phú đa dạng do vậy khi đề xuất các biện
3
thống để nhấn mạnh đến sự thay đổi nhận thức, ý thức về cái
mới của hoạt động quản lý, tránh sự hiểu nhầm hoặc là đơn
giản hóa nội dung, mục đích của hoạt động này để làm rõ mục
tiêu giáo dục. Vì mặc dù có biện pháp tăng cường CSVC trang
thiết bị cũng như nâng cao năng lực đội ngũ GV, HS và trên cơ
sở thực tế về các điều kiện của nhà trường, kế thừa được
những nghiên cứu trước đó để đưa ra được các biện pháp toàn
diện hơn.
- Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học
sinh các trườngTrung học cơ sở quận Đồ sơn, thành phố
Hải Phòng
- Biện pháp 1: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức
cho các lực lượng về tầm quan trọng của hoạt động trải
nghiệm
-Mục tiêu của biện pháp.
Giúp các nhà quản lý, GV, cha mẹ HS và các lực lượng
giáo dục khác có những hiểu biết sâu sắc về HĐTN (bao gồm
biết về khái niệm, nội dung, ý nghĩa phương pháp tổ chức
HĐ…)
Nâng cao trách nhiệm của CBQL, GV, PHHS và các lực
lượng giáo dục khác, tạo mối quan hệ giữa các lực lượng để
họ hợp tác với nhau trong việc tổ chức các HĐTN cho HS đạt
được các mục tiêu mong đợi.
- Nội dung và hình thức thực hiện biện pháp
4
PHHS, các nhà khoa học, để giúp GV và các lực lượng GD
nâng cao nhận thức, có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm tổ
chức HĐTN cho HS.
Kết hợp với địa phương, các đoàn thể đặc biệt là cơ quan
truyền thông trên địa bàn tuyên truyền về đổi mới GD Trung
học,về nghị quyết 29-NQ/TW của Đảng để mọi lực lượng
thấy rõ việc tổ chức HĐTN trong nhà trường sẽ giúp HS phát
triển năng lực và phẩm chất theo mục tiêu giáo dục.
Khuyến khích GV nghiên cứu khoa học, đăng ký viết
sáng kiến về HĐTN trong trường THCS. Thành lập hội đồng
thẩm định các đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, phổ
biến trong hội đồng GV sản phẩm có chất lượng cao.
Trao đổi kinh nghiệm tổ chức HĐTN thông qua các môn
học thông qua tổ chức các tiết dạy minh họa trong đó có đưa
ví dụ cụ thể về các HĐTN cho GV trong trường, trong quận
dự để rút kinh nghiệm.
Mời phụ huynh HS đến dự giờ tiết dạy minh họa trong
đó có các HĐTN, để phụ huynh hiểu và biết cách hỗ trợ HS
và nhà trường, sẵn sàng hợp tác với nhà trường trong việc
giúp học sinh thực hiện các HĐTN trong học tập hoàn thành
nhiệm vụ học tập và giải quyết các bài tập ứng dụng.
6
Tổ chức cho phụ huynh xem các băng đĩa ghi lại nội
dung các HĐTN trongđó HS được tham gia để họ hình dung
ra các hoạt động học tập, giáo dục của con diễn ra ở trường,
từ đó xây dựng niềm tin với phụ huynh, cũng như huy động
được sự phối hợp của CMHS trong tổ chức các hoạt động
bảo đảm tính ổn định và thống nhất và căn cứ vào chương
trình giáo dục phổ thông hiện hành. Kế hoạch HĐTN của học
sinh cần có sự thay đổi và điều chỉnh dựa trên tình hình thực
tế của nhà trường và môi trường xung quanh, giúp GV hiểu và
tổ chức được các HĐTN hiệu quả hơn.
Giúp BGH chủ động trong quản lý HĐTN của học sinh,
hạn chế những hoạt động mang tinhd tự phát ảnh hưởng đến
kế hoạch chung.
- Nội dung và hình thức thực hiện biện pháp
Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của các cấp về xây dựng
kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học nói chung và HĐTN của
học sinh nói riêng. BGH chỉ đạo GV xây dựng kế hoạch của tổ,
nhóm chuyên môn, trình kế hoạch hoàn thiện hướng tới mục
tiêu giáo dục nói chung, mục tiêu của HĐTN nói riêng và phù
hợp với điều kiện thực tế của nhà trường để BGH xét duyệt.
Ban giám hiệu cần tạo cho cá nhân GV thói quen căn cứ
vào chương trình giáo dục chung của nhà trường, tự xây dựng
kế hoạch của mình theo từng học kỳ, từng tháng, từng tuần và
8
cả năm học theo các chủ đề một cách khoa học, thực chất có
hiệu quả, không mang tính đối phó.
