t r ì n h đ ộ đ à o t ạ o

bộ lao động - thơng binh và x hộiã
Tổng cục dạy nghề
Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Sách hớng dẫn giáo viên
a)
b)
c)
Hà Nội - 2004
Mô đun: sửa chữa và bảo dỡng
Hệ thống khí nén
M sốã : har 02 17
Nghề : SửA CHữA ÔTÔ
Trình độ cao
Logo
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình
Cho nên các nguồn thông tin có thể đ-
ợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích
dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo .
Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc
hoặc
sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách
để bảo vệ bản quyền của mình.
Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan
nghênh các thông tin giúp cho chúng

Mục lục
Đề mục Trang
1. Lời tựa 3
2. Mục lục 4
3. Giới thiệu về mô đun 5
4. Nội dung chính của mô đun 6
5. Liệt kê các nguồn lực cần thiết cho mô đun 7
6. Bài 1 : - Hệ thống điều khiển bằng khí nén 8
7. Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén 11
8. Bài 3 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ 14
9. Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở cửa ôtô 17
10. Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu nâng hạ ghế ngồi 20
11. Bài 6 ; - Sửa chữa và bảo dỡng máy nén khí 23
12. Đáp án các câu hỏi và bài kiểm tra 26
13. Kế hoạch và cách thức đánh giá kết quả học tập mô đun 28
14. Tài liệu tham khảo 29
4
Giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :
Hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô là một bộ phận của khung gầm xe, dùng để
cung cấp khí nén cho cơ cấu treo bằng khí nén, thuỷ - khí nén và điều khiển các cơ cấu
mở cửa nắp động cơ, mở cửa xe ôtô búyt và nâng hạ ghế ngồi đảm bảo êm dịu, nhanh
chóng và thuận tiện. Hệ thống điều khiển bằng khí nén bao gồm : bộ phận cung cấp khí
nén, cơ cấu treo treo bằng khí nén, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, cơ cấu mở nắp động cơ và
mở cửa ôtô búyt...
Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén là một công việc có tính th-
ờng xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ các cơ cấu
của ôtô và đáp ứng cảm giác êm, an toàn, nhanh chóng của ngời lái xe và hành khách đi
trên xe. Do đó công việc sửa chữa hệ thống điều khiển bằng khí nén không chỉ cần những
kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách

4. Tháo lắp, bảo dỡng, kiểm tra và sửa chữa các cơ cấu điều khiển bằng khí nén
5
Các hình thức dạy- học chính trong mô đun
1. Học trên lớp về :
- Nhiệm vụ, yêu cầu của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén trên ôtô.
- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén.
2. Học tại phòng học chuyên môn hoá về :
- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén
- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp các cơ cấu điều khiển bằng khí nén
- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của các cơ cấu điều khiển
bằng khí nén
3. Thực tập tại xởng trờng về
- Thực hành tháo lắp, bảo dỡng, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận các cơ cấu điều khiển
bằng khí nén trong các xởng sửa chữa ôtô.
4. Tham quan thực tế về :
- Bảo dỡng và sửa chữa các cơ cấu điều khiển bằng khí nén trong cơ sở sửa chữa ôtô
hiện đại.
5. Tự nghiên cứu và làm bài tập về :
- Các tài liệu tham khảo về các cơ cấu điều khiển bằng khí nén ôtô.
- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nhiệm vụ, yêu cầu và nguyên tắc hoạt động của các cơ
cấu điều khiển bằng khí nén.
Bài Danh mục các bài học Lý
thuyết
Thực
hành
Các hoạt
động
khác
Bài 1 Hệ thống điều khiển bằng khí nén 5 24
Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo khí nén 5 26

Hệ thống điều khiển bằng khí nén
- M bài: HAR.02 17 01ã
I. Công việc chuẩn bị vật t và các trang thiết bị
1. Vật t và các trang thiết bị
- Phòng học lý thuyết
- Mô hinh cắt : cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, đóng mở... bằng khí nén.
- Các bộ phận của hệ thống láI
- Tranh treo tờng về sơ đồ cấu tạo của các bộ phận : cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế
ngồi, đóng mở... bằng khí nén.
- Máy chiêú Overhead và CD ROM về cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của cơ cấu.
- Xởng thực hành có đủ trang thiết bị đo kiểm hiện đại và có ánh sáng, hệ thống
thông gió đúng tiêu chuẩn
- 4 bảng quy trình tháo lắp, bảo dỡng cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, đóng
mở... bằng khí nén.
- 4 cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, đóng mở... bằng khí nén dùng tháo lắp học
tập.
- 4 bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô.
- 4 bộ vam, cảo và 4 bàn tháo lắp.
- 1 kg mỡ bôi trơn và 4 lít dung dịch rửa (hoặc xăng)
- 0,4 kg giẻ sạch.
- Các joăng, đệm và các van khí nén...
2. Địa điểm tham quan
- Liên hệ cho học viên đI tham quan tại một xởng đại tu ôtô có trang thiết bị tơng đối
hiện đại, loại công suất 250 xe trở lên để học tập có kháI niệm về nội dung công việc
sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, đóng mở...bằng khí nén.
3. Tài liệu phát tay cho các học viên
Mỗi học viên sẽ đợc phát :
- Một bản vẽ sơ đồ cấu tạo về cơ cấu treo, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, đóng mở... bằng
khí nén.
- Một bản quy trình tháo lắp, bảo dỡng và điều chỉnh cơ cấu.

