ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
------------

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG
NĂM 2018
Tên đề tài: CẢI CÁCH GIÁO DỤC CỦA ANH Ở THUỘC ĐỊA
MYANMAR VÀ MALAYSIA TỪ NỬA SAU THẾ KỶ
XIX ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX
Demo Version - Select.Pdf SDK
Mã số:
T.18– XH – 06
Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS. ĐẶNG VĂN CHƯƠNG
Thời gian thực hiện: 11 THÁNG ( TỪ 1/2018 ĐẾN 11/2018)

Huế, 11/2018

1


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
------------

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG
NĂM 2018
Tên đề tài: CẢI CÁCH GIÁO DỤC CỦA ANH Ở THUỘC ĐỊA
MYANMAR VÀ MALAYSIA TỪ NỬA SAU THẾ KỶ
XIX ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX

CẢNH
LỊCH SỬ
CỦA CẢI SDK
CÁCH GIÁO DỤC CỦA ANH
Ở MYANMAR VÀ MALAYSIA TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XIX ĐẾN NỬA ĐẦU
THẾ KỶ XX .......................................................................................................... 9
1.1. Quá trình xâm lược và thiết lập nền cai trị của Anh ở Myanmar và Malaysia ... 9
1.1.1. Thực dân Anh hoàn thành xâm lược Myanmar (1852 - 1885) ....................... 9
1.1.2. Quá trình thiết lập thuộc địa của Anh ở Malaysia ........................................ 12
1.2. Nền giáo dục truyền thống ở Myanmar và Malaysia ...................................... 14
1.2.1. Nền giáo dục truyền thống ở Myanmar ....................................................... 15
1.2.2. Nền giáo dục truyền thống ở Malaysia ........................................................ 22
CHƯƠNG 2. NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH TRONG CẢI CÁCH GIÁO DỤC
CỦA ANH Ở MYANMAR VÀ MALAYSIA TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XIX ĐẾN
NỬA ĐẦU THẾ KỶ XX ..................................................................................... 27
2.1. Cải cách nền giáo dục truyền thống ở Myanmar và Malaysia ......................... 27
2.1.1. Đối với nền giáo dục truyền thống ở Myanmar ........................................... 27

3


2.1.2. Đối với nền giáo dục truyền thống ở Malaysia ............................................ 30
2.2. Thiết lập nền giáo dục phương Tây ở Myanmar và Malaysia ........................ 32
2.2.1. Các giai đoạn Anh tiến hành cải cách giáo dục ở Myanmar và Malaysia ..... 32
2.2.1.1. Ở Myanmar .............................................................................................. 32
2.2.1.2. Ở Malaysia ............................................................................................... 36
2.2.2. Sự xuất hiện của hệ thống giáo dục phương Tây ở Myanmar và Malaysia ... 45
2.2.2.1. Ở Myanmar .............................................................................................. 45
2.2.2.2. Ở Malaysia ............................................................................................... 50
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ CẢI CÁCH GIÁO DỤC CỦA ANH Ở

3.2.2.1. Tác động tích cực ..................................................................................... 71
3.2.2.2. Tác động tiêu cực ..................................................................................... 75
KẾT LUẬN ......................................................................................................... 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 81
PHỤ LỤC ............................................................................................................ P1

Demo Version - Select.Pdf SDK

5


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Thông tin chung:
- Tên đề tài: CẢI CÁCH GIÁO DỤC CỦA ANH Ở THUỘC ĐỊA MYANMAR
VÀ MALAYSIA TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XIX ĐẾN NỬA ĐẦU
THẾ KỶ XX
- Mã số: T.18 – XH - 06
- Chủ nhiệm: PGS. TS.
- Cơ quan chủ trì: Khoa Lịch sử, Trường ĐHSP, Đại học Huế
- Thời gian thực hiện: 11 tháng (từ tháng 01-2018 đến tháng 11-2018)
2. Mục tiêu:
- Làm rõ những cải cách của Anh ở hai thuộc địa Myanmar và Malaysia trên lĩnh
vực giáo dục từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX. Trên cơ sở đó, rút ra một số
tương đồng và khác biệt cũng như những tác động của những cải cách giáo dục mà Anh
thực hiện ở hai thuộc địa trên trong giai đoạn nghiên cứu.

