GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
Phương pháp thuyết minh
( 1 tiết )
I.

Mục tiêu bài học

Giúp học sinh
- Nắm được những kiến thức cơ bản về một số phương pháp thuyết minh thường gặp
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng vận dụng các phương pháp thuyết để xây dựng
những văn bản thuyết minh mang tính hấp dẫn và sức thuyết phục cao.
- Hiểu được tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh không chỉ đối với những
bài tập làm văn thuyết minh mà còn cần thiết trong cuộc sống.
II.
Chuẩn bị
- GV : Nghiên cứu tài liệu , soạn giáo án
- HS : SGK ,soạn bài trước khi lên lớp
III.
Phương pháp : phát huy tính chủ động,sáng tạo của học sinh,nêu câu hỏi,thảo
luận nhóm…
IV. Tiến trình lên lớp :
1. Ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ (4p)
3. Bài mới :
Thuyết minh là một kiểu bài quan trọng trong chương trình Ngữ văn lớp 10. Một văn
bản thuyết minh có thể được xem xét ở nhiều góc độ về các đặc điểm,tính chất của văn
thuyết minh,nội dung thuyết minh,kiểu thuyết minh hay thứ tự thuyết minh…tuy nhiên
trực tiếp ảnh hưởng tới hiệu quả của văn bản thuyết minh người ta thường đánh giá về
phương pháp thuyết minh,phương pháp thuyết minh quyết định tới sự thành công của
một văn bản thuyết minh.


thuyết minh để làm rõ sự nghiệp đồ
gồm Quốc Âm thi tập gồm 254 bài thơ viết theo
sộ của Nguyễn Trãi?
thể Đường Luật hoặc Đường luật xem lục
ngôn.Ngoài sáng tác văn học Nguyễn Trãi còn
để lại cuốn Dư Địa chí,một bộ sách địa lý cổ
+ Để đạt được mục đích thuyết

nhất Việt Nam…”

minh,người nói,người viết cần phải

- Phương pháp thuyết minh là hệ thống

có sử dụng nhiều cách thức khác

những cách thức sử dụng để đạt được

nhau.Những cách thức đó được gọi là

mục đích thuyết minh.

PPTM…Vậy theo em PPTM là gì?

+ Từ việc phân tích ví dụ và phân tích
mối quan hệ trên, em hãy nêu tầm
10p

quan trọng của phương pháp thuyết


- Phương pháp : Nêu ví dụ cụ thể
b,
- Mục đích : Nguyên nhân thay đổi bút
danh của thi sĩ Ba-sô.
- Phương pháp : Phân tích, chú thích.
c,
- Mục đích : Con người và số lượng tế bào
trong cơ thể con người.
- Phương pháp: Dùng số liệu,so sánh số
liệu
d,
- Mục đích : Sự giản dị của điệu hát Trống

quân
- Phương pháp : Miêu tả, chú thích
nêu tác dụng các phương pháp thuyết --> Tác dụng : Văn bản chính xác,hấp dẫn
+Qua việc phân tích ví dụ,em hãy
minh đối với mục đích thuyết minh?
- GV : Em có nhận xét gì về cách sử
dụng phương pháp thuyết minh trong
văn bản thuyết minh?
HS suy nghĩ trả lời
- GV rút ra kết luận.

 Kết luận :
- Mỗi văn bản thuyết minh có thể vận
dụng nhiều phương pháp thuyết minh sao
cho phù hợp,làm rõ mục đích thuyết
minh làm cho VB thuyết minh hấp dẫn



về các bút danh của thi sĩ Ba-Sô.
- GV : phương pháp chú thích được

 chỉ ra 1 đặc điểm,một tên gọi khác

sử dụng trong đoạn văn như thế nào?

của đối tượng.

Từ đó so sánh sự giống và khác nhau

PP định nghĩa

của phương pháp thuyết minh và

Giống nhau: Đều có công thức A là B

phương pháp định nghĩa? ( về đặc
điểm và hiệu quả trong việc thuyết
minh)

PP chú thích

-Nêu ra những đặc -Nêu ra một tên gọi
điểm tính chất,thuộc hoặc một đặc điểm
tính của đối tượng nhận biết khác của
nhằm phân biệt đối đối

tượng

+ Từ đó em hãy rút ra hiệu quả -Mục đích thuyết minh : Giới thiệu ý nghĩa bút
thuyết minh của phương pháp giảng danh Ba-Sô.
- Đoạn văn chia làm 2 ý : (1) Niềm say mê cây
giải nguyên nhân-kết quả?
Hoạt động 3 : Yêu cầu vận dụng
phương pháp thuyết minh:
- HS trả lời câu hỏi trong SGK
- GV chốt ý,rút ra k.luận

chuối của thi sĩ , (2) lai lịch của bút danh.Mối
quan hệ giữa 2 ý là quan hệ nguyên nhân - kết
quả :
+ Nguyên nhân : Niềm say mê cây chuối
+ Kết quả : Nhà thơ lấy bút danh là Ba-sô
 Sử dụng phương pháp giảng giải nguyên
nhân-kết quả giúp cho đối tượng thuyết
minh được hiện lên cặn kẽ,rõ ràng và
hợp lý.
3, Yêu cầu đối với việc vận dụng phương

Hoạt động 4 : GV gợi ý hướng dẫn pháp thuyết minh :
- Phương pháp thuyết minh được lựa chọn
HS làm bài tập về nhà.
căn cứ vào mục đich thuyết minh.
- Phương pháp thuyết minh được sử dụng
sao cho làm nổi bật mục đích thuyết
minh,bản chất, đặc trưng của đối tượng
thuyết minh.Mặt khác phải đảm bảo tính
chuẩn xác và hấp dẫn của văn bản thuyết
minh.