SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11
CHIỀU TỐI (MỘ)
Hồ Chí Minh
(Ngữ Văn 11, tập 2, cơ bản)

I.YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1.Kiến thức trọng tâm
-Làm nổi bật vẻ đẹp sinh động của bức tranh thiên nhiên (hai cầu đầu) và
bức tranh đời sống con người (hai câu sau)
-Qua bức tranh cảnh vật thấy được vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ chiến sĩ:
lòng yêu thiên nhiên, cuộc sống con người; phong thái ung dung, tự chủ, tinh thần
lạc quan,nghị lực kiên cường vượt lên hoàn cảnh tù đầy khắc nghiệt → trọng tâm
cơ bản
-Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển, vừa hiện đại của
bài thơ.
2. Kỹ năng cơ bản:
-Ngôn ngữ nói, đọc, viết: hiểu, giải thích được nghĩa một số chữ ở phần
nguyên tác. Từ đó, cảm thụ và đọc diễn cảm bài thơ.
-Tư duy: rèn luyện kỹ năng phân tích, đọc – hiểu thơ chữ Hán Đường Luật.
3. Liên hệ gáo dục cho học sinh về hai phương diện:
-Nhận thức: hiểu rõ hơn về vẽ đẹp tâm hồn của Bác trong bài thơ nói riêng
và trong tập “Nhật ký trong tù” nói chung .

Trang 1


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh

-Lời vào bài:
•Ở những tiết trước, các em đã được làm quen với môt số nhà thơ tiêu biểu
của phong trào thơ Mới:
 Xuân Diệu – “Nhà thơ mới nhất trong những nhà thơ mới”
 Huy Cận – “Người đã gọi dậy cái hồn buồn của Đông Á”
 Hàn Mặc Tử - “Người lạ nhất, phức tạp nhất, bí ẩn nhất”, trong
các nhà thơ mới.
•Hôm nay, cô cùng các em đến với một nhà thơ lớn trong nền văn học
Cách mạng: Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kính yêu yêu của dân tộc qua bài thơ “Chiều
Tối” (Mộ)

3.Dạy bài mới: (35 phút)

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG CỦA

CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1 (4 phút)

I.Tiểu dẫn:

Hướng dẫn HS tìm hiểu


-HS đọc một số bài
thơ của Bác.

người là sự kết hợp giữa
truyền thống và hiện đại

càng tốt)
-GV nhận xét và khái quát về vị -HS lắng nghe.
trí, phong cách nghệ thuật của Hồ
2.Tác phẩm:

Chí Minh trong nền văn học nước
nhà
2. Tác phẩm

-HS đọc bài.

-GV gọi một đến hai em đọc phần
tiểu dẫn SGK tr.41
-HS theo dõi SGK

-Em nào cho cô và cả lớp biết:

và trả lời lần lượt.

+Phần tiểu dẫn SGK, tr.41 gồm
mấy đoạn? Mỗi đoạn trình bày
những vấn đề gì?
+Em có tìm hiểu hay đã đọc tập


-GV nhấn mạnh hoàn cảnh sáng

-Bài thứ 31 trong tập

tác đặc biệt của bài thơ “Chiều

thơ

Tối”
+Bài thứ 31/134 – (135) trong
tập “ Nhật Ký Trong Tù” sau bài
“Đi Đường” (Tẩu Lộ) và trước bài
“Đêm Ngủ Ở Long Tuyền” (Dạ
Túc Long Tuyền)
+Đọc hoặc trình chiếu ba bài thơ
nói trên để học sinh hình dung vị trí
của bài thơ “Chiều Tối” trong tập
–HS đánh dấu vào

“ Nhật Ký Trong Tù”

–GV yêu câu HS đánh dấu, gạch SGK theo sự
hướng dẫn của GV
chân hai đoạn trong phần tiểu dẫn
+Đoạn 1: Hoàn cảnh ra đời tập
“Nhật Ký Trong Tù”

Trang 5


luận, đưa ra ý kiến

-Thơ chữ Hán

-Hướng dẫn HS xác định thể thơ

chung của nhóm:

-Thất ngôn tứ tuyệt

-Cho HS thảo luận nhóm, bàn về

+So sanh bản

ván đề sau : “Bản dịch thơ của dịch thơ và dịch
NamTrân tuy có chỗ chưa sát với nghĩa
nguyên tác nhưng cho tới nay bản

+Tìm ra những

dịch này của ông vẫn là bản dịch chỗ chưa sát với
đạt nhất.” Em có đồng tình với ý nguyên tác

Trang 6

Đường luật


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu



Chòm

Chòm

mây lẻ

mây

Sơn thôn

Thiếu

Cô em

thiếu nữ

nữ xóm

xóm núi

núi

Trang 7


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh


SGK.

