GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
Bài :

I.

PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

Mục đích yêu cầu (Kiến thức,thái độ,kỹ năng)

- Giúp học sinh nắm vững vai trò tầm quan trọng của phương pháp thuyết
minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh.
- Ôn tập lại các phương pháp thuyết minh đã học: nêu định nhĩa,liệt kê,nêu
ví dụ,dùng số liệu,so sánh,phân loại,phân tích…
- Hiểu thêm một số phương pháp thuyết minh khác.
- Vận dụng kiến thức đã học để viết những văn bản thuyết minh có tính
thuyết phục cao.
- Rèn luyện kỹ năng thực hành văn bản thuyết minh.
II.

Tài liệu ,phương tiện:

- Sách giáo khoa,giáo án.
- Bảng phụ.
- Những đoạn văn thuyết minh.
- Giấy bút khổ lớn,thảo luận.
- Máy chiếu.
III.

Nội dung ,phương pháp :

- Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh.


-GVhỏi: Có khi nào em muốn nói minh.

dịch,quy

,muốn trình bày một vấn đề gì đó mà - Giúp định hướng đúng cách làm nạp.
không sao nói ra được hay không? Vì bài thuyết minh.
sao?

-

(HS trả lời,GV giải thích)

thuyết minh cho người đọc,người

Truyền đạt đầy đủ tri thức cần

-GVhỏi : Muốn làm tốt văn thuyết nghe.
minh cần phải có các yếu tố nào?

- Giúp làm bài thuyết minh có

Vai trò tầm quan trọng của phương hiệu quả cao.
pháp thuyết minh?

=>Phương pháp thuyết minh là
chìa khoá để mở mọi vấn đề
2



*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp - Nêu ví dụ.
làm bốn nhóm,phát phiếu học tâp để - Dùng số liệu.
HS thảo luận)
- So sánh.
Hãy tìm các phương pháp thuyết minh
- Phân loại,phân tích.
của các đoạn văn thuyết minh trên.
Phân tích ý nghĩa của từng phương
pháp.
GV giảng chuyển ý
Hđ3:
Ví dụ 3(Bảng phụ)
*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp

2. Một số phương pháp khác:
Ví dụ: Bảng phụ
- Thuyết minh bằng cách chú

làm bốn nhóm,phát phiếu học tâp để thích.
HS thảo luận)

- Thuyết minh bằng cách giảng

Hãy tìm các phương pháp thuyết minh giải nguyên nhân -kết quả.
của các đoạn văn thuyết minh trên.
Phân tích ý nghĩa của từng phương
pháp.
(Hãy tìm những câu văn thuyết minh
3



thú.
- Vận dụng linh hoạt các phương
pháp khi làm bài.

Hđ5: HS làm bài tập theo nhóm:
- Bài tập 1/51.

IV. Luyện tập:

Quy nạp,

1/51. -Đây là một đoạn văn thuyết vấn đáp,

- Bài tập 2: Viết một bài văn thuyết minh giới thiệu về hoa lan- loài gợi mở.
minh (khoảng 500 chữ)giới thiệu về hoa được cả phương Đông và
một cảnh đẹp ở Ninh Thuận.(hoặc phương Tây tôn quý.
4


Giới thiệu về một món đặc sản của quê
hương)

-Phương pháp: chú thích,phân
loại,liệt kê,nêu ví dụ…
- Cách vận dung phối hợp các

HS làm bài tập,đại diện nhóm trả lời phương pháp như vậy làm cho bài
văn hay linh hoạt,gây sự chú ý cho
câu hỏi-GV nhân xét bổ sung.

diễn ra vào những ngày tết để chúc năm mới an khang,thịnh vượng. Các đoàn
lân có khi đông tới trăm người,họ là thành viên của một câu lạc bộ hay một lò
võ trong vùng.Lân được trang trí công phu ,râu ngũ sắc,lông mày bạc,mắt lộ
to,thân mình có các hoạ tiết đẹp.Múa lân rất sôi động với các động tác khoẻ
khoắn,bài bản : lân chào ra mắt,lân chúc phúc,leo cột…Bên cạnh có ông Địa
vui nhộn chạy quanh.Thông thường múa lân kèm theo cả biểu diễn võ thuật.”
(Trích Báo Nhân dân)
Ví dụ 3: “ Nguyễn Trãi (1380-1442) hiệu là ức trai ,quê gốc ở làng Chi
Ngại( Chí Linh-Hải Dương) đời sau dời về Nhị Khê(Thường Tín-Hà Tây ).
Thân sinh là Nguyễn Ứng Long(sau đổi là Nguyễn Phi Khanh)một nhà nho
6


nghèo, học giỏi đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) thời Trần. Mẹ Trần Thị Thái con quan
Tư đồ Trần Nguyên Đán.
Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và văn
hoá.Thuở thiếu thời chịu nhiều mất mát đau thương : 5 tuổi mẹ mất,10 tuổi ông
ngoại qua đời . Năm 1400 Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh từ đó ông cống hiến
hết minh cho đất nước.Ông từng tham gia và góp phần quan trọng vào thắng lợi
của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Khởi nghĩa Lam Sơn thành công ông viết tác
phâm “Bình Ngô đại cáo” và hăm hở tham gia vào công cuộc xây dựng đất
nước.Nhưng do mâu thuân nội bộ Nguyễn Trãi đã cáo quan về ở ẩn tại Côn
Sơn.Năm 1442 nhân cái chết đột ngột của Lê Thánh Tông ở Chi Lệ Viên
Nguyễn Trãi bị bọn gian thần vu oan cho ông âm mưu giết vua và khép vào tội
“tru di tam tộc”. Năm 1464 Lê Thánh Tông minh oan cho ông đồng thời sưu
tầm lại thơ văn và tìm con cháu còn sống sót để bổ nhiệm làm quan.
Nguyễn Trãi là một bậc anh hùng dân tộc,nhà văn hoá lớn. Ông được ví như
ngôi sao Khuê luôn toả sáng trên bầu trời Việt Nam. Ngày nay để tương nhớ
đạo đức và sự nghiệp của ông nhân dân ta đã lấy tên ông đặt tên chođường
phố,trường học.Ở Ninh Thuận trường THPT Nguyễn Trãi là một ngôi trường