Demo
3. Tính mới và sáng

- 01 bài báo đăng trên tạp chí Khoa học và Giáo dục Trường Đại học Sư phạm, Đại
học Huế: Lê Thị Quí Đức (2019), “Những chuyển biến trong giáo dục nhà chùa ở Miến
Điện dưới thời vua Mindon (1853-1878)”, Tạp chí Khoa học và Giáo dục Trường Đại học
Sư phạm, Đại học Huế, số 1 (49). (Có Giấy nhận đăng)
5.1 Sản phẩm đào tạo:
- Đã hướng dẫn thành công 1 sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp năm học 20172018 có quyết định kèm theo: Sinh viên Nguyễn Thị Hồng Tuyết (28/6/1995), MSV:
14S6021145 với Demo
đề tài khóa
luận: Cải
cách giáo dục
của Anh ở thuộc địa Malaysia từ thế
Version
- Select.Pdf
SDK
kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.
6. Hiệu quả, phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu và khả năng áp dụng:
Được sử dụng làm tài liệu tham khảo cần thiết cho giảng viên, cán bộ nghiên cứu
sinh, học viên, sinh viên ngành Lịch sử, ngành Quan hệ quốc tế và cho những ai quan
tâm, tìm hiểu nghiên cứu giáo dục ở Myanmar và Malaysia, đóng góp vào việc nghiên
cứu về cải cách giáo dục ở các nước Đông Nam Á, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.
Huế, ngày 15 tháng 11 năm 2018
Chủ nhiệm đề tài

Cơ quan chủ trì
Trưởng Khoa Lịch sử

PGS. TS. Trương Công Huỳnh Kỳ

Đặng Văn Chương


chính sách cai trị hà khắc của các nước thực dân. Bên cạnh đó, hiện nay, Việt Nam với
Myanmar và Malaysia là những đối tác của nhau, cùng chung tay xây dựng một cộng
đồng ASEAN hòa bình, ổn định và phát triển với ba trụ cột, trong đó có trụ cột về văn hóa
– xã hội. Vì vậy, việc nghiên cứu về giáo dục Myanmar và Malaysia, nhất là dưới thời
thuộc Anh là rất cần thiết trong việc cung cấp cho Việt Nam những bài học và kinh
nghiệm lịch sử về cải cách giáo dục nói chung.

8


Mặt khác, thực tế ở Việt Nam cho đến nay vẫn có rất ít công trình nghiên cứu về
giáo dục Myanmar và Malaysia thời thuộc địa nói chung và cải cách giáo dục của Anh ở
hai thuộc địa này nói riêng. Nghiên cứu “cải cách giáo dục của Anh ở thuộc địa Myanmar
và Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX”, chúng tôi mong muốn đưa
đến một nhận thức toàn diện hơn về một khía cạnh quan trọng trong thời kỳ thuộc địa thời kì có ý nghĩa to lớn, chi phối trực tiếp đến đặc điểm và khuynh hướng phát triển của
mỗi quốc gia, dân tộc ở khu vực Đông Nam Á.
Chính vì tầm quan trọng về lý luận và thực tiễn cũng như những khoảng trống
trong nghiên cứu liên quan đến khía cạnh này nên chúng tôi rất quan tâm và quyết định
chọn vấn đề “Cải cách giáo dục của Anh ở thuộc địa Myanmar và Malaysia từ nửa sau
thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX làm đề tài cấp Trường năm 2018.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Cải cách giáo dục của Anh ở thuộc địa Myanmar và Malaysia từ nửa sau thế kỷ
XIX đến nửa đầu thế kỷ XX cũng như các lĩnh vực khác có liên quan đã được các nhà
nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm ở những mức độ khác nhau. Trên cơ sở những
công trình và tài liệu tiếp cận được, chúng tôi trình bày những vấn đề chính liên quan đến
lịch sử nghiên cứu vấn đề theo hai hướng như sau:

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước

dưới thời thực dân của Anh nhưng đây là những trang tư liệu quý giá tạo điều kiện cho
chúng tôi có cơ sở để triển khai các luận giải cho vấn đề nghiên cứu của mình.
2.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
Nếu so sánh
với các
công trình
trong nước SDK
thì các công trình nước ngoài viết bằng
Demo
Version
- Select.Pdf
tiếng Anh nghiên cứu về giáo dục Myanmar và Malaysia thời thuộc Anh có phần phong
phú hơn.
Trong đó, có một số công trình đã được dịch sang tiếng Việt như “Lịch sử Đông
Nam Á” của D. G. E. Hall (Bùi Thanh Sơn, Nguyễn Thái Yên Hương, Hoàng Anh Tuấn,
Nguyễn Vũ Tùng, Đoàn Thắng dịch), ấn hành năm 1997. Công trình này đã nghiên cứu
quá trình hình thành và phát triển của các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á từ thời cổ đại
cho đến giữa thế kỷ XX. Trong tác phẩm này, Hall đã dành một phần nội dung để khái
quát về các cuộc chiến tranh Anh - Myanmar (1824 - 1885), mối quan hệ giữa chính phủ
Ấn Độ thuộc Anh với triều đình Konbaung ở Myanmar vào cuối thế kỷ XVIII - đầu thế
kỷ XIX, chính sách thống trị của Anh ở Myanmar cũng như quá trình Anh xâm lược và
thiết lập quyền kiểm soát từ tiểu quốc này đến tiểu quốc khác trên bán đảo Malaysia rồi
sau đó triển khai chính sách cai trị tại đây. Trong đó, ông đã điểm qua những nét cơ bản
về giáo dục Myanmar và Malaysia thời thuộc Anh.

