GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11
Bài giảng

CHIỀU TỐI
(MỘ)
Hồ Chí Minh

A. Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức:
- Qua bức tranh thiên nhiên và sinh hoạt thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Hồ
Chí Minh trong hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn luôn hướng tới sự sống và ánh
sáng
- Nghệ thuật: Thấy được bút pháp tả cảnh ngụ tình, sự đan xen giữ tính chất
cổ điển và hiện đại trong bài thơ.
2. Kĩ năng:
- Biết cách đọc và phân tích một bài thơ Thất ngôn tứ tuyệt
- Đối chiếu và so sánh
- Rèn luyện và nâng cao kĩ năng tư duy
3. Thái độ:
Bồi dưỡng cho học sinh lòng kính yêu đối với Bác Hồ
B. Phương pháp tiến hành:
- Đọc diễn cảm
- Đàm thoại gợi mở
- Giảng bình
- So sánh
C. Phương tiện thực hiện
- Sách giáo khoa
- Sách giáo viên
- Phấn, bảng
D. Tiến trình lên lớp
1. kiểm tra sỉ số, trang phục


2. Bài thơ “Chiều tối”.
a. Hoàn cảnh sáng tác
- Dựa vào SGK em nào có thể cho cô
biết hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?

a. Hoàn cảnh sáng tác:
- Trên đường chuyển lao từ Tỉnh Tây đến Thiên
Bảo cuối năm 1942, vào thời điểm cuối ngày.
- Là bài thơ thứ 31 trong tập “Nhật kí trong tù”.
b. Thể loại:

b. Thể loại
- Bài thơ được viết theo thể loại nào?
c. Bố cục
- Theo em, bố cục của bài thơ nên chia
như thế nào?

Thất ngôn tứ tuyệt.
c. Bố cục:
- Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên.
- Hai câu cuối: Bức tranh sinh hoạt.


II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc
( Một học sinh đọc diễn cảm bài thơ )
2. Tìm hiểu bài thơ


Cảm giác buồn vắng
- Hình ảnh chòm mây lẻ loi, trôi chậm


có ý nghĩa tượng trưng như thế nào?
(GV có thể lấy ví dụ hoặc yêu cầu HS

- Chòm mây

Mở ra không gian cao rộng,

êm

tìm một số câu thơ hoặc bài thơ trong

ả

thơ xưa để so sánh với hình ảnh thiên

Sự ung dung thư thái của tâm hồn

nhiên trong thơ Bác)
- Qua hình ảnh cánh chim và chòm
mây. Em có cảm nhận gì về tâm hồn
của Bác trước thiên nhiên?

Hình ảnh thơ vừa biểu hiện không gian vừa
biểu hiện tâm trạng.

2.2. Bức tranh sinh hoạt


xuống thì kết thúc bài thơ phải là bóng
tối lạnh lẽo. Vậy mà ở đây lại là ánh “
hồng”, là hơi ấm, ánh sáng. Em có suy

• Hình ảnh:
Sự liên nhẫn, đời sống vất vả của

nghĩ gì về hiện tượng này?

cô gái lao động

- Em có nhận xét gì về mạch hướng
vận động của hình ảnh thơ, tứ thơ?

- Cô gái xay ngô

Con người lao động khỏe
khoắn, đầy sức sống

- Tình cảm của Bác thể hiện như thế

Mang lại niềm vui cho thi nhân

nào ở hai câu cuối?

Sự vận động của thời gian

- Chất thép được thể hiện như thế nào
trong bài thơ?

⇒ Tâm hồn của người cộng sản, của nhà thơ
luôn hướng về tương lai tươi sáng.
 Tiểu kết: Bài thơ vận động từ hình ảnh buổi
chiều âm u, tăm tối đến ánh lửa rực hồng, ấm áp;


từ nỗi buồn đến niềm vui. Đó là tình cảm lạc
III. GHI NHỚ
( Một em đọc phần ghi nhớ trong SGK
trang 42 )

quan, yêu đời và tình yêu thương nhân dân, nâng
niu tất cả chỉ quên mình của người tù vĩ đại.
Sự hài hòa giữa chất thép và chất trữ tình.

-

2.3. Nghệ thuật:

Bút pháp cổ điển

Tinh thần hiện đại

- thể thơ thất ngôn tứ

- Nhân vật trữ tình là

tuyệt đường luật
- bút pháp gợi nhiều


4.3. Qua bức tranh thiên nhiên em hiểu thêm được những điều gì về con người
của Hồ Chí Minh?
Gợi ý:
+ Nhạy cảm, đồng cảm với thiên nhiên
+ Ý chí kiên cường vượt lên khó khăn, gian khổ để hướng tới sự sống
bằng sự lạc quan, yêu thương.
5. Dặn dò
+ Về học thuộc lòng bài thơ ( phiên âm, dịch nghĩa )
+Vận dụng kĩ năng phân tích bài thơ trữ tình, bám sát phần dịch nghĩa
+ Đọc – hiểu, soạn bài thơ “ Từ ấy” của Tố Hữu
+ Hoàn chỉnh các bài luyện tập