cấu treo phụ thuộc.
- Hớng dẫn các nhóm học viên sử dụng các loại vam, cảo và quan sát nhắc nhở các
sai hỏng thòng gặp và biện pháp khắc phục
4. Tổ chức cho học viên tham quan :
- Giáo viên tổ chức và hớng dẫn cho các nhóm học viên các nội dung, yêu cầu về
tham quan và thực tập tại các cơ cở bảo dỡng và sửa chữa ôtô hiện đại
5. Tổ chức cho học viên tự nghiên cứu và làm bài tập :
- Địa điểm, môi trờng : Tại th viện, tại lớp học, câu lạc bộ hoặc tại nhà.
- Hớng dẫn các tài liệu tham khảo về cơ cấu treo phụ thuộc ôtô.
- Vẽ sơ đồ cấu tạo của các loại hệ thống điều khiển bằng khí nén
- Nghiên cứu tài liệu tham khảo và trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của cơ cấu
điều khiển bằng khí nén.
- Hớng dẫn cũng cố và phát triển kỹ năng đọc bản vẽ và tìm kiếm các số liệu, các
thông số trong kỹ thuật sửa chữa cơ cấu treo phụ thuộc cùng với nhóm học viên và viết
báo cáo, trình bày chung cho cả lớp cùng trao đổi.
III. Cách thức kiểm tra đánh giá
1. Kiến thức:
Qua các câu hỏi về yêu cầu, nhiệm vụ và cấu tạo, nguyên tắc hoạt động cơ hệ thống
điều khiển khác trên ôtô vào đầu tiết học.
Cơ sở đánh giá:
Đánh giá của giáo viên qua sự trình bày của học viên
- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt động các
bộ phận của cơ cấu treo ôtô. - Đạt yêu cầu : 5 - 10 điểm

2. Kỹ năng:
Đánh giá của giáo viên qua sản phẩm của học viên về:
- Sản phẩm tháo lắp, bảo dỡng đợc cơ cấu treo bằng khí nén đúng quy trình, quy
phạm, đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật và đúng thời gian quy định và an toàn.
- Đạt : 7 điểm.
Vợt thời gian - Đạt : 1 điểm

thông gió đúng tiêu chuẩn
- 4 bảng quy trình tháo lắp, bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén trên ôtô.
- 4 ôtô dùng tháo lắp học tập.
- 4 bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô.
- 4 bàn tháo lắp.
- 1 kg mỡ bôi trơn và 4 lít dung dịch rửa (hoặc xăng)
- 0,4 kg giẻ sạch.
- Các đệm và joăng bìa
- Các chi tiết h hỏng cần thay thế
2. Địa điểm tham quan
- Liên hệ cho học viên đI tham quan tại một xởng đại tu ôtô có trang thiết bị tơng đối
hiện đại, loại công suất 250 xe trở lên để học tập có kháI niệm về nội dung công việc
sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén
- Phân xởng gầm, tổ thay thế sửa chữa cơ cấu treo.
3. Tài liệu phát tay cho các học viên
Mỗi học viên sẽ đợc phát :
- Một bản vẽ sơ đồ cấu tạo về hệ thống láI và của một loại cơ cấu treo bằng khí nén.
- Một bản vẽ quy trình tháo lắp, bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén.
- Một số bản vẽ sơ đồ cấu tạo về các loại cơ cấu treo bằng khí nén.
II. Tổ chức các hoạt động dạy - học
1. Thuyết trình có minh hoạ về :
Trong bài giảng giáo viên cần thuyết trình và sử dụng máy chiếu và đĩa hình
(5 phút) minh hoạ cho học viên :
- Phân tích đợc các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và sự tiếp xúc, vị trí chịu lực, mài
mòn của các chi tiết cơ cấu treo bằng khí nén.
- Xác định đợc vị trí, phơng pháp kiểm tra, sửa chữa các h hỏng chi tiết của cơ cấu
và sử dụng đúng dụng cụ kiểm tra.
2. Trình diễn mẫu kết hợp với sự thực hiện của nhóm học viên về :
Thông qua bản vẽ cấu tạo, bản vẽ quy trình tháo lắp và bảo dỡng, giáo viên trình
diễn mẫu và hớng dẫn nhóm học viên cùng tháo lắp và kiểm tra, sửa chữa các chi tiết

chữa các chi tiết của các cơ cấu treo bằng khí nén.
- Hớng dẫn cũng cố và phát triển kỹ năng đọc bản vẽ và tìm kiếm các số liệu, các
thông số trong kỹ thuật sửa chữa cơ cấu treo bằng khí nén cùng với nhóm học viên và
viết báo cáo, trình bày chung cho cả lớp cùng trao đổi.
III. Cách thức kiểm tra đánh giá
1. Kiến thức:
Qua các câu hỏi về các hiện tợng, nhuyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra sửa
chữa cơ cấu treo bằng khí nén.
Cơ sở đánh giá:
Đánh giá của giáo viên qua sự trình bày của học viên
- Trình bày đợc đầy đủ các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra
sửa chữa cơ cấu treo bằng khí nén. - Đạt yêu cầu : 5 - 10 điểm

2. Kỹ năng:
Đánh giá của giáo viên qua sản phẩm của học viên về:
- Sản phẩm tháo lắp, bảo dỡng và điều chỉnh đợc cơ cấu treo bằng khí nén trên ôtô
đúng quy trình, quy phạm, đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật và đúng thời gian quy định
và an toàn.
- Đạt : 7 điểm.
Vợt thời gian - Đạt : 1 điểm
-Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn.
- Đạt : 1 điểm
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý. - Đạt : 1 điểm
12