+Hai câu đầu: bức tranh thiên

c.Bố cục:
-Hai câu đầu: bức
tranh thiên nhiên

nhiên miền sơn cước vào buổi

-Hai câu sau: bức tranh

chiều tối

đời sống

+Hai câu sau: bức tranh đời sống
-HS làm việc theo

của người Trung Hoa.
-Dựa vào bố cục đã chia và liên
hệ đến hoàn cảnh sáng tác của bài

nhóm, đưa ra ý
kiến chung.

thơ, em nào cho cô biết chủ đề của
bài thơ là gì ?

ghi ra vở nháp

1.Hai câu thơ đầu:

II.Đọc – hiểu văn bản:

(bức tranh thiên nhiên)

1.Bức tranh thiên
nhiên:

-Theo em,bức tranh thiên nhiên ở

đầu)

đây đươc thi nhân vẽ bằng mấy
nét ?

-HS suy nghĩ trả

-Đó là những nét nào ?

(Hai câu thơ

lời.

-Bác đã dùng tông màu nào để tô
đậm những nét vẽ ấy ?

*Cánh chim → thời gian
Chòm mây→ không gian
→ ước lệ →cổ điển→ bức

chim → cái nhìn đồng
cảm của Bác đối với mọi
sự sống trên đời


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh

-HS nghe giảng.

mang một nỗi buồn chia
lìa
→ tả cảnh ngụ tình→ Hai
câu thơ mang đậm nỗi
buồn, nỗi cô đơn, niềm
khao khát ước mơ về một
một ấm, về niềm tự do của
người tù vĩ đại.
» Chỉ với hai câu thơ mà
thấm đẫm tình và cảnh →
cái hàm xúc dư ba của thơ
Đường
» Qua hai câu thơ bình dị
ấy là một tâm hồn cao
đẹp, hết sức ung dung
thanh thản của nhà thơ, là
một tình yêu thiên nhiên
tha
thiết→chất“thép”trong


lời.

→trung tâm của bức tranh
là hình ảnh cô gái xóm núi

-GV nhận xét và khái quát.

xay ngô

-Em hiểu câu thơ thứ ba như thế

→sự đồng cảm, vui với

nào?

niềm vui chung của người
dân lao động nơi xứ

-Ở hai câu cuối, một thủ pháp -HS nghe giảng.

người.

nghệ thuật mà Hồ chí Minh đã vận -HS suy nghĩ trả

* “ma bao túc”-“bao túc

dụng rất thành công.Theo em, thủ lời.

ma”→điệp ngữ liên hoàn

kết thúc cuối bài thơ ? (lô dĩ hồng)

Trang 11

láy, liên hoàn, khỏe khoắn
* “lô dĩ hồng”


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh

→công việc xay ngô đã
hoàn thành
→nguồn sáng duy nhất
xua tan cái lanh lẽo của
núi rừng
-Ai trong lớp ta có thể nhận xét về -HS suy nghĩ, trả
mạch vận động của tứ thơ, hình ảnh lời.
thơ trong bài ?

→điểm nhãn cho c3 bài
thơ
*bóng tối→ánh sáng

-GV nhận xét, khái quát

Nỗi buồn→niềm vui
→tất cả đều hướng đến
niềm vui và sự sống

+Nhà thơ chiến sĩ – nghệ sĩ

-HS đọc bài

-GV hướng dẫn HS chứng minh
tính chất vừa cổ điển vừa hiện đại -HS gạch chân
của bài thơ.
tùng ý nhỏ trong
phần ghi nhớ theo
sự hướng dẫn của
GV

-HS nghe giảng,
chép ra tập nháp
Văn.

V.CỦNG CỐ: ( 3 phút )
Câu 1: Theo em, hình ảnh nào trong bài thơ thể hiện tập trung vẻ đẹp tâm
hồn Hồ Chí Minh ?
Câu 2: Nguyên tác không có chữ “tối” nhưng người đọc vẫn cảm nhận được
chiều tối. Em lí giải điều này như thế nào ?

Trang 13


SV: Lê Nữ Hoàng Diệu

Giáo án Viên Phấn Xanh

VI.DẶN DÒ : ( 2 phút )