Trờng THCS Hải Yến Lê Thị Ngọc Hà
A. Đặt vấn đề
I. Lời mở đầu.
Cũng nh các bộ môn khoa học khác, bộ môn lịch sử ở trờng THCS là vô cùng
quan trọng.Giúp các em hiểu đợc cội nguồn dân tộc, sự hình thành và phát triển của
xã hội loài ngời...Để phù hợp với xu thế phát trển của xã hội, trình độ tiếp nhận và
học tập của các em.Bộ giáo dục đã thực hiện chơng trình thay sách, thực hiện phơng
pháp dạy học theo phơng hớng tích cc. Muốn giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn,
gây hứng thú lối cuốn học sinh học tập chủ động, tích cực thì giáo viên phải biết sử
dụng các phơng pháp dạy học lịch sử theo đúng đặc trng bộ môn nh: Dạy học vấn
đáp, đàm thoại; Dạy và học phát hiện và giải quyết vấn đề; Dạy học theo phơng
pháp thảo luận nhóm.... Trong đó phơng pháp dạy học vấn đáp, đàm thoại; Dạy và
học phát hiện và giải quyết vấn đề là nhng phơng pháp dạy học truyền thông đã có
từ trớc. Còn phơng pháp dạy học thảo luận nhóm là phơng pháp mới, trớc đây cha
có trơng trình cải cách giáo dục và dạy học theo phơng pháp mới, một số giáo viên
trong quá trình giảng dạy cũng đã nghĩ phơng pháp này nhng không giám mạnh dạn
đa vào giảng dạy đặc biệt là các giờ thao giảng cấp trờng vì sợ sai phơng pháp. Nh-
ng từ khi cải cách giáo dục, thực hiện dạy học theo phơng pháp mới, qua các lớp tập
huấn chuyên đề, bồi dỡng,bản thân tôi nhận thấy một trong những phơng pháp quan
trọng trong dạy học lịch sử đó là phơng pháp dạy học lịch sử thảo luận nhóm.
Tổ chức dạy học lịch sử thảo luận nhóm là hình thức dạy học mới đối với giáo
viên Một trong những hình thức thực hiện tốt nhất việc dạy học phát huy tính
tích cực và tơng tác của học sinh.Với hình thức này, học sinh đợc lôi cuốn vào các
hoạt động học tập, tiếp thu kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự tổ chức
hớng dẫn của giáo viên.
Với phơng pháp dạy học lịch sử thảo luận nhóm mục đích chính là giúp các
thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân cùng nhau
xây dựng nhận thức mới. Bằng cách nói ra những điều đang nghĩ, mỗi ngời có thể
nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm
những gì. Qua cách học này , bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ
không phải là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên.

ờng lớt qua câu hỏi thảo luận nhóm hoặc không sử dụng
2
Trờng THCS Hải Yến Lê Thị Ngọc Hà
- Dập khuôn một hình thức thảo luận nhóm mà cha có sự đầu t (Về thời gian, kinh
tế...) Dẫn đến tiết dạy nhàm chán, kết quả không cao.
Chúng ta thấy với những nguyên nhân nói trên làm cho việc dạy học lịch sử sử
dụng phơng pháp thảo luận nhóm gặp nhiều khó khăn, dẫn đến hiệu quả giáo dục
cha cao và đặc biệt không lôi cuốn đợc học sinh tham gia vào quá trình học.
Trớc yêucầu thực hiện phơng pháp dạy học theo hớng tích cực của nghành giáo
dục nói chung và bộ môn lịch sử nói riêng, trớc tầm quan trong, ý nghĩa của việc sử
dụngphơng pháp thảo luận nhóm để dạy tốt bộ môn lịch sử trong nhà trờng THCS
và trớc thực trạng hiện nay. Là giáo viên đợc đào tạo chuyên môn Văn Sử, tại tr-
ờng THCS Hải Yến tôi đợc phân công giảng dạy bộ môn lịch sử. Để từng bài, từng
tiết dạy đạt kết quả cao bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ, thử nghiệm,trao đổi
cùng đồng nghiệp trong tổ, trong trờng cùng với nghiên cứu tài liệu và đặc biệt là tài
liệu Bồi dỡng thờng xuyên và Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục trung học
cơ sở môn lịch sử.
Sau một thời gian tìm tòi suy nghĩ, nghiên cứu và thử nghiệm tôi quyết định
chọn đề tài này: Sử dụng phơng pháp dạy học lịch sử thảo luận nhóm. Vì điều
kiện năng lực còn hạn chế, chắc chắn đề tài này còn nhiều thiếu sót rất mong đợc
các đồng nghiệp góp ý chân thành để đề tài này đợc ứng dụng vào thực tế giảng dạy
đạt hiệu quả cao hơn.
Do thời gian và khuôn khổ của đề tài có hạn, tôi chỉ áp dụng phơng pháp dạy học
thảo luận nhóm với các kiểu bài: Cung cấp kiến thức mới , ôn tập chơng, làm bài tập
lịch sử ,quan sát tranh ảnh và lợc đồ. Tôi hi vọng đề tài này sẽ góp phần vào công
việc nâng cao năng lực của giảng dạy của giáo viên dạy học lịch sử ở trờng THCS ,
của bộ môn lịch sử, hoàn thành mục tiêu mà môn học đề ra là học sinh đợc tích cực,
lôi cuốn vào các hoạt động học tập, tiếp thu kiến thức bắng chính khả năng của
mình với sự tổ chức hớng dẫn của giáo viên. Từ đó các em yêu thích và hăng say
học bộ môn lịch sử, tìm tòi khám phá cái mới. Trên cơ sở đó giáo dục cho các em

