Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 1 -
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong
chơng trình địa lý cho học sinh lớp 7
A. Đặt vấn đề
Môn Địa lý 7 nhằm giúp học sinh có những kiến thức phổ thông cơ bản, cần thiết
về các môi trờng địa lý và các hoạt động của con ngời ở trên trái đất cũng nh các châu
lục; góp phần hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục t tởng, tình cảm
đúng đắn, giúp cho học sinh bớc đầu vận dụng kiến thức địa lý để ứng xử phù hợp với
môi trờng tự nhiên, xã hội xung quanh, phù hợp với yêu cầu của đất nớc và thế giới
trong thời đại mới.
Vì vậy, việc rèn luyện những kỹ năng địa lý là rất cần thiết cho việc học tập đồng
thời cũng chuẩn bị kỹ năng cho việc tiếp thu kiến thức ở các lớp trên. Có rất nhiều kỹ
năng cơ bản cần phải luyện cho học sinh trong quá trình dạy Địa lý 7. Một trong những
kỹ năng quan trọng đó là : Kỹ năng về cách đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma.
Đây là kỹ năng rất cơ bản, cần thiết khi học Địa lý 7, nó đòi hỏi học sinh phải nắm
vững nội dung đã học. Nó giúp học sinh có thể dựa vào biểu đồ nêu đợc về đặc điểm
chế độ nhiệt, chế độ ma, sự phân bố của nó và ngợc lại cũng có thể lập đợc biểu đồ dựa
vào số liệu cho sẵn. Đây cũng là nội dung đợc làm nhiều trong các tiết thực hành.
Trên thực tế, học sinh lớp 7 phần lớn đều cha thạo kỹ năng quan trọng này. Thờng
học sinh lúng túng trong cách đọc biểu đồ, lẫn giữa nhiệt độ và lợng ma, lẫn cột số liệu;
hoặc học sinh rất kém trong việc lập biểu đồ dựa trên các bảng số liệu có sẵn. Việc rèn
cho học sinh cách đọc và lập biểu đồ lợng ma và nhiệt độ là một trong những trọng tâm
về thực hành địa lý 7. Do đó tôi xin chọn đề tài : rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ
nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học sinh lớp 7. Trong bài
biết nhỏ này, tôi xin đợc đa ra một số phơng pháp giải quyết vấn đề cụ thể mà tôi đã áp
dụng thành công trong các tiết dạy Địa lý 7 trong những năm vừa qua.
B. nội dung
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 2 -
1. Biểu đồ nhiệt độ và lợng ma

C đến 10
o
C là tháng lạnh ( mát xứ lạnh)
+ Từ - 5
o
C đến 5
o
C là rét đậm
+ Dới -5
o
C là quá rét.
Về lợng ma :
+ Trên 100mm là tháng ma( Trung bình năm từ 1200 2500mm)
+ Từ 50mm 100mm là tháng khô ( Trung bình năm từ 600 1200mm)
+ Từ 25mm 50mm là tháng hạn ( Trung bình năm từ 300mm 600mm)
+ Dới 25 mm là tháng kiệt ( Chỉ có ở hoang mạc và bán hoang mạc Trung
bình năm dới 300mm)
Ví dụ 1: Bài tập thực hành số 2 trang 40:
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 3 -
Có ba biểu đồ nhiệt dộ và lợng ma, chọn biểu đồ phù hợp với ảnh Xavan kèm
theo: + Yêu cầu học sinh xem ảnh Xavan ; xác định môi trờng của ảnh ( Đây là môi
trờng nhiệt đới)
+ Nhắc lại đặc điểm của môi trờng nhiệt đới: Nóng và lợng ma tập trung vào
một mùa, có hai lần nhiệt độ lên cao.
+ Đọc biểu đồ:

( Matxcơva
56
o
B)
-10 19 31 74
Đông rét, hè mát,
ma nhiều.
Địa Trung Hải
( Athen 41
o
B)
10 28 69 9
Hè nóng, ma ít.
Đông mát, ma
nhiều.
2. Cách lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma
Biểu đồ nhiệt độ và lợng ma thể hiện nhiệt độ trung bình tháng và lợng ma trung
bình tháng của các tháng trong năm trên cùng một khung biểu đồ.
Muốn lập đợc biểu đồ trớc tiên phải có bảng thống kê số liệu về thời gian và l-
ợng ma tất cả các tháng của địa điểm ta muốn lập biểu đồ.
Lập biểu đồ đợc tiến hành theo các bớc sau:
+ Vẽ một khung biểu đồ gồm hai trục tung và trục hoành vuông góc với nhau.
+ Trên trục hoành chia đều 12 khoảng cách bằng nhau lần lợt từ tháng 1 đến
tháng 12.
+ Trên các trục tung chia đều các khoảng cách bằng nhau, một trục ghi số trị
nhiêt độ, thờng thì mỗi khoảng cách là 5 10
o
C. Một trục ghi trị số lợng ma, giá trị
mỗi khoảng cách là 50 100mm.
+ căn cứ vào số liệu khí hậu, vẽ đờng nhiệt độ và các cột lợng ma lần lợt theo

+ Ma nhiều tháng nào? ít tháng nào?
+ Ma nhiều mùa nào? ít mùa nào?
+ Sự phân bố ma nh thế nào? ma đều quanh năm hay tập trung theo mùa?
+ Tổng lợng ma cả năm
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Hình7.3: Biểu đồ nhiệt độ và l-
ợng ma của Hà Nội
Hình7.4: Biểu đồ nhiệt độ và l-
ợng ma của Mun bai