Tổ chức họp với đại diện PHHS và HS các lớp có ý kiến
đóng góp xây dựng kế HĐTN và kế hoạch HĐNGLL ngay từ
đầu năm học.Trên cơ sở lấy ý kiến đóng góp trong cuộc họp
của GV toàn trường, PHHS và học sinh về việc xây dựng kế
hoạch tổ chức HĐTN, rồi sau đó cùng thống nhất bàn bạc kế
hoạch hoạt động trong năm học. Phân tích rõ tình hình thực tế
sau khi đã điều chỉnh, phố biến quán triệt kế hoạch đến các
bên liên quan. Tổ nhóm chuyên môn và cá nhân GV đưa vào
thực hiện trong năm học.
- Điều kiện thực hiện
Hàng năm cơ Sở GD&ĐT thành phố Hải Phòng, Phòng
GD&ĐT quận phải hướng dẫn kịp thời về việc thực hiện các
HĐTN trong trường THCS.
CBQL các nhà trường phải nắm vững các văn bản chỉ
đạo của các cấp. Hiểu đúng các văn bản chỉ đạo các cấp về
HĐTN có khả năng giải thích cho GV và các văn bản chỉ đạo
các cấp căn cứ xây dựng kế hoạch.
Hiệu trưởng phải có năng lực xây dựng kế hoạch, có khả
năng tập hợp và huy động các lực lượng tham gia xây dựng kế
hoạch có những tình huống thực tiễn hoặc những tình huống
mô phỏng gần giống với thực tiễn cho phép HS trải nghiệm
10
trong các tình huống đó để tự rút ra kiến thức mới, làm điểm
rút kinh nghiệm rồi triển khai đại trà.
- Biện pháp 3: Quản lý đổi mới hình thức tổ chức hoạt
động trải nghiệm của học sinh theo hướng tiếp cận với
chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể
- Mục tiêu của biện pháp.
Muốn hình thành và phát triển phẩm chất nhân cách, các
năng lực tâm lý – xã hội... cho HS thì các nhà trường chính
người GV phải đổi mới có kỹ năng tổ chức HĐTN bằng
những phương pháp phù hợp nội dung, hình thức phong phú,
đảm bảo sự mềm dẻo, linh hoạt hiệu quả nhất.
Nhằm giúp GV tìm ra nhiều hình thức đổi mới sáng tạo
HT nhà trường chỉ đạo TCM lấy ý kiến đóng góp từ GV,
từ PHHS và từ cộng đồng để xây dựng khung chương trình
HĐTN cho HS nhằm tiếp cận với chương trình giáo dục mới.
Trong nhà trường cần phải xây dựng được một đội ngũ
GV vững về chuyên môn, có kỹ năng sư phạm, có hiểu biết về
các lĩnh vực, biết cách tiến hành tổ chức các HĐTNST để có
thể cuốn hút HS. Đồng thời cũng phải có những biện pháp chỉ
đạo sát sao, thống nhất trong đội ngũ GV chủ nhiệm thực hiện
nhiệm vụ chung của nhà trường. Lập kế hoạch và tổ chức cho
CBQL và GV tham quan, học hỏi, trao đổi chuyên môn với
12
các trường bạn. Khơi dậy ý thức trách nhiệm của đội ngũ GV,
sự tích cực tham gia hoạt động của HS.
Tận dụng Đồ Sơn là địa phương rất đa dạng về các
ngành nghề. Từ dịch vụ du lịch, đánh bắt, nuôi trồng chế biến
thủy hải sản. có nhiều khu công nghiệp, xưởng sản xuất… đây
là một cơ hội tốt để tổ chức cho HS tham quan trải nghiệm.
HT có thể chỉ đạo GV và TCM xây dựng các chương trình dã
ngoại, tham quan thực tế để tăng cường hoạt động trải nghiệm
cho HS. HT nhà trường chủ động liên kết hợp tác trao đổi
thông tin thường xuyên về nhu cầu đổi mới các hình thức tổ
chức hoạt động học cho HS với các doanh nghiệp , cơ quan tổ
chức địa phương (đoàn thanh niên, liên hiệp phụ nữ,…), tổ
chức cộng đồng … tại địa phương để hai bên thường xuyên
phối hợp tổ chức tổ chức các hoạt động giáo dục có ý nghĩa
bên trong và ngoài nhà trường dưới hình thức vừa học vừa
chơi giúp HS tăng cường trải nghiệm.
Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức thực hiện các HĐTN giúp
tạo tâm lý tự tin trong tổ chức hoạt động, thiết kế chủ đề và
lập kế hoạch tổ chức HĐTN một cách linh hoạt, phù hợp đối
tượng, tâm lý học sinh.