 Về những cải cách giáo dục ở Myanmar, đáng chú ý có những công trình sau:

10



màu sắc phương Tây do người Anh thiết lập ở đất nước này.
Philip Loh F.S (1975) với Seed of separatism: Educational policy in Malaya
1874-1940, nghiên cứu nguồn gốc ra đời của bốn hệ thống trường học từ 1874 đến 1920
và các chính sách giáo dục mà người Anh thực hiện ở Malaysia từ 1920 đến 1940.
Rex Stevenson (1975) trong tác phẩm Cultivators and Administrators: British
educational policy towards the Malays, 1875-1906 đã tập trung nghiên cứu chính sách

11


giáo dục của thực dân và hệ quả xã hội của nó đối với nền giáo dục Malaysia nói riêng và
xã hội nước này nói chung.
Hai công trình của Khasnor Johan: The Emergence of the modern Malay
administrative elite (1984) và Educating the Malay elite: The Malay College Kuala
Kangsar, 1905-1941 đã bàn đến vai trò của giáo dục theo mô hình Anh đối với sự phát
triển của giới trí thức quý tộc mới và giới viên chức người Malaysia trong chính quyền
thực dân.
Một công trình có giá trị khác thuộc về nhóm tác giả Francis H. K. Wong và
Gwee Yee Hean là Official Reports on Education: Straits Settlements and the Federated
Malay States, 1870 – 1939 (1980). Công trình đã tập hợp được 12 Báo cáo của chính
quyền thực dân về giáo dục ở Khu định cư Eo biển và Liên bang Malaysia. Tác phẩm có ý
nghĩa như là nguồn tư liệu gốc, rất có giá trị trong nghiên cứu phát triển giáo dục ở
Malaysia.
Công trình Islamic education in Malaysia của Ahmad Fauzi Abdul Hamid (2010)
đã nghiên cứu khá kỹ về các trường học tôn giáo. Tác phẩm cho thấy, các trường học Hồi
giáo đã giảm số lượng nhanh chóng trước chính sách giáo dục mới của thực dân Anh
nhưng đã phát triển mạnh mẽ vào đầu thế kỷ XX với các trường Hồi giáo cách tân.

Demo Version - Select.Pdf SDK


Để thực hiện mục tiêu trên, tác giả tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau đây:
- Trình bày bối cảnh lịch sử của cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và
Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.
- Phân tích những nội dung chính trong cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và
Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.

Demo Version - Select.Pdf SDK

- Rút ra một số nhận xét về cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và Malaysia từ
nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
- Đề tài tập trung nghiên cứu cải cách giáo dục của Anh ở thuộc địa Myanmar và
Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về ph m vi th i gian, được xác định là từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ
XX, khi người Anh thực sự quan tâm đến việc thực hiện chính sách giáo dục ở hai quốc
gia Đông Nam Á là Myanmar và Malaysia.
Về ph m vi không gian, đề tài nghiên cứu cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar
và Malaysia (bao gồm Singapore lúc bấy giờ).
Mặt khác, để hiểu sâu sắc và hệ thống hơn về cải cách giáo dục của Anh ở
Myanmar và Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX, ở mức độ nhất

13


định, đề tài cũng đề cập và làm sáng tỏ một số vấn đề cũng như sự kiện lịch sử xảy ra
trước và sau khung thời gian nói trên.
5. Các nguồn tư liệu
Để thực hiện đề tài trên, tác giả sử dụng các nguồn tư liệu sau:


* Về mặt khoa học:
- Đề tài góp phần nghiên cứu một cách tương đối có hệ thống về bối cảnh lịch sử
của cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa
đầu thế kỷ XX. Qua việc thực hiện đề tài sẽ bước đầu xác lập một hệ thống tư liệu tương
đối đầy đủ (ở mức độ cho phép) liên quan đến đề tài, đến giáo dục ở Myanmar và
Malaysia trong thời gian nói trên.
- Trình bày một cách có hệ thống về những nội dung chính trong cải cách giáo
dục của Anh ở Myanmar và Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.
- Rút ra một số nhận xét cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và Malaysia từ
nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.
* Về mặt thực tiễn: đề tài là công trình tập hợp nhiều nguồn tư liệu khá phong phú
về cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu
thế kỷ XX. Cùng với những đóng góp nói trên, đề tài sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích, phục
vụ cho việc nghiên cứu lịch sử Myanmar, Malaysia nói riêng và lịch sử Đông Nam Á nói
chung, đặc biệt trên lĩnh vực giáo dục.
8. Bố cục của đề tài

Demo
Version
- Select.Pdf
Ngoài phần
Mở đầu,
Kết luận
và Tài liệu SDK
tham khảo, Nội dung đề tài được chia
làm 3 chương:
Chương 1. Bối cảnh lịch sử của cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và
Malaysia từ nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX
Chương 2. Những nội dung chính trong cải cách giáo dục của Anh ở Myanmar và