- Chia theo biểu tợng: Giáo viên có thể dùng các biểu tợng: Hình (tam giác, hình
vuông, hình tròn...) hoa ( hoa hồng, lan, đào...); Quả ( táo, ổi, na...) ...Để chia nhóm.
Các em có cùng biểu tợng sẽ vào một nhóm. Chia theo cách nào giáo viên phải
chuẩn bị trớc các phiếu trớc khi chia nhóm học sinh bốc thăm. Cách chia này tạo ra
sự ngẫu nhiên và thoải mái cho học sinh.
4
Trờng THCS Hải Yến Lê Thị Ngọc Hà
- Chia từng cặp: Giáo viên chỉ định cho hai học sinh ngồi gần nhau làm việc. cách
này thờng diễn ra sau khi học sinh làm việc cá nhân.
Ví dụ: Bài10: Nhà nớc Văn Lang ( Lớp 6 ), phần 3: Nhà nớc Văn Lang đợc tổ
chức nh thế nào?;
Sau khi cho học sinh đọc nội dung sách giáo khoa, quan sát lợc đồ về tổ chức bộ
máy nhà nớc dới thời vua Hùng, giáo viên cho học sinh thảo luận cặp đôi. Lệnh của
giáo viên là: Hai em ngồi cạnh nhau thảo luận nhóm theo câu hỏi : Em có nhận
xét gì về tổ chức của nhà nớc đầu tiên này?
2) Các kiểu nhóm.
- Tuỳ thuộc vào nội dung kiến thức yêu cầu của tiết dạy học giáo viên lựa chọn các
kiểu nhóm phù hợp:
* Nhóm nhiều trình độ ( Trong nhóm có cả học sinh khá, trung bình, giỏi,kém)
* Nhóm cùng trình độ ( Trong nhóm gồm có các em có khả năng học tập nh nhau)
* Nhóm tình bạn ( Gồm các em kết bạn với nhau,không phụ thuộc vào lực học)
* Nhóm cùng sở thích(Gồm các em có cùng sở thích)
* Nhóm cùng nhu cầu học tập.
Trong các kiểu nhóm trên, kiểu 1 và 2 theo tôi đợc sử dụng nhiều trong quá
trình dạy học lịch sử. Hoạt động nhóm chỉ có ý nghĩa và có tác dụng thiết thực khi
nhóm hoạt động có hiệu quả. Tính hiệu quả của nhóm trong dạy học là thớc đo chất
lợng của hình thức dạy học thảo luận nhóm.
3) Cơ cấu nhóm
Để nhóm hoạt động có hiệu quả, các thành viên phải biết rõ nhiệm vụ của mình,
vì vậy giáo viên phải phân công công việc nhiệm vụ cụ thể cho các em

học sinh.
- Chuẩn bị kỹ các câu hỏi.
Cần chú ý chuẩn bị kỹ các câu hỏi, nhất là câu hỏi nhằm khuyến khích học sinh
suy nghĩ ở mức độ cao hơn, sâu hơn.
Ví dụ : Khi dạy bài Khởi nghĩa Lam Sơn ( 1418 1427) ( Lịch sử lớp7),
phần 2: Trận Chi Lăng Xơng Giang, sau khi cho học sinh đọc sách giáo khoa
và kết hợp với lợc đồ tờng thuật diễn biến trận đánh bằng ngôn ngữ của mình, giáo
viên tổ chức cho các em thảo luận bằng những câu hỏi đã đợc dự kiến từ trớc:
! Đến năm 1427, tơng quan lực lợng giữa ta và địch nh thế nào?
6