- Nội dung và hình thức thực hiện biện pháp
14
Các hiệu trưởng cần nghiên cứu kỹ các văn bản hướng
dẫn, các Chỉ thị thực hiện nhiệm vụ năm học để từ đó nắm bắt
chính xác các yêu cầu về mục tiêu và nội dung GD làm cơ sở
để hướng dẫn GV xác định đúng nhiệm vụ trọng tâm của năm
học. Nắm chắc về nhận thức, trình độ tay nghề của GV bằng
nhiều hình thức như quan sát, phỏng vấn, phiếu hỏi hay thông
qua các hoạt động GD cụ thể. Chuẩn bị kế hoạch tài chính,
CSVC, trang thiết bị phục vụ tập huấn, bồi dưỡng GV.
Thực tế số lượng giáo viên hiện tại có trường còn thiếu
so với định mức, cơ cấu không đồng bộ giữa các môn, năng
lực hạn chế và không đồng đều trong tổ chức HĐTN của
HS, đồng nghĩa với việc tổ chức thực hiện HĐTN không thể
hiệu quả như mong muốn.Vì vậy cán bộ quản lý cần tập hợp
và nghiên cứu kỹ các tài liệu về HĐTN các yêu cầu đổi mới
giáo dục cho GV đồng thời nắm bắt được thực trạng các thế
mạnh và hạn chế của từng GV đối với các phương pháp giáo
dục tích cực, trên cơ sở của nhu cầu thực tế đào tạo để từ đó
chỉ đạo xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đáp ứng sát thực tế
yêu cầu.
Để đáp ứng yêu cầu của việc tổ chức thực hiện các
HĐTN của HS, khâu đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
rất quan trọng, vừa giúp cho các thầy cô thay đổi phương
nghiệm kịp thời nắm bắt được các nội dung theo yêu cầu trải
nghiệm thực tế.
Tập huấn cho giáo viên các bước xây dựng kế hoạch
như: xác định nhu cầu tổ chức HĐTN, đặt tên cho HĐ, biết
xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện hình
thức tổ chức, thống kê chi tiết hoạt động, kiểm tra điều chỉnh
chương trình, lưu trữ kết quả hoạt động vào hồ sơ của học
sinh.
- Điều kiện thực hiện
Hiệu trưởng nhà trường phải nắm chắc nội dung các văn
bản chỉ đạo của các cấp về các HĐTN quan tâm đến trình độ,
tay nghề của giáo viên, làm tốt công tác ngoại giao với các cơ
quan chủ quản, các trường học để tạo ra các cơ hội tập huấn,
bồi dưỡng, trao đổi kinh nghiệm cho đội ngũ giáo viên, xây
dựng kế hoạch tổ chức các buổi họp, hội thảo khoa học về chủ
đề HĐTN khoa học. Nắm bắt nhận thức của GV để lựa chọn
được nội dung tạp huấn phù hợp và truyền đạt dễ hiểu.
Để tổ chức các buổi tập huấn hiệu quả, nhà QL cần tranh
thủ sự quan tâm ủng hộ của các cấp các ngành và tham mưu với
địa phươngđề nghị hỗ trợ kinh phí đồng thời và sử dụng hiệu
quả các nguồn kinh phí hợp pháp của nhà trường.
- Biện pháp 5: Tăng cường cơ sở vật chất và nguồn
kinh phí cho hoạt động trải nghiệm của học sinh các
trường trung học cơ sở
17
Đảm bảo HS tham gia được nhiều hơn với những hình thức
đơn giản nhưng tốn kém ít, tiết kiệm được thời gian, mà giúp
hình thành, phát triển các năng lực cho HS được nhiều hơn,
đảm bảo được chất lượng GD.
Quản lý HĐTN không thể thiếu các điều kiện thiết yếu
hỗ trợ như CSVC trường học. Quản lý tốt các điều kiện này sẽ
tác động mạnh mẽ đến chất lượng của các hoạt động. Đó là
phương tiện giúp GV chuyển tải tri thức, rèn luyện kỹ năng,
hình thành các năng lực, phẩm chất cho HS.
Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và các điều kiện tuy
nhiên phải biết quản lý tận dụng sử dụng các CSVC hiện có
tránh lãng phí. CSVC phục vụ HĐTN đòi hỏi lớn, vì vậy cần
tận dụng tất cả những CSVC của xã hội để tổ chức hoạt động
cho HS. Kinh phí cũng là yếu tố làm tăng hiệu quả HĐTN nên
tổ chức hoạt động phải chú ý tới yếu tố này. Cần xây dựng
chương trình phù hợp với việc tận dụng CSVC sẵn có như:
Sân khấu ngoài trời; Hội trường lớn và sân khấu trong hội
trường, các phòng thực hành; Phòng truyền thống. Tại địa
phương có khu công nghiệp, Các xưởng, cơ sở sản xuất thủ
công; cơ sở chế biến hải sản; Khu du lịch; Có đồi núi, rừng
biển; Di tích lịch sử cấp thành phố và quốc gia
Muốn làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục để nâng cao
19
hiệu quả HĐTN cần phát huy vai trò của GVCN, bố trí hợp lý
GV làm công tác chủ nhiệm tạo uy tín với phụ huynh HS là
điều kiện tốt để phụ huynh tham gia đóng góp xây dựng nhà
trường. Tận dụng những kinh nghiệm và tri thức của phụ
huynh, vận động họ tham gia vào các hoạt động của nhà
học sinh ra ngoài lớp học như: hoạt động xã hội, thiện
nguyện, tình nguyện, nhân đạo, vì cộng đồngkhông tốn kém
kinh phí và lại rất hiệu quả, thiết thực với xã hội.Những hoạt
động mang tính chất khám phá hay đi thực địa như các cuộc
tham quan, dã ngoại, chuyến đi thực tế... có thể được “xã hội
hóa” từ các tổ chức đoàn thể, các đơn vị, cá nhân hỗ trợ để
nhà trường thực hiện. Mời các chuyên gia, nghệ nhân, huy
động sự tham gia của doanh nghiệp và các tổ chức, cácđơn vị,
khu di tích lịch sử hay Khu công nghiệp đóng trên địa bàn,...
hỗ trợ tổ chức, tổ chức cho HS được tham quan thực tế. Làm
tốt được những việc nêu trên là những điều kiện đảm bảo
mang lại hiệu quả cao cho HĐTN.
- Điều kiện thực hiện.
- Sử dụng tối đa điều kiện CSVC, ứng dụng CNTT, công
tác đào tạo, bồi dưỡng, đồng thời triển khai một cách hiệu quả
21
và đồng bộ các giải pháp QL nhằm nâng cao chất lượng GD
trong nhà trường,... Tăng cường áp dụng các hình thức trao
đổi chia sẻ tài liệu qua Website, qua mạng Internet, qua Video
clip,sử dụng các phần mềm để quản lý kết quả học tập và rèn
luyện của HS, kết quả HĐTN của HS, hoặc phần mềm để
quản lý CSVC cũng như xếp thời khóa biểu.
- Tìm kiếm quản lý sử dụng các nguồn lực cần thiết để
hỗ trợ nhà trường thực hiện các mục tiêu.Thực hiện tốt công
tác quản lý tài chính, tài sản theo quy định, thực hiện chế độ
thông tin hai chiều đầy đủ, chính xác, kịp thời.Bên cạnh đó
CBQL phải gương mẫu chấp hành tốt đường lối, chủ trương
mục tiêu, yêu cầu trong tổ chức các HĐTN của HS, thống
nhất phương thức giáo dục, phát huy sức mạnh tổng hợp
mang lại kết quả giáo dục cao.
Thống nhất chương trình kế hoạch, xây dựng HĐ phù
hợp với đối tượng lứa tuổi HS, nhà trường cùng các cơ
quan chức năng trên địa bàn quận cần phối hợp nhipj nhàng
và chặt chẽ để tổ chức các HĐTN của HS được hiệu quả.
Thu hút, huy động sự tham gia tích cực của gia đình và
cộng đồng xã hội vào tổ chức các HĐTN, hoạt động giáo dục,
23
dạy học của nhà trường, giúp tăng cường CSVC trong điều
kiện kinh phí của nhà trường có giới hạn, các điều kiện cần
thiết khác trong việc tổ chức các HĐTN của HS được thuận
lợi và hiệu quả.
- Nội dung và hình thức thực hiện biện pháp
Vào đầu các năm học sau khi kiện toàn Ban đại diện
PHHS nhà trường, thống nhất cơ quy chế hoạt động giữa nhà
trường và PHHS, cần tổ chức tuyên truyền cho PHHS hiểu rõ
tầm quan trọng của. Vận động PHHS tham gia vào các hoạt
động của nhà trường nâng cao hiệu quả của các hoạt động
GD.
Phối hợp với đoàn thể trong và ngoài trường cũng như
các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương như Đoàn
Thanh niên Cộng sản Hồ Chí MinhHội Phụ nữ,Hội Khuyến
học, Hội Cựu chiến binh, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp
trong việc thống nhất để xây dựng kế hoạch cũng như thống
nhất về nội dung, chương trình HĐTN của HS.
dựng kế hoạch tổ chức các HĐTN của trường, của lớp.
Nhà trường cần trao đổi tư vấn với gia đình hàng ngày,
dành thời gian cần thiết cho việc chăm sóc, giúp đỡ, kiểm tra
con em về mọi mặt để kịp thời động viên sự tiến bộ